Жасыл қара қанатты көбелек

Кіріспе

Көбелек түрі

Atrophaneura varuna, жалған қоңыр көбелек деп аталатын, Үндістан мен Оңтүстік-Шығыс Азияда кездесетін, аққулар тұқымдасына жататын, және одан да нақтырақ айтқанда, құйрықсыз қара аққулар тобына жататын көбелек.

Ауқым

Шығыс Непал, Солтүстік Үндістан (Кумаоннан Сиккимге дейін), Мьянма, Таиланд, Солтүстік Лаос, Солтүстік Вьетнам, Бангладеш және Малайя түбегі.

Мәртебе

Көбелек өзінің көптеген ареалында сирек емес. Сингапурда ол жойылды.

Сипаттама

Қанатының аралығы: 88–136 мм. Еркек: Құйрығы жоқ. Жоғары жағы көкшіл-қара, белгісіз. Дөңгелек қара қоңыр арқалық бүктемесінде иіс безі бар. Бүктеме ашылғанда, иіс безінің ақ төменгі жартысы көрінеді. Құрсағында ақ жолақтар бар. Басы қызғылт түсті. Мес: Құйрығы жоқ. Жоғары жағы сұр қоңыр. Тамырлары арасында қара жолақтар бар. Жоғарғы алдыңғы қанатында 2-ші тамырдан төмен үлкен ақшыл дақ бар. Еркек: Жоғарғы жағы бай, жасыл көк, қара түсті. Алдыңғы қанаты: шеткі шетіне қарай және артқы қанаттың артқы жағын қоспағанда, кейбір жарықтарда қою күлгін, ал басқаларында өте қою жасыл түс шағылысады; артқы жағы және жыныстық бүктеменің ішкі жағы мөлдірсіз қоңыр-қара; алдыңғы қанаттың сыртқы жартысында көрінетін ақшыл жолақтар бар. Төменгі жағы ұқсас; алдыңғы қанатындағы ақшыл жолақтар кеңірек, айқын және шетке қарай созылған. Артқы қанаты: негізгі түсі жоғарғы жағына қарағанда біркелкі көк-қара. Мұрттықтары, басы, кеудесі және құрсағы қара; басының алдыңғы, бүйір және астыңғы жағы, кеудесі мен құрсағының бүйірлері қызыл; төменгі жағында кеудесі мен құрсағы қара, соңғысының қызыл жақтарында қосымша қара дақтар бар. Мес: Жоғарғы жағы күңгірт қара. Алдыңғы қанатындағы ашық сұрғылт-жасыл жолақтар өте кең және айқын, әсіресе 1 және 2 аралықтарында, жолақтар жасушаға дейін созылады. Артқы қанаты біркелкі, қараңғы көк түсті, кейбір жарықтарда қара-жасыл түс шағылысады. Төменгі жағы ұқсас, алдыңғы қанаттағы жолақтар кеңірек және ақшыл; артқы қанаты жоғарғы жағындағыдай, біркелкі, күңгірт және мөлдірсіз. Мұрттықтары мен кеудесі қара, құрсағы күңгірт қоңыр-қара, басы қызыл; төменгі жағы еркек сияқты, бірақ қызыл түсі азырақ, әсіресе құрсақтың бүйірлерінде және соңғы жақтағы дақтарсыз. Сиккимде, Генри Джон Элвес пен Лайонель де Нисевиллдің мәлімдемесіне сәйкес, ол Терайдағы төменгі биіктіктерден бастап 7000 футқа (2134 м) дейін кездеседі. Оның біркелкі қара түсі оны джунглиде көзге түсірмейді, сондықтан оның жағымсыз иісі мен дәмімен қосымша қорғалуын түсіну қиын. Джеймс Вуд Мейсон әйелдердің күшті және жағымсыз жасыл иісі бар екенін жазған.

Wingspan: 88 to 136 mm. Male: Tailless. Above, the butterfly is bluish black and unmarked. It has a scent patch in a rounded black brown dorsal fold. When the fold is opened, the white lower half of the scent patch can be seen. The abdomen has white stripes. The head of the butterfly is rose coloured. Female: Tailless. Above, the butterfly is grey brown. It has dark stripes in between the veins. It has a large pale patch below vein 2 on the upper forewing. Male: Upperside rich velvety blue black. Forewing: outwardly towards the terminal margin and the whole of the hindwing except the dorsal area have in certain lights a rich dark purple bloom, in others a very dark green; dorsal area and the whole inner side of the sexual fold opaque brownish black; outer half of forewing with pale adnervular streaks more or less prominent. Underside similar; forewing with the adnervular pale streaks broader, more prominent, extended further inwards well up to the terminal margin. Hindwing: ground colour more uniform blue black than on the upperside. Antennae, head, thorax and abdomen black; the head, in front, on the sides and beneath, the sides of the thorax and of the abdomen rich crimson; beneath, the thorax and abdomen black, the latter with lateral black spots in addition on its crimson sides. Female: Upperside dull black. Forewing with the pale greyish green streaks very broad and prominent, especially in interspaces 1 and 2, the streaks extend also into the cell. Hindwing more uniform, with a dark dull blue, in some lights dark green, bloom. Underside similar, the streaks on the forewing broader and paler; hindwing as on the upperside, more uniform, duller, opaque. Antennae and thorax black, abdomen dull brownish black, head crimson; beneath as in the male, but the crimson less bright, especially on the sides of the abdomen and without the lateral spots on the latter. In Sikkim, according to Henry John Elwes and Lionel de Nicéville, it occurs from quite low elevations in the Terai up to 7000 feet (2134 m). Its almost uniform dark colour renders it inconspicuous in the jungle, and it is therefore difficult to account for its being further protected by a disagreeable smell and probably taste. James Wood Mason has recorded that the females have a strong and disgustingly rank musky odour.

Тіршілік ету ортасы

Жалпы құлақты жасықынша Тарай аймағынан бастап 2134 метр биіктікке дейін кездеседі.

Әдет-ғұрыптар

Жалпы құйрықты көбелек, ыстық, төменгі биіктіктегі жаңғақтарда кездесетін көбелек. Ол баяу және әдемі ұшады, өзен аңғарларында және ағын су төсектерінің үстінен ұшып жүргенін көруге болады. Екі жынысы да гүлге жиі келеді, Лантана – ең қолайлы түрі. Оның жағымсыз иісі бар.

Этимология

Веда дінінде бұл аспан құдайы Варунаның есімімен аталған. (Санскрит тілінде Varuṇa वरुण, малай тілінде Баруна немесе Варуна.)