Кіріспе

Зимбабведе мемлекеттік лауазымдарға саяси сайлаулар

Зимбабве үкіметі сайланған мемлекет басшысы – президенттен және заң шығарушы органнан тұрады. Президенттік мерзім 5 жылды құрайды және көпшілік дауыспен сайланады, егер бірінші турда ешбір кандидат көпшілік дауыс алmasa, екінші тур өткізіледі. Парламент екі палаталы: Халық қабылдаушылар үйі және Сенат. 2013 жылғы Конституцияға сәйкес, Халық қабылдаушылар үйінің 270 мүшесі бар. Олардың 210-ы бес жылдық мерзімге бір округтен сайланады. Сонымен қатар, Конституцияда алғашқы екі парламент үшін әйелдерге арналған қосымша 60 орын, әр провинцияға 6 орыннан қарастырылған. Бұл орындар бір округтен сайланған депутаттардың дауыс нәтижелеріне сәйкес, партиялық тізімдер арқылы пропорционалды өкілдік принципі бойынша толтырылады, ең үлкен қалдық әдісі және қоян квотасы қолданылады. Сенат 80 мүшеден тұрады: 60-ы бес жылдық мерзімге 6 округтен сайланады, әр округ 10 провинцияның бірін білдіреді. Сайлау төменгі палата сайлауының нәтижелеріне сәйкес, партиялық тізімдер арқылы пропорционалды өкілдік принципі бойынша және қоян квотасы қолданылып өткізіледі. Бұдан өзге, Сенат Зимбабведегі метрополитендік емес аудандар үшін әр провинциялық бас ассамблеясы SNTV (Single Non-Transferable Vote) жүйесі арқылы сайлаған 2 орыннан, Ұлттық бас кеңесінің президенті мен вице-президенті үшін бір-бір орыннан, сондай-ақ Ұлттық мүгедектер кеңесі белгілеген сайлау алқасы FPTP (First-Past-the-Post) жүйесі бойынша жеке бюллетеньдер арқылы сайлаған мүгедектерден 1 ер және 1 әйел орыннан тұрады. Зимбабве – бір партияның үстемдік құратын мемлекет, үстем партия – Зимбабве Африка Ұлттық Одағы – Патриотикалық Фронт. Оппозициялық партияларға рұқсат беріледі, олардың ішінде Нельсон Чамиса басқаратын MDC Альянсы және Токозани Хупфе басқаратын MDC–T бар, екеуі де 1999 жылы құрылған Демократиялық өзгерістер қозғалысының бастапқы құрамы. Соңғы сайлауларда (2008 жылдың наурыз айы) бұрынғы үкіметтің қаржы министрі Симба Макони тәуелсіз кандидат ретінде президенттікке түскен.

Референдумдар

2000 жылдың 12-13 ақпанында президенттік билікті кеңейту мақсатында конституциялық референдум өтті. Бұл кеңейтілген билік үкіметке қара нәсілді фермерлерге қайта бөлу үшін ақ нәсілділерге тиесілі жерді өтемақысыз тәркілеуге, сондай-ақ мемлекеттік қызметкерлерді қудалаудан қорғауға мүмкіндік беретін еді. "Иә" деп дауыс бергендер – 45,32%, "Жоқ" деп дауыс бергендер – 54,68%.