Кіріспе

1928 жылдың 19 қыркүйегінде Оңтүстік Родезияда жалпы сайлау өтті, бұл заң шығару жиналысына өткізілген екінші сайлау болды. 1924 жылғы бұрынғы сайлауда үлкен жеңіске жеткен Родезия партиясы, аздаған артықшылықпен қайта сайланды.

Сайлау жүйесі

1928 жылғы Сайлау туралы заң сайлаушылардың пошта арқылы дауыс беру рәсімін енгізді, бірақ басқа жағынан бұрынғы қолданылған жүйе сақталды. Осы сайлауда 1928 жылғы Сайлау туралы заң бойынша сайлау құқығы алғаш рет заңмен бекітілді. Заңның негізі – Кеңес шешімімен құрылған бұрынғы ережелердің біріктірілуі болды, бірақ Заң шығарушы жиналыс бұл мүмкіндікті пайдаланып, оларға ұнамайтын кейбір ережелерді өзгертуге кірісті. Сайлау құқығындағы басты өзгеріс – тіркеуді тек британдық азаматтарға, туған жеріне немесе натурализация арқылы шектеу болды; бұрын тұрақты шетелдіктер өздерін лайықты деп тану үшін адалдық серт беруге құқылы болған. Сондай-ақ, сайлаушылардың сауаттылық талаптары өзгертілді, онда тіркеушінің диктанты бойынша ағылшын тілінде елу сөз жазу тесті жойылды және болашақ сайлаушы өз қолымен форманы толтыра білуі керек болды. Қаржылық талаптарға қатысты ұсақ түзетулер енгізілді, нәтижесінде жалақыға немесе еңбекақыға балама ретінде «кіріс» сөзі қосылды. Бұрын 15 сайлау округі арқылы, әрқайсысы екі депутатты сайлаған Заң шығарушы жиналысты сайлағаннан кейін, 1927 жылы жаңа округтерді ұсыну үшін Шекара белгілеу комиссиясы құрылды. Комиссия 30 бірмандатты округтерді ұсынуды жоспарлаған, бірақ Солсбери мен Булавайо маңындағы халықтың тез өсуін ескере отырып, мұны іс жүзінде мүмкін емес деп тапты және демек 22 бірмандатты округ және төрт екімандатты округтерді ұсынды. Екімандатты округтерді сақтап қалу мәселесі даулы болды. Комиссияның жұмысы сайлау тізіміндегі қателіктермен қиындыққа тап болды, нәтижесінде 1928 жылғы Сайлау туралы заңда тіркеу рәсімі күшейтілді.

Саяси партиялар

Колонияға өздік басқару құқығы берілгеннен кейін саяси партиялардың дамуы қарқын алды. Монополияларға қарсы шығып, Матабелелендтің одан әрі дамуын қолдаған оппозициялық топ – Прогрессивті партия 1927 жылғы маусымда тәуелсіз депутаттар тобынан құрылды және 30 орынға 22 үміткерді тікелей ұсынды. Родезияның Еңбек партиясы қалалардағы ықпалын күшейтті. Сондай-ақ 1927 жылы Родезияның ауыл шаруашылығы одағындағы наразы фермерлер Құрлық партиясын құрды.

Партиялар өзгерісі

1929 жылғы қазанда Прогрессивтік партия Ел партиясымен бірігіп, Реформа партиясын құрды.