Кіріспе
Австралияның әскери қатысулары, 1939–1945 жылдар
Австралия 1939 жылдың 3 қыркүйегінде, үкіметтің Ұлыбританияның нацистік Германияға қарсы соғыс жариялауын қабылдағаннан кейін, Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысты. Кейіннен Австралия 1940 жылдың 11 маусымында Италия Корольдігімен және 1941 жылдың 9 желтоқсанында Жапон империясымен қоса, Одақтың басқа да елдерімен соғыс жағдайына түсті. Соғыс аяқталғанға дейін шамамен бір миллион австралиялық қарулы күштерде қызмет етті, олардың әскери бөлімдері негізінен Еуропа майданында, Солтүстік Африка кампаниясында және Оңтүстік-Батыс Тынық мұхиты майданында күресті. Бұған қоса, Австралия өзінің тәуелсіздік алғаннан кейінгі тарихында алғаш рет тікелей шабуылға ұшырады. Соғыс кезінде жаудың әрекеттерінен 27 073 адам қаза тауып, 23 477 адам жарақат алды. Көптеген адамдар тропикалық ауруларға, аштыққа және тұтқында ауыр жағдайларға тап болды; жапондар тұтқындаған 21 467 австралиялықтың арасында тек 14 000-ы ғана аман қалды. Жапониямен соғыс басталғаннан кейін Австралия армиясының бөлімдері Жерорта теңізі мен Еуропадан біртіндеп шығарылды. Дегенмен, Австралия Корольдік әуе күштері мен Австралия Корольдік теңіз күштерінің бөлімдері мен қызметкерлері Германия мен Италияға қарсы соғысқа қатысуын жалғастырды. 1942 жылдан 1944 жылдың басына дейін Австралия күштері Тынық мұхиты соғысында маңызды рөл атқарды, Оңтүстік-Батыс Тынық мұхиты майданындағы шайқастардың көп бөлігін құрады. Әскери күштер 1944 жылдың ортасынан бастап екінші деңгейлі майданға жіберілсе де, соғыс аяқталғанға дейін жапондарға қарсы шабуылдау операцияларын жалғастырды. Екінші дүниежүзілік соғыс елдің экономикасында, әскери және сыртқы саясатында маңызды өзгерістерге әкелді. Соғыс индустрияландыру процесін үдетті, бейбіт уақыттағы үлкен әскери күштердің дамуына ықпал етті және Австралияның сыртқы саясатын Ұлыбританиядан АҚШ-қа ауыстыру процесін бастады. Соғыстың соңғы салдары Австралияның көпұлтты және әлемдік қоғамын дамытуға да септігін тигізді.
Соғыс басталды
Бірінші және екінші дүниежүзілік соғыстар аралығында Австралия 1929 жылы басталған Ұлы депрессиядан ауыр зардап шекті. Бұл Австралияның қорғанысқа жұмсайтын қаражатын шектеді және 1930 жылдары қарулы күштердің санын және тиімділігін төмендетті. 1931 жылы Вестминстер статуты Австралия үкіметіне сыртқы істер мен қорғаныс саласында тәуелсіздік берді. Дегенмен, 1930 жылдардың ортасынан бастап Австралия үкіметтері көбінесе нацистік Германияға қатысты британдық саясатты ұстанды, бастапқыда Гитлерді мойынсыну арқылы және Польшаның тәуелсіздігіне британдық кепілдік беру арқылы қолдады. Австралия премьер-министрі Роберт Мензис британ үкіметінен Германияға Австралияның Ұлыбританияның серіктесі екенін хабарлауды сұрады. 1939 жылдың 3 қыркүйегінде Ұлыбритания Польшадан Германияға берген ультиматумның мерзімі өткеннен кейін соғыс жариялады. Вестминстер статуты әлі Австралия парламентімен бекітілмегендіктен, Ұлыбританияның соғыс жариялауы Австралияға автоматты түрде қолданылды. Британдықтар Мензиске соғыс жарияланғаны туралы хабарлағаннан кейін, Австралияның генерал-губернаторы Австралияда соғыс жарияланды деп мәлімдеді. Еуропада соғыс басталған кезде Австралияның қарулы күштері 1914 жылдың тамызында Бірінші дүниежүзілік соғыс басталған кездегіден нашар дайындықпен болды. Үш түрлі әскердің ішінде ең жақсы дайындалған Австралия Корольдік Теңіз күштері (RAN) шағын болды және тек екі ауыр крейсер, төрт жеңіл крейсер, екі шлюп, бес ескірген эсминец және бірнеше кішкентай және қосымша әскери кемелермен жабдықталды. Австралия армиясы 3000 адамнан тұратын шағын тұрақты құрамнан және Азаматтық әскери күштерде (CMF) оқуға ерікті түрде келген 80 000 жартылай штатты милициядан тұрды. Австралия Корольдік Әуе күштері (RAAF), ең әлсіз әскер, 246 ұшаққа ие болды, олардың көп бөлігі заманауи емес еді. Соғыс басталған кезде Ұлыбритания үкіметі үлкен әскери кеңейтімді бастады және RAAF ұшақ экипаждарын және бөлімшелерін британдық бақылауға беруге көшті, бірақ жапондық араласу қаупіне байланысты теңізден тыс экспедициялық күштерді дереу жіберуге дайын болмады. Соғыстағы алғашқы австралиялық оқ 1939 жылдың 3 қыркүйегінде, соғыс жарияланғаннан кейін бірнеше сағаттан соң, Форт Квинсклифтегі қару Мельбурннан қажетті рұқсаттарсыз кетуге тырысқан австралиялық кеменің бағытынан атып өтті. 1939 жылдың 10 қазанында, Англияда қайта жабдықталып жатқан No. 10 эскадрильясы Туниске миссия орындау үшін ұшып, әрекетке кіріскен алғашқы австралиялық және Ұлттар Достастығының әуе күштерінің бөлімшесі болды. 1939 жылдың 15 қыркүйегінде Мензис Екінші Австралия Императорлық күштерінің (AIF) құрылуын жариялады. Бұл экспедициялық күш бастапқыда 20 000 адамнан тұрды, олар жаяу әскер дивизиясына (6-дивизия) және қосымша бөлімшелерге бөлінді. AIF институционалдық тұрғыдан Австралия мен оның сыртқы территорияларында қызмет етумен заңдық түрде шектелген CMF-тан бөлек болды және CMF бөлімшелерін берудің орнына жаңа бөлімшелер құру арқылы құрылды. 15 қарашада Мензис 1940 жылдың 1 қаңтарынан бастап ішкі қорғанысқа әскери міндеттілікті қайта енгізу туралы жариялады. AIF-ке қабылдау бастапқыда баяу болды, бірақ 1940 жылдың наурызына дейін әскери жастағы алты еркектің бірі тіркелді, ал 1940 жылдың маусымында Францияның құлауынан кейін еріктілердің үлкен толқыны келді. Адамдар AIF-ке түрлі себептермен ерікті түрде қосылды, ең көп таралған себеп – Австралияны және Британ империясын қорғауға деген сезім болды. 1940 жылдың басында әр түрлі әскерлік бөлімдер "негізінен еуропалық текті" емес адамдарды қабылдауға тыйым салатын ережелерді енгізді; бұл ережелер RAN және Армия тарапынан қатаң орындалса, RAAF еуропалық емес австралиялықтардың шағын санын қабылдауын жалғастырды. AIF-тің негізгі бөлімдері 1939 және 1941 жылдар аралығында құрылды. 6-дивизия 1939 жылдың қазан және қараша айларында құрылды және Жапонияның дереу қауіп төндірмейтініне британ үкіметі Австралия үкіметін сендіргеннен кейін, 1940 жылдың басында Таяу Шығысқа аттанды, оқуын аяқтау және заманауи жабдықтар алу үшін. Дивизия дайындықтары аяқталған кезде Францияда Британдық экспедициялық күшке қосылуға ниеттенген, бірақ дивизия дайын болғанға дейін Осі күштері Францияны жаулап алғандықтан бұл орындалмады. 1940 жылдың бірінші жартысында тағы үш AIF жаяу әскер дивизиясы (7-дивизия, 8-дивизия және 9-дивизия), сондай-ақ корпус штабы (I корпус) және көптеген қолдау және қызмет көрсету бөлімшелері құрылды. Бұл дивизиялардың барлығы және көптеген қолдау бөлімшелері 1940 және 1941 жылдары шетелге жөнелтілді. AIF бронетандық дивизиясы (1-бронетандық дивизиясы) 1941 жылдың басында құрылды, бірақ ешқашан Австралиядан шыққан жоқ. Үкімет бастапқыда RAAF-тің барлық күштерін шетелге жөнелтпек болған, бірақ кейін күштің ресурстарын әуе экипаждарын даярлауға және Ұлттар Достастығының әуе күштерін кеңейтуге бағыттауға шешім қабылдады. 1939 жылдың соңында Австралия және басқа да доминиондар Ұлыбритания Корольдік Әуе күштерінде (RAF) және басқа Ұлттар Достастығының әуе күштерінде қызмет ету үшін көптеген адамдарды даярлау үшін Империялық Әуе Оқу Схемасын (EATS) құрды. Шамамен 28 000 австралиялық ақыры EATS арқылы Австралия, Канада және Родезиядағы мектептерде оқыды. Бұл адамдардың көпшілігі Австралияның XV отрядына жіберілсе де, көпшілігі британдық және басқа доминиондық отрядтарында қызмет етті. Сонымен қатар, номиналды түрде "австралиялық" отрядтар RAAF бақылауында болған жоқ және австралиялықтар олардың әуешілерінің аз бөлігін құрады. Австралия үкіметі EATS арқылы дайындалған әуешілердің орналасуын тиімді бақылай алмағандықтан, көптеген австралиялық тарихшылар осы схеманы Австралияның қорғаныс қабілетін дамытуға кедеріл келтірген деп санайды. Дегенмен, EATS арқылы дайындалған RAAF әуешілері Еуропа және Жерорта теңізі театрларында RAF үшін күрескен барлық әуе экипаждардың шамамен тоғыз пайызын құрады және одақтастардың операцияларына маңызды үлес қосты.
Солтүстік Африка, Жерорта теңізі және Таяу Шығыс
Екінші дүниежүзілік соғыстың алғашқы жылдары Австралияның әскери стратегиясы Ұлыбританияның стратегиясымен тығыз байланысты болды. Осыған сәйкес, 1940 және 1941 жылдары шетелге жөнелтілген Австралияның көптеген әскери бөлімдері Жерорта теңізі мен Таяу Шығысқа жіберілді, онда олар аймақтық одақтас күштердің маңызды бөлігін құрады. Таяу Шығысқа жіберілген үш АИФ жаяу әскер дивизиясы, сондай-ақ осы аймақтағы RAAF эскадрильялары мен әскери кемелері белсенді әрекеттер жасады.
Солтүстік Африка
RAN Жерорта теңізіндегі австралиялық әскерлердің алғашқы әрекеттері болды. Италия 1940 жылғы 10 маусымда соғысқа қатысқан кезде RAN-ның бір крейсері және Александриядағы британдық Жерорта теңізі флотының «Скрап темір флотилиясы» деп аталатын бес ескі эсминеці болды. Жерорта теңізіндегі шайқастың алғашқы күндерінде Сидней итальян эсминеці мен су асты кемесін батырды. Жерорта теңізі флоты жоғары операциялық қарқынмен жұмыс істеді, ал 19 шілдеде Сидней британ эсминец эскадрильясымен бірге итальяндық жеңіл крейсерлері – Бартоломео Коллеони және Джованни делле Банде Нереге қарсы шайқасты. Соңғы шайқаста Бартоломео Коллеони батып кетті. 1940 жыл бойы австралиялық кемелер теңізде көп уақыт өткізді. Сиднейдің бауырласы, 1941 жылғы ақпанда оны алмастырды. Австралия армиясы алғаш рет 1940 жылғы желтоқсан мен 1941 жылғы ақпан аралығында Солтүстік Африкадағы сәтті шабуыл операциясы «Компас» кезінде әрекет етті. 6-дивизия 14 желтоқсанда 4-индия дивизиясын алмастырды. 6-дивизия толық жабдықталмаған болса да, жаттығуларын аяқтады және британдық 7-бронетандық дивизиясының алға жылжуы кезінде айналып өткен итальяндық бекіністерді басып алу міндеті берілді. 6-дивизия 1941 жылғы 3 қаңтарда Бардияда шайқасқа түсті. Бекіністе итальяндықтардың үлкен күші орналасқан болса да, британдық танктер мен артиллерияның қолдауымен австралиялық жаяу әскерлер қорғаныс шебіне жылдам еніп кірді. Италиялық күштердің көп бөлігі 5 қаңтарда капитуляциялады, ал австралиялықтар 40 000 тұтқынға алды. 6-дивизия бұл жетістікті 21 қаңтарда Тобрук бекінісіне шабуыл жасау арқылы жалғастырды. Тобрук келесі күні басып алынды, 25 000 итальяндық тұтқынға алынды. 6-дивизия кейіннен Киренаикаға дейінгі жағалау жолымен батысқа қарай жылжыды және 4 ақпанда Бенгазиді басып алды. 6-дивизия ақпан айының соңында Грекияға қайта орналастырылды және Киренаикадағы гарнизондық міндеттерді атқаруға дайын емес 9-дивизиямен алмастырылды. 1941 жылғы наурыз айының соңғы аптасында неміс басшылығындағы күштер Киренаикада шабуыл жасады, бұл аймақтағы одақтас күштерді жеңіп, Мысырға қарай жалпы шегінуге мәжбүр етті (1941 жылғы сәуірде). 9-дивизия осы шегінудің артқы күзетін құрды және 6 сәуірде маңызды Тобрук портын кем дегенде екі ай қорғауға бұйрық берілді. Тобрукты қоршау кезінде 9-дивизия 7-дивизияның 18-бригадасымен және британдық артиллерия және бронетандық полктерімен күшейтілді, бекіністерді, агрессивті патрульдеуді және артиллерияны пайдаланып, неміс бронетехникасы мен жаяу әскерлерінің қайта-қайта шабуылдарын тоқтатып, жеңді. Жерорта теңізі флоты Тобрук қорғаушыларына көмектесті, ал австралиялық ескі эсминецтер портқа қайта-қайта жабдықтау жүргізіп тұрды. және осы операциялар кезінде батып кетті. Австралия үкіметінің өтініші бойынша 9-дивизияның көп бөлігі 1941 жылғы қыркүйек және қазан айларында Тобруктан шығарылды және британдық 70-дивизиямен алмастырылды. 2/13-батальон қаланы эвакуациялаған конвойға шабуыл жасалғаннан кейін желтоқсанда қоршау алынғанша Тобрукта қалуға мәжбүр болды. Тобрукты қорғауда австралиялық бөлімшелер 3009 адамнан зардап шекті, оның ішінде 832 қаза тапты және 941 тұтқынға алынды. Солтүстік Африкадағы шайқастарға екі австралиялық истребитель эскадрильясы да қатысты. № 239 Wing, Curtiss P 40 ұшақтарымен жабдықталған Desert Air Force құрамында, екі RAAF эскадрильясы – № 3 эскадрилья және № 450 эскадрильясы және көптеген жеке австралиялықтар RAF эскадрильяларында қызмет етті. Бұл екі эскадрилья Жерорта теңізіндегі басқа RAAF эскадрильяларынан өзгешеліктері, олар негізінен австралиялық жердегі қызметкерлер мен ұшқыштардан құралған; басқа RAAF бөлімшелерінде негізінен британдық RAF қызметкерлерінен құралған жердегі экипаждар болды.
Грекия, Крит және Ливан
1941 жылдың басында 6-дивизия және I корпус штабы Грекияны күтілетін неміс басқынынан қорғауға бағытталған одақтастардың сәтсіз экспедициясына қатысты. Корпустың командирі, генерал-лейтенант Томас Блэйми, және премьер-министр Мензис бұл операцияны тәуекелді деп есептеді, бірақ британ үкіметі жеңіліс ықтималдығын қасақана азайтып көрсеткен брифтингтерден кейін австралиялықтардың қатысуына келісті. Грекияға жөнелтілген одақтас күштері аймақтағы неміс күштерінен әлдеқайда аз болды, ал грек және одақтас жоспарларындағы үйлесімсіздік елдің қорғанысын қиындатты. Австралиялық әскерлер 1941 жылдың наурыз айында Грекияға келді және британдық, жаңазеландиялық және грек бөлімшелерімен бірге елдің солтүстігіндегі қорғаныс позицияларын ұстады. Олар Грекияға баратын одақтас әскерлерінің конвойларын қорғаған және наурыз айының соңында Матапан мүйісі шайқасына қатысқан теңіз күштерінің құрамында болды. 6 сәуірде немістер шабуыл жасағанда одақтас күштері тоқтата алмады және кері шегінуге мәжбүр болды. Австралиялықтар және басқа одақтас бөлімшелері бастапқы позицияларынан шегінді, ал теңіз кемелері оларды 24 сәуір мен 1 мамыр аралығында Оңтүстік Грекиядан эвакуациялады. Австралиялық соғыс кемелері эвакуацияны қорғаған күштің бір бөлігін құрады және грек порттарынан жүздеген сарбаздарды алып кетті. Бұл науқанда 6-дивизия ауыр шығынға ұшырады, 320 адамы қаза тауып, 2030-ы тұтқынға алынды. 6-дивизияның көп бөлігі Мысырға қайтты, ал 19-бригада тобы және екі уақытша жаяу әскер батальоны Критке қонды, онда олар аралдың қорғанысының маңызды бөлігін құрады. 19-бригада 20 мамырда неміс парашютистері қонған кезде бастапқыда өз позицияларын ұстап тұруға жетті, бірақ біртіндеп кері шегінуге мәжбүр болды. Бірнеше маңызды әуежайлар жоғалғаннан кейін одақтастар аралдағы гарнизонды эвакуациялады. Шамамен 3000 австралиялық, оның ішінде 2/7 жаяу әскер батальонының барлық құрамы эвакуацияланбады және тұтқынға алынды. Ауыр шығындарға байланысты 6-дивизияға қайтадан жауынгерлік қабілетке ие болу үшін маңызды күштер мен жабдықтар қажет болды. Перт және жаңа эсминецтер де Критке қатысты операцияларға қатысты, Перт Мысырға эвакуация үшін сарбаздарды тасыды. Грек науқанындағы одақтастардың жеңілісі Австралиядағы үкіметтің өзгеруіне тікелей себеп болды. Премьер-министр Мензистің 1941 жылдың басында Ұлыбританияда өткізген ұзақ уақыты оның беделін әлсіретті, ал Грек науқанындағы Австралияның жоғалтулары оның Біріккен Австралия партиясының (UAP) көптеген мүшелерін Австралияның соғыс күшін басқара алмайтындығына көндірді. Мензис 26 тамызда партиясының сенімін жоғалтып, отставкаға кетті, ал елдік партияның (UAP-ның коалициялық серігі) өкілі Артур Фадден премьер-министр болды. Фадденнің үкіметі 3 қазанда құлап, Джон Кертин басшылығындағы Австралияның Еңбек партиясы билікке келді. 7-дивизия және 6-дивизияның 17-бригадасы 1941 жылдың маусым және шілде айларында Виши Франциясына қарсы Сирия-Ливан науқанында одақтас күштерінің маңызды бөлігін құрады. RAAF ұшақтары да RAF-қа қосылып, жақыннан әуе көмегін көрсетті. Австралиялық әскерлер 8 маусымда Ливанға кірді және жағалау жолы мен Литани өзені аңғары бойынша ілгері жылжыды. Одақтас жоспарлаушылар аз қарсылық күткенімен, Виши күштері таулы жерді тиімді пайдаланған күшті қорғаныс пен қарсы шабуылдар жасады. Одақтас шабуыл тоқтап қалғаннан кейін күштер қосымша жөнелтілді және 18 маусымда Австралияның I корпусы штабы операцияны қолға алды. Бұл өзгерістер одақтастарға француз күштерін жеңуге мүмкіндік берді, ал 7-дивизия 12 шілдеде Бейрутке кірді. Бейруттің жоғалуы және Сириядағы британдықтардың жетістігі Виши қолбасшысын қарулы келісімге келуге итермеледі және науқан 1941 жылдың 13 шілдесінде аяқталды.
Ел-Аламейн
1941 жылдың екінші жартысында Австралияның I корпусы Сирия мен Ливанда күшін қайта толықтыру және Таяу Шығыстағы келесі операцияларға дайындалу үшін шоғырландырылды. Тынық мұхитында соғыс басталғаннан кейін, Корпустың көп бөлігі, соның ішінде 6-шы және 7-ші дивизиялар, 1942 жылдың басында Австралияға оралды, себебі Жапонның Австралияға қауіптеніп, шабуылдауы мүмкін деген қауіп болды. Австралия үкіметі Ұлыбритания мен АҚШ-тың 9-шы дивизияны Таяу Шығыста уақытша қалдыру туралы өтініштеріне келісті, бұл Австралияға қосымша АҚШ әскерлерін жеткізу және Ұлыбританияның RAAF-ты 73 эскадрильяға дейін кеңейту туралы ұсынысты қолдау үшін жасалды. Австралия үкіметі 9-шы дивизияның белсенді шайқаста маңызды рөл атқаратынын күтпеді және оған қосымша күштер жіберілген жоқ. Жерорта теңізіндегі RAN кемелерінің барлығы Тынық мұхитына қайтарылды, бірақ RAAF-тың Таяу Шығыстағы көп бөлігі сол аймақта қалды. 1942 жылдың маусым айында төрт австралиялық N класты эсминец Үнді мұхитынан Жерорта теңізіне ауыстырылды. Олар Мысырдан Мальта аралын қоршауға тырысқан "Жұрттық операцияға" (11-16 маусым 1942) қатысты. Бұл операция сәтсіз аяқталды және 16 маусымда, күні бұрын бомбалаудан кейін, суға батыруға мәжбүр болды. Осы операциядан кейін аман қалған үш эсминец Үнді мұхитына оралды. 1942 жылдың ортасында Осі күштері Ливиядағы Достас күштерін жеңіп, Солтүстік-Батыс Мысырға ілгеріледі. Маусым айында Ұлыбританияның 8-ші армиясы Александрияның батысында, Эль-Аламейн теміржол станциясының жанында тұрып, 9-шы дивизия осы позицияны нығайту үшін алға жылды. Дивизияның алдыңғы қатардағы бөлімдері 6 шілдеде Эль-Аламейнге келді және дивизияға Достас қорғаныс шебінің ең солтүстік бөлігі берілді. 9-шы дивизия Эль-Аламейннің бірінші шайқасында (1-27 шілде 1942) маңызды рөл атқарды, ол Осі күштерінің ілгерілеуін тоқтатты, бірақ ауыр шығындарға ұшырады, соның ішінде 27 шілдеде капитуляциялауға мәжбүр болған 2/28-ші жаяу әскер батальонының барлық әскері. Осы шайқастан кейін дивизия Эль-Аламейн шебінің солтүстік жағында қалды және қыркүйек айының басында Алам-эль-Халфа шайқасында диверсиялық шабуылдар жасады. 1942 жылдың қазан айында 9-шы дивизия және аймақтағы RAAF эскадрильялары Эль-Аламейннің екінші шайқасына қатысты (23 қазан – 11 қараша 1942). Ұзақ дайындықтан кейін 8-ші армия 23 қазанда ірі шабуылға көшті. 9-шы дивизия шайқастың ең қызыл шайқастарына қатысты және жағалау аймағындағы оның ілгерілеуі, қатты күшейтілген 2-ші Жаңа Зеландия дивизиясының 1-2 қараша түнде Осі күштерінің шебін бұзуына жеткілікті неміс күштерін тартып алуға мүмкіндік берді. 9-шы дивизия осы шайқаста көп шығынға ұшырады және Осі күштерінің кері шегінуін қуып жеңбеді. Шайқас кезінде Австралия үкіметі дивизияны Австралияға қайтаруды сұрады, себебі оны қолдау үшін жеткілікті күштерді қамтамасыз ету мүмкін болмады, және Ұлыбритания мен АҚШ үкіметтері қараша айының соңында осы ұсынысқа келісті. 9-шы дивизия 1943 жылдың қаңтар айында Мысырдан Австралияға кетті, бұл Солтүстік Африкадағы соғысқа AIF-тің қатысуын аяқтады.
Тунис, Сицилия және Италия
Эль-Аламейннің екінші шайқасы Жерорта теңізіндегі Австралияның маңызды рөлінің аяқталуына әкелгенімен, бірнеше RAAF бөлімдері және одақтас күштеріне қосылған жүздеген австралиялықтар соғыс аяқталғанға дейін аймақта қалды. 9-дивизия кері қайтарылғаннан кейін, Австралия Солтүстік Африкада 8-армияның Ливия және Тунис жорығы арқылы ілгерілеуін қолдаған бірнеше RAAF эскадрильяларымен өкілдік етуді жалғастырды. Екі австралиялық эсминец (аты айтылмаған) 1942 жылдың қарашасында Солтүстік Африкаға одақтас десантында қатысты. Италия кампаниясында Австралияның рөлі шағын болды. RAN 1943 жылдың мамыр және қараша айлары аралығында Жерорта теңізіне оралды, онда сегіз кеме британдық Шығыс флотынан Жерорта теңізі флотына Сицилияға шабуыл кезінде десант күштерін қорғау үшін ауыстырылды. Корветтер Шығыс флотына қайтқанға дейін батыс Жерорта теңізінде конвойларды сүйреп жүрді. №239 қанат және төрт австралиялық XV эскадрильясы да Сицилия кампаниясына қатысып, Тунис, Мальта, Солтүстік Африка және Сицилиядағы базалардан ұшты. №239 қанат кейіннен 1943 жылдың қыркүйегінде Италияға қарсы жорықта әуе қолдауын ұсынды және сол айдың ортасында материкке көшті. Австралияның екі истребитель-бомбалаушы эскадрильясы одақтас әскерлерге тікелей әуе қолдауын көрсетті және соғыс аяқталғанға дейін неміс жабдықтау желілеріне шабуыл жасады. №454 эскадрильясы да 1944 жылдың тамызынан бастап Италияға жіберілді, ал жүздеген австралиялықтар кампания кезінде RAF бөлімдерінде қызмет етті. RAAF Жерорта теңізіндегі басқа да одақтас операцияларға қатысты. Екі RAAF эскадрильясы, №451 эскадрильясы (Spitfires) және №458 эскадрильясы (Wellingtons), 1944 жылдың тамызында Оңтүстік Францияға одақтас шабуылын қолдады. №451 эскадрильясы тамыздың соңы мен қыркүйек айында Оңтүстік Францияда орналасқан, ал операция аяқталғаннан кейін екі эскадрилья да Италияға көшірілді, бірақ №451 эскадрильясы желтоқсан айында Ұлыбританияға ауыстырылды. №459 эскадрильясы Еуропадағы соғыстың соңғы айларына дейін Жерорта теңізінің шығысында орналасқан және Грекия мен Эгей теңізіндегі неміс нысаналарын шабуылдады. Сонымен қатар, 150 австралиялық Балқан әуе күштерінде қызмет етті, негізінен №148 эскадрильясы RAF құрамында. Бұл арнайы міндеттерді орындайтын эскадрилья Югославиядағы партизандарға адамдар мен жабдықтарды тастады және 1944 жылы Варшава көтерілісі кезінде Польшаның Отандық армиясын жабдықтауға тырысты.
Ұлыбритания және Батыс Еуропа
Бірінші дүниежүзілік соғыста австралиялық әскердің көп бөлігі Франциядағы Батыс майданында шайқасса, екінші дүниежүзілік соғыста Еуропада салыстырмалы түрде аз австралиялықтар соғысты. RAAF, оның ішінде британдық бөлімдерге жіберілген мыңдаған австралиялықтар, Германияны стратегиялық бомбалауға және Атлантика мұхитындағы одақтас кемелерді қорғауға маңызды үлес қосты. Басқа әскер түрлері кішкентай үлес қосты, 1940 жылдың соңында екі армия бригадасы Ұлыбританияда қысқа мерзімге орналасқан, ал ӘКФ-ның (RAN) бірнеше әскери кемелері Атлантика мұхитында қызмет етті.
Британияны қорғау
Австралиялықтар соғыс бойында Ұлыбританияны қорғауға қатысты. 1940 жылы Ұлыбритания шайқасында RAF қатарында 100-ден астам австралиялық авиаторлар күресті, олардың ішінде 30-дан астам истребитель ұшқыштары болды. Екі AIF бригадасы (18-ші және 25-ші) 1940 жылдың маусымынан 1941 жылдың қаңтарына дейін Ұлыбританияда орналасқан болатын және кез келген неміс шабуылына жауап беретін британдық мобильді резервтің бір бөлігін құрады. 1940-1943 жылдары Австралия армиясының орман шаруашылығы тобы Ұлыбританияда қызмет етті. 1941 және 1942 жылдары Ұлыбританияда бірнеше австралиялық истребитель эскадрильялары құрылды және елді неміс әуе шабуылдарынан, ал 1944 жылдың ортасынан бастап V-1 ұшқыш бомбаларынан қорғауға үлес қосты. RAAF және RAN Атлантика шайқасына қатысты. No. 10 эскадрилья, соғыс басталғанда Short Sunderland ұшақтарын алу үшін Ұлыбританияда орналасқан, RAF жағалау командасының бір бөлігі ретінде соғыс аяқталғанға дейін сол жерде қалды. 1942 жылдың сәуірінде No. 461 эскадрилья да қосылды, ол да Сандерлендтермен жабдықталған. Бұл эскадрильялар одақтастардың конвойларын сүйреп, 12 U- қайықты батырды. No. 455 эскадрилья 1942 жылдың сәуірінен бастап жеңіл бомбалаушылармен жабдықталған, кемеге қарсы эскадрилья ретінде жағалау командасының құрамына кірді. Осы рөлінде эскадрилья 1942 жылдың қыркүйегінде ПК 18 конвойын қорғау үшін Совет Одағындағы Ваенга әуежайына ерекше орналасты. Жүздеген австралиялық авиаторлар RAF жағалау командасының эскадрильяларында да қызмет етті, олардың 652-сі қаза тапты. RAAF-тың үлесіне қоса, RAN-нің бірнеше крейсерлері мен эсминецтері Атлант және Кариб теңіздерінде кемелерді сүйреп жүрді, ал жүздеген RAN қызметкерлері соғыс бойында Корольдік теңіз күштерінің кемелерінде қызмет етті.
Еуропадағы әуе соғысы
RAAF-тың Еуропадағы стратегиялық әуе шабуылындағы рөлі Австралияның Германияны жеңуге қосқан басты үлесі болды. 1940 жылдан соғыс аяқталғанға дейін RAF Бомбалау командасында ондаған британдық және бес австралиялық эскадрильяда шамамен 13 000 австралиялық авиаторлар қызмет етті. Австралиялық әуе экипаждарының көп бөлігі Бомбалау командасының түлектері болды. Бұл адамдар австралиялық бөлімшелерге шоғырланбады, керісінше, көбінесе жеке құрамға ең қажет болған жағдайда, көпұлтты бомбалаушы экипаждардың құрамына енгізілді. 1941 және 1945 жылдар аралығында Бомбалау командасы құрамында бес австралиялық ауыр бомбалаушы эскадрильясы (No. 460, No. 462, No. 463, No. 466 және No. 467 эскадрильялары) құрылды, бірақ уақыт өте келе осы бөлімшелердегі австралиялықтардың үлесі артты. Жеңіл бомбалаушылармен жабдықталған No. 464 эскадрильясы да Бомбалау командасының бір бөлігі ретінде құрылды, бірақ 1943 жылдың маусым айында Екінші тактикалық әуе күштеріне ауыстырылды, онда ол Еуропадағы нысаналарға шабуылдауын жалғастырды. 1943 жылы No. 6 RCAF тобында ауыр бомбалаушы эскадрильяларын шоғырландырған Канададан айырмашылығы, Бомбалау командасындағы RAAF эскадрильялары әрқашан британдық бөлімшелердің құрамында болды және Австралия үкіметі оларды қалай пайдалануды бақылауға ие болған жоқ. Австралиялықтар Бомбалау командасының барлық маңызды шабуылдарына қатысты және Германия мен Франциядағы қалаларға және нысаналарға жасалған шабуылдар кезінде ауыр шығынға ұшырады. Австралияның маңызды шабуылдарға қосқан үлесі көбінесе айтарлық болды, ал австралиялық эскадрильялары 1943–1944 жылдардың қысында, соның ішінде Берлин шайқасы кезінде негізгі бомбалаушы күшінің шамамен 10 пайызын құрады. Жалпы, Бомбалау командасы соғыс кезінде тастаған бомбалардың жалпы салмағының 6 пайызын австралиялық эскадрильялары құрады. Бомбалау командасындағы австралиялық әуе экипажы екінші дүниежүзілік соғыстағы австралиялық әскерилердің кез келген бөліміндегі ең жоғары қаза тапқандардың бірі болды. Әскери қызметке шақырылған австралиялықтардың тек 2 пайызы ғана Бомбалау командасында қызмет етсе, олардың арасындағы қаза тапқандардың саны барлық австралиялық қаза тапқандардың шамамен 20 пайызын құрады; 3486 адам қаза тапты және жүздеген адамдар тұтқынға алынды. 1944 және 1945 жылдары Батыс Еуропаны азат етуге жүздеген австралиялықтар қатысты. 1944 жылдың 6 маусымында Нормандияға қондырылған күштің құрамында он RAAF эскадрильясы, RAF бөлімшелеріндегі жүздеген австралиялықтар және Корольдік теңіз күштерінде қызмет ететін 500-ге жуық австралиялық теңізшілер болды; жалпы, бұл операцияға шамамен 3000 австралиялық адам қатысқан деп есептеледі. 1944 жылдың 11 маусымынан қыркүйекке дейін "Спитфайрмен" жабдықталған No. 453 эскадрильясы RAAF көбінесе Франциядағы алдыңғы әуеайлақтарда орналасты және ол, сондай-ақ австралиялық жеңіл және ауыр бомбалаушы эскадрильялары Францияны азат етуге көмектесті. RAAF жеңіл бомбалаушы және күрес эскадрильялары стратегиялық нысаналарға шабуыл жасап және бомбалаушы формацияларын сүйемелдеу арқылы Еуропадағы соғыс аяқталғанға дейін одақтас әскерлерге қолдау көрсетуді жалғастырды. No. 451 және 453 эскадрильялары 1945 жылдың қыркүйегінен бастап Германиядағы британдық оккупациялық армияның құрамына кірді және бұл күште австралиялықтардың ұзақ мерзімді қатысуы жоспарланған. Алайда, RAAF қызметкерлерінің аз бөлігі ғана Еуропада қалуға ерікті түрде келісті және екі эскадрилья да 1946 жылдың қаңтар айында таратылды.
Тынық мұхиттағы соғыс
Пол Хаслуктың пікірінше, Австралия 1939 және 1945 жылдар аралығында екі соғыс жүргізді: біреуі Германия мен Италияға қарсы, Ұлыбритания Достастығы мен Империясының бір бөлігі ретінде, екіншісі – АҚШ пен Ұлыбританиямен одақтасып Жапонияға қарсы. Ұлыбританиямен ынтымақтастыққа баса назар аударғандықтан, 1940 жылдан кейін Австралияда және Азия-Тынық мұхиты аймағында салыстырмалы түрде аз австралиялық әскери бөлімдер орналастырылды. 1941 жылы Жапониямен соғыс қатері туғанда Австралияның қорғанысын күшейту шаралары қабылданды, бірақ олар жеткіліксіз болды. 1941 жылдың желтоқсанында Тынық мұхитындағы Австралия армиясы 8-ші дивизиядан (көп бөлігі Малайяда орналасқан) және Австралияда жартылай дайындықтан өткен және жабдықталған сегіз дивизиядан, соның ішінде 1-ші бронетанкті дивизиядан тұрды. RAAF-тың құрамында 373 ұшақ болды, олардың көпшілігі ескірген оқу-жаттығу ұшақтары еді, ал RAN-ның Австралия суларында үш крейсері мен екі эсминеці болды. 1942 жылы Австралия әскері Таяу Шығыстан қайтарылған бөлімдермен және CMF мен RAAF-тың кеңейтілуімен нығайтылды. АҚШ әскери бөлімдері де Жаңа Гвинеяға жөнелтілмес бұрын Австралияға көптеп келді. Одақтас әскерлер 1942 жылдың соңында шабуылға көшті, ал 1943 жылы ілгерілеу қарқыны үдеді. 1944 жылдан бастап Австралия әскері негізінен қосалқы рөлдерге бекітілді, бірақ соғыс аяқталғанға дейін ірі операцияларды жүргізуді жалғастырды.
Малайя мен Сингапур
1920 жылдан бастап Австралияның қорғаныс жоспарында «Сингапур стратегиясы» басымдық құрды. Бұл стратегия Сингапурдағы маңызды теңіз базасын салу және қорғауды қамтыды, онда үлкен британдық флот аймақтағы жапон агрессиясына жауап беретін болды. Осы мақсатта 1940 және 1941 жылдары Азиядағы австралиялық күштердің басым бөлігі Малайяға шоғырландырылды, себебі Жапония тарапынан туындаған қауіп күшейді. Соғыс басталған кезде Малайядағы австралиялық күштер генерал-майор Гордон Беннеттің басшылығындағы 8-ші дивизиядан (23-ші бригаданы қоспағанда), төрт RAAF эскадрильясы және сегіз соғыс кемесінен тұрды. 6 желтоқсан 1941 жылы Малайяға бет алған жапондық шабуылдық конвойын ұшқындап өткен австралиялық ұшақтарға оқ аталған кезде RAAF Тынық мұхитындағы алғашқы әрекетке қатысқан күш ретінде танылды. Австралиялық бөлімшелер жапондықтардың қонуын жеңуге бағытталған одақтастардың сәтсіз әрекеттеріне қатысты, ал RAAF ұшақтары жапондық әскерлеріне шабуыл жасады. 8-ші дивизия және оған қосылған Үндістан армиясының бөлімшелері Малайяның оңтүстігіндегі Джохорды қорғауға жауапкершілік алды және 1942 жылдың қаңтар айының ортасына дейін, жапондықтардың алғы шебі штатқа жеткенге дейін әрекетке түспеді. Дивизияның алғашқы қақтығысы Муар шайқасы болды, онда жапондық 25-ші армия Беннеттің қолбасшылығындағы күштерді тиімсіз пайдаланғандықтан одақтастардың позициясын айналып өтті. Нәтижесінде, әлсіз 45-ші бригада маңызды жағалау секторына бекітілді, ал күшті австралиялық бригадалар қауіп аз болған аймақтарға орналастырылды. Джохордағы одақтастардың бірнеше жеңістеріне қарамастан, олар жапондықтардың ілгерілеуін тоқтатуға қол жеткізе алмады және ауыр шығындарға ұшырады. Жапондықтардың шабуылына тойтарыс бергеннен кейін, одақтастардың қалған бөлімшелері 30-31 қаңтар түнінде Сингапурге шегінді. Сингапурге қайтқаннан кейін 8-ші дивизия аралдың солтүстік-батыс жағалауын қорғауға жіберілді. Джохордағы жарақаттарға байланысты дивизияның көп бөлігі жартылай күшпен болды. Сингапур бекінісінің қолбасшысы генерал-лейтенант Артур Эрнест Персиваль жапондықтар аралдың солтүстік-шығыс жағалауына шабуыл жасайды деп сенді және осы секторды қорғау үшін британдық 18-ші дивизияның толық құрамын орналастырды. Алайда, 8 ақпанда жапондықтардың шабуылы Австралия секторында болды және 8-ші дивизия екі күндік ауыр шайқастан кейін өз позицияларын тастауға мәжбүр болды. Дивизия жапондықтардың Кранжиге қонуын тоқтатуға да сәттілік таныта алмады және аралдың ортасына шегінді. Одан әрі шайқастарда одақтастардың күштері Сингапурдың қалалық айманының төңірегіндегі тар периметрге ығыстырылды, содан кейін Персиваль 15 ақпанда күштерін тапсырды. Қапталып қалған 14 972 австралиялық тұтқынға алынды, бірақ кейбіреулері кемелермен қашып кетті. Бұл қашқандардың ішінде генерал-майор Беннетт те болды, ол соғыстан кейінгі екі сараптамада өзінің қолбасшылықтан негізсіз кеткені анықталды. Австралияның шетелдегі әскерлерінің шамамен төрттен бір бөлігінің жоғалуы және осыған мүмкіндік берген Сингапур стратегиясының сәтсіздігі елді дүрліктірді.
Нидерландтық Шығыс Үндістан және Рабаул
Австралияның Оңтүстік-Шығыс Азияны жапондық агрессиядан қорғау жөніндегі соғысқа дейінгі жоспарлары негізінен Малайя мен Сингапурды қорғауға бағытталған болса, Австралияның солтүстігіндегі бірнеше аралдарды қорғау үшін де шағын австралиялық күштер жөнелтілді. Бұл күштердің міндеті – Австралия құрлығына шабуылдар жасау үшін пайдаланылуы мүмкін стратегиялық әуежайларды қорғау болды. Жапондықтардың кез келген операцияларын бақылау үшін жағалау күзетшілерінің отрядтары Бисмарк архипелагы мен Соломон аралдарында орналастырылды. Тынық мұхит соғысы басталғанда, Жаңа Британиядағы Рабаул порты стратегиялық маңызға ие болды және оны «Ларк күші» қорғады. Бұл күш 2/22-ші жаяу әскер батальонынан, жағалау артиллериясынан және жетілмеген RAAF бомбалаушы эскадрильясынан құралды. Австралия әскерлері «Ларк күшін» жеткіліксіз деп есептегенмен, 1942 жылдың 23 қаңтарында жапондық Оңтүстік теңіз күштері Рабаулға қонбас бұрын нығайту мүмкін болмады. Австралиялық күштер санда аз болғандықтан, олар жеңіліске ұшырады және шайқастан кейінгі апталарда көптеген аман қалғандар тұтқынға түсті. «Ларк күшінің» азаматтарының көпшілігі соғыстан аман қалмады, өйткені 4 ақпанда кем дегенде 130 адам жапондықтар тарапынан өлтірілді, ал 1 шілдеде 1942 жылы оларды Жапонияға алып бара жатқан кеме АҚШ-тың «Стерджен» су асты кемесімен батып кеткенде, Рабаулдан 1057 австралиялық солдат пен азаматтық тұтқын қаза тапты. АХА әскерлері сондай-ақ Тынық мұхит соғысының алғашқы апталарында Дарвиннен Нидерланд Шығыс Үндісіне (NEI) жөнелтілді. 23-ші бригаданың нығайтылған батальондары Батыс Тимордың Коэпанг қаласына («Спарроу күштері») және Амбон аралына («Галла күштері») осы стратегиялық орындарды жапондық шабуылдан қорғау үшін жіберілді. 2/2-ші тәуелсіз рота Португалияның бейтараптығын бұза отырып, Португалияның Дили қаласына жөнелтілді. Коэпангтағы күш 20 ақпанда жапондықтардың қонуынан кейін жеңіліске ұшырап, тұтқынға түсті, бірақ австралиялық коммандостар 1943 жылдың ақпанына дейін Португалиялық Тиморда жапондықтарға қарсы партизандық соғыс жүргізді. «Вояджер» және «Коммандос» кемелері 1942 жылдың қыркүйек және желтоқсан айларында коммандостарды қолдау кезінде жоғалып кетті. Жапонияның Яваға шабуыл жасауына дейін 242 әуе кемесі мен құрлықтағы ұшақтардан тұратын күш 19 ақпанда Дарвинге шабуыл жасады. Сол кезде Дарвин одақтас әскери кемелердің маңызды базасы және NEI-ге жеткізілімдер мен күшейткіштерді жеткізудің аялдамалық нүктесі болды. Жапондық шабуыл сәтті аяқталды, нәтижесінде 230-дан астам әскери қызметкер мен азамат қаза тапты, олардың көпшілігі Австралиялық емес одақтас теңізшілер болды, ал RAAF базасы Дарвинге және қаланың порттық нысандарына ауыр залал келтірілді. Бірнеше австралиялық соғыс кемелері, 3000 саяқты армия бөлімдері және RAAF эскадрильяларының бірнеше ұшағы Жапония 1942 жылдың наурыз айында аралға шабуыл жасаған кезде Яваның қорғанысына қатысты. «Перт» кемесі 27 ақпанда Жава теңізіндегі шайқаста жеңілген, жапондық басқыншылық конвойының бірін ұстап алуға тырысқан негізгі америкалық-британдық-голландтық-австралиялық команданың (ABDACOM) теңіз күшінің бір бөлігін құрады. «Перт» 1 наурызда, «Хьюстонмен» бірге Яваның оңтүстік жағалауындағы Джилатжапқа қашып кетуге тырысқанда, тағы бір жапондық басқыншы күштерімен кездескенде батып кетті. 4 наурызда конвойды сүйреп бара жатқанда үш жапондық крейсері шабуыл жасаған кезде «Слуп» кемесі де Яваның оңтүстік жағалауында суға батып кетті. Басқа австралиялық соғыс кемелері, соның ішінде жеңіл крейсер және бірнеше корветтер NEI суларынан сәтті қашып шықты. 7-ші дивизиядан құралған армия күштері де Явадағы ABDACOM құрлық әскерлерінің бір бөлігін құрады, бірақ 12 наурызда Бадунгта бағынғанға дейін аз ғана әрекет жасады. Жава мен Австралиядағы базалардан ұшатын RAAF ұшақтары да ұрысқа қатысты, ал No 1 эскадрильясынан 160 жердегі экипаж тұтқынға алынды. NEI-ді жаулап алғаннан кейін Жапон теңіз күштері Үнді мұхитына шабуыл жасады. Бұл күш сәуірдің басында Цейлонға шабуыл жасады, ал 12 сәуірде Тринкомалиден қашып кеткен «Вампир» кемесі батып кетті. Австралия армиясының 16-шы және 17-ші бригадалары рейд кезінде арал гарнизонының бір бөлігін құрады, бірақ іс-қимыл жасамады.
Австралиядағы күштердің жиналуы
Сингапурдың құлауынан кейін Австралия үкіметі мен халқы жақын арада шабуыл болатынын күтті. Британия шайқасы Дюнкерктен кейін болды; "Сингапурдың құлауы Австралия үшін шайқасты ашады", - деді Куртин, бұл Ұлыбритания, АҚШ және бүкіл ағылшын тілді әлемге қауіп төндірді. 1942 жылдың маусымына дейін қорқыныш ең жоғары деңгейде болды. 16 ақпанда Куртин: "Бұл елдің қорғанысы енді соғыстағы әлемге үлес қосу емес, біздің жағалауымызға басып кіруге ниеттенген жауға қарсы тұру болып табылады. Енді бұрынғыдан еңбек ету немесе соғысу қажет – біз бұрынғыдан еңбек еткеніміздей немесе соғысқандай емес. Біз қазір не істейтін болсақ, осы қиын сынақтан өткеннен кейін не істегіміз келеді, соған байланысты. Австралия мұндай шабуылға қарсы тұруға жеткіліксіз дайындықпен келді. RAAF-та заманауи ұшақтар жетіспеді, ал RAN Жапон императорлық теңіз күшіне қарсы тұру үшін тым кішкентай және теңгерімсіз болды. Сонымен қатар, армия үлкен болғанымен, көптеген тәжірибесіз бөлімшелерді қамтыды және жылдам қимылдау қабілетінен мүресіз болды. Осы қауіпке жауап ретінде AIF-тың көп бөлігі Таяу Шығыстан қайтарылды және үкімет АҚШ-тан көмек сұрады. Ұлыбритания премьер-министрі Уинстон Черчилль Австралияға бағыт алған 6-шы және 7-ші дивизияларды Бирмаға бұруға тырысты, бірақ Куртин бұл қозғалысқа рұқсат беруден бас тартты. Келісім ретінде 6-шы дивизияның екі бригадасы Цейлонға түсіріліп, 1942 жылдың тамызында Австралияға оралғанға дейін арал гарнизонының бір бөлігін құрады. Басып кіру қаупі Австралия әскерінің кеңейтілуіне әкелді. 1942 жылдың ортасына қарай армияда 10 жаяу әскер дивизиясы, 3 бронетанкті дивизия және жүздеген басқа да бөлімшелер болды. RAAF және RAN да едәуір кеңейтілді, бірақ осы күштердің толық қуатына жетуіне бірнеше жыл кетті. Адам күшіне деген қажеттіліктің артуына байланысты 1941 жылдың соңында әскери қызметке еуропалық емес азаматтарды қабылдауға қойылған шектеулер алынып тасталды, нәтижесінде шамамен 3000 түпкілікті австралиялықтар қатарына қосылды. Бұл адамдардың көпшілігі қолданыстағы құралымдарға енгізілді, бірақ Торрес бұғазының жеңіл жаяу әскер батальоны сияқты шағын нәсілдік бөлінген бөлімшелер құрылды. Австралияның солтүстігін қарауылдауға және жапондық күштерді мазалауға арналған түпкілікті австралиялықтардан құралған бірнеше шағын бөлімшелер құрылды; бұл бөлімшелердің мүшелері 1992 жылға дейін қызметі үшін жалақы немесе марапат алмады. Әскери қызметке жарамсыз мыңдаған австралиялықтар шабуыл қаупіне жауап ретінде Ұлыбританияның үй күзетшілері мен Корольдік бақылаушылар корпусына ұқсас ерікті қорғаныс корпусы мен ерікті әуе бақылаушылары корпусы сияқты көмекші ұйымдарға қосылды. Австралияның халқы мен өнеркәсіптік базасы басып алу қаупі сейілгеннен кейін кеңейтілген әскери күштерді ұстап тұруға жеткіліксіз болды, сондықтан армия 1943 жылдан бастап азайтыла бастады, ал үкімет бекіткен 73 RAAF эскадрильясының тек 53-і ғана құрылды. Австралиялықтардың қорқынышына қарамастан, жапондықтар Австралия құрлығын басып алуды ешқашан жоспарламаған. 1942 жылдың ақпан айында Жапон императорлық бас штабы басып алуды қарастырғанмен, ол жапондық әскери күштердің мүмкіндіктерінен тыс деп танылды және ешқандай жоспарлау немесе дайындық жүргізілмеді. Оның орнына 1942 жылдың наурыз айында Жапон әскері Австралияны АҚШ-тан оқшаулау стратегиясын қабылдады, Жаңа Гвинеядағы Порт-Морсбиді және Соломон аралдарын, Фиджи, Самоа және Жаңа Каледонияны басып алды. Бұл жоспар Коралл теңізіндегі шайқаста жапондықтардың жеңіліске ұшырауынан кейін сәтсіз аяқталды және Мидуэй шайқасынан кейін белгісіз мерзімге кейінге қалдырылды. Бұл шайқастар Австралияға төнген қауіпті жойды, бірақ Австралия үкіметі 1943 жылдың ортасына дейін шабуыл мүмкін екендігі туралы ескертулерін жалғастырды. 1942 жылдың ақпан айында АҚШ және Ұлыбритания үкіметтері Австралияның стратегиялық жауапкершілігіне АҚШ-тың ие болатынына келісті және Австралия құрлығын қорғау үшін арнайы ANZAC күштері құрылды. Наурыз айында генерал Дуглас Макартур Филиппиннен қашып, Австралияға келді және Оңтүстік-Батыс Тынық мұхиты аймағының (SWPA) қолбасшылығын алды. Осы аймақтағы барлық австралиялық әскери жауынгерлік бөлімшелер Макартурдың қолбасшылығына берілді және Макартур соғыстың соңына дейін австралиялық үкіметке әскери кеңес берудің негізгі көзі ретінде австралиялық штаб басшыларын алмастырды. Австралиялық генерал Томас Блэй одақтас құрлық әскерлерінің қолбасшысы болып тағайындалды, бірақ Макартур оған американдық күштерге қолбасшылық етуге рұқсат бермеді. Макартур сондай-ақ АҚШ армиясының штаб бастығы генерал Джордж Маршаллдың өзінің бас штабында австралиялықтарды жоғары лауазымдарға тағайындау туралы өтінішін қабылдамады. Дегенмен, 1942 және 1944 жылдар арасында Куртин мен Макартур арасындағы серіктестік Австралия үшін пайдалы болды, өйткені Макартур АҚШ үкіметінен Австралияның көмек сұрауларын жеткізе алды. Тынық мұхиты соғысының алғашқы жылдарында Австралияда көптеген АҚШ әскери қызметкерлері орналасқан, 1942 жылдың басында алғашқы АҚШ бөлімшелері Австралияға келді және соғыс кезінде шамамен 1 миллион АҚШ қызметкері Австралия арқылы өтті. 1942 және 1943 жылдары Австралияның солтүстігінде көптеген АҚШ әскери базалары салынды және Австралия соғыстың соңына дейін Тынық мұхитындағы АҚШ күштеріне маңызды жабдықтау көзі болып қала берді. Австралиялықтар мен американдықтар арасындағы қарым-қатынас көбінесе жақсы болғанымен, Брисбен шайқасы сияқты АҚШ және Австралия әскерлері арасында кейбір қақтығыстар болды және Австралия үкіметі афроамерикандық әскерлердің қатысуын жеңіл қабылдады.
The protection of this country is no longer that of a contribution to a world at war but the resistance to an enemy threatening to invade our own shore It is now work or fight as we have never worked or fought before On what we do now depends everything we may like to do when this bloody test has been survived. Australia was ill prepared to counter such an attack. The RAAF lacked modern aircraft and the RAN was too small and unbalanced to counter the Imperial Japanese Navy. Additionally, the Army, although large, contained many inexperienced units and lacked mobility. In response to this threat most of the AIF was brought back from the Middle East and the Government appealed to the United States for assistance. British Prime Minister Winston Churchill attempted to divert the 6th and 7th Divisions to Burma while they were en route to Australia, but Curtin refused to authorise this movement. As a compromise two brigades of the 6th Division disembarked at Ceylon and formed part of the island's garrison until they returned to Australia in August 1942. The perceived threat of invasion led to a major expansion of the Australian military. By mid 1942 the Army had a strength of ten infantry divisions, three armoured divisions and hundreds of other units. The RAAF and RAN were also greatly expanded, though it took years for these services to build up to their peak strengths. Due to the increased need for manpower, the restrictions which prohibited non Europeans from joining the military ceased to be enforced from late 1941, and about 3,000 Indigenous Australians eventually enlisted. Most of these personnel were integrated into existing formations, but a small number of racially segregated units such as the Torres Strait Light Infantry Battalion were formed. A number of small units made up of Indigenous Australians were also established to patrol northern Australia and harass any Japanese forces which landed there; the members of these units did not receive pay or awards for their service until 1992. Thousands of Australians who were ineligible for service in the military responded to the threat of attack by joining auxiliary organisations such as the Volunteer Defence Corps and Volunteer Air Observers Corps, which were modelled on the British Home Guard and Royal Observer Corps respectively. Australia's population and industrial base were not sufficient to maintain the expanded military after the threat of invasion had passed, and the Army was progressively reduced in size from 1943 while only 53 of the 73 RAAF squadrons approved by the government were ever raised. Despite Australian fears, the Japanese never intended to invade the Australian mainland. While an invasion was considered by the Japanese Imperial General Headquarters in February 1942, it was judged to be beyond the Japanese military's capabilities and no planning or other preparations were undertaken. Instead, in March 1942, the Japanese military adopted a strategy of isolating Australia from the United States by capturing Port Moresby in New Guinea and the Solomon Islands, Fiji, Samoa and New Caledonia. This plan was frustrated by the Japanese defeat in the Battle of the Coral Sea and was postponed indefinitely after the Battle of Midway. While these battles ended the threat to Australia, the Australian government continued to warn that an invasion was possible until mid 1943. In February 1942 the US and British Governments agreed that Australia would become a strategic responsibility of the United States and the Allied ANZAC Force was created specifically to defend the Australian continent. In March, General Douglas MacArthur arrived in Australia after escaping from the Philippines and assumed command of the South West Pacific Area (SWPA). All of the Australian military's combat units in this area were placed under MacArthur's command, and MacArthur replaced the Australian Chiefs of Staff as the Australian Government's main source of military advice until the end of the war. Australian General Thomas Blamey was appointed the Allied land force commander, but MacArthur did not permit him to command American forces. MacArthur also rejected US Army Chief of Staff General George Marshall's request that he appoint Australians to senior posts in his General Headquarters. Nevertheless, the partnership between Curtin and MacArthur proved beneficial for Australia between 1942 and 1944, as MacArthur was able to communicate Australian requests for assistance to the US Government. Large numbers of United States military personnel were based in Australia during the first years of the Pacific War. The first US units arrived in Australia in early 1942 and almost 1 million US personnel passed through Australia during the war. Many US military bases were constructed in northern Australia during 1942 and 1943, and Australia remained an important source of supplies to US forces in the Pacific until the end of the war. Though relations between Australians and Americans were generally good, there was some conflict between US and Australian soldiers, such as the Battle of Brisbane, and the Australian Government only reluctantly accepted the presence of African American troops.
Папуадағы науқан
Япондық әскерлер алғаш рет 1942 жылдың 8 наурызында Жаңа Гвинеяның құрлық бөлігіне қонды, ол Рабаулда дамытып жатқан маңызды базаны қорғау үшін Лэй мен Саламауаға шабуыл жасаған кезде болды. Жаңа Гвинея еріктілер полкінің австралиялық партизандары жапондық жағажайлардың маңында бақылау бекеттерін орнатып, 29 маусымда 2/5 тәуелсіз рота сәтті шабуыл жасады. Корал теңізі шайқасы жапондықтардың Порт-Морсбиді десант арқылы басып алу жоспарын күйретіп жібергеннен кейін, жапондықтар Оңтүстік теңіздер күшін Папуаның солтүстік жағалауындағы Бунаға қондырып, Кокода жолы арқылы қатал Оуэн Стэнли тауларын кесіп өтіп, қаланы басып алуға тырысты. Кокода жорығы 22 шілдеде басталды, жапондықтар алға жылжуды бастады, ал оларға қарсы «Марубра күштері» деп аталған CMF бригадасы қарсы тұрды. Бұл күш Оңтүстік теңіздер күшін тоқтатуға жеткілікті уақыт берді, бірақ толығымен тоқтата алмады. 26 тамызда 7-дивизияның екі АIF батальоны Марубра күшінің қалдықтарын нығайтты, бірақ жапондықтар алға жылжуын жалғастырып, 16 қыркүйекте Порт-Морсбиге жақын Иорибайва ауылына жетті. Оңтүстік теңіздер күштері сол күні жол бойымен кері шегінуге мәжбүр болды, себебі жабдықтау мәселелері одан әрі алға жылжуды мүмкін етпеді және Бунаға қарсы шабуылдан қорқыныш туды. Австралиялық әскерлер жапондықтарды Кокода жолымен қуды және қараша айының басында Папуаның солтүстік жағалауындағы шағын көпірбасқа тықты. Кокода жолындағы одақтастардың операцияларына жергілікті папуалықтар көмектесті, оларды Австралияның Жаңа Гвинея әкімшілік бөлімі, көбінесе мәжбүрлеп, жабдықты тасымалдау және жараланғандарды эвакуациялау үшін жұмысқа алды. RAAF және USAAF сонымен қатар жапондық күштердің жабдықтау желілеріне шабуыл жасап, Австралия армиясының бөлімшелеріне әуеден көмек жеткізу арқылы маңызды рөл атқарды. Австралиялық әскерлер 1942 жылдың тамызында стратегиялық маңызды Милн шығанағын басып алуға тырысқан әрекетті де сәтті тоқтатты. Милн шығанағы шайқасында екі австралиялық бригада, екі RAAF эскадрильясы және АҚШ армиясының инженерлері қолдаған Милн күштері, жапондық арнайы теңіз десанттық күштерінен құралған кіші жапондық басқыншы күшін жеңді. Бұл Жапонияның құрлықтағы алғашқы жеңілісі болды және Тынық мұхит аймағындағы одақтастардың рухын көтерді. Австралия мен АҚШ әскерлері 1942 жылдың қараша айының соңында Папуадағы жапондық көпірбасына шабуыл жасады, бірақ оны 1943 жылдың қаңтарына дейін басып алмады. Одақтас күштердің құрамында шаршаған 7-дивизия және тәжірибесіз және жақсы даярланбаған АҚШ-тың 32-жаяу әскер дивизиясы болды, сонымен қатар артиллерия мен жабдықтау жетіспеді. Қолдау қаруларының жетіспеушілігіне және МакАртур мен Блэйдің жылдам алға жылжуға талап етуіне байланысты, шайқас кезінде одақтастардың тактикасы жапондық бекіністеріне жаяу әскер шабуылдарына бағытталды. Бұл оқиғалар ауыр шығындарға әкелді және аймақ 1943 жылдың 22 қаңтарына дейін толығымен қауіпсіздікке ие болмады. Папуадағы шайқас кезінде жапондықтар тұтқындаған австралиялықтардың көпшілігі өлтірілді. Осыған жауап ретінде австралиялық сарбаздар соғыстың қалған бөлігінде жапондық қарсыластарын өлтіруге белсенді түрде тырысты. Австралиялықтар жапондықтарды тұтқындауға тырыспады, ал кейбір тұтқындар өлтірілді. Папуа мен Гуадалканалдағы жеңілістерден кейін жапондықтар Жаңа Гвинея территориясындағы қорғаныс шебіне кері шегінді. Лаэ мен Саламауадағы маңызды базаларын қорғау үшін олар 1943 жылдың қаңтарында Вауды басып алуға тырысты. Күштер қалаға жеткізіліп, ауыр шайқастардан кейін жапондық күшті оның шетінде жеңді. Жапондық күштер 4 ақпанда жағалауға қарай шегінуді бастады. Ваудағы жеңілістен кейін жапондықтар Лэйді күшейтуге тырысты. Бұл Бисмарк теңізі шайқасы кезінде АҚШ-тың бесінші әуе күштері мен No. 9 операциялық тобы RAAF шабуыл жасауынан кейін апатқа ұшырады, нәтижесінде шамамен 3000 әскер қаза тапты. Папуалық науқаны Австралия армиясының құрамында маңызды реформаға әкелді. Науқаны кезінде CMF қызметкерлеріне Австралия аумағынан тыс жерде қызмет етуге тыйым салған шектеу әскери жоспарлауды қиындатты және AIF мен CMF арасында шиеленіс туды. 1942 жылдың соңы мен 1943 жылдың басында Кертин Еңбек партиясының ішіндегі қарсылықты жеңіп, әскери қызметке алынуға жататын азаматтардың географиялық шекараларын кеңейтті, бұл Оңтүстік-Батыс Тынық мұхитының көп бөлігін қамтыды, ал қажетті заң 1943 жылдың қаңтарында қабылданды. 11-бригада 1943 және 1944 жылдары Австралия аумағынан тыс жерде қызмет еткен жалғыз CMF құрамы болды, ол Мерауке күшінің құрамына кірді.
Австралиялық кемелерге шабуылдар
Жапондықтардың Жаңа Гвинеяны басып алуға жасаған әрекеттеріне АҚШ пен Австралия, сондай-ақ Австралия мен Жаңа Гвинея арасындағы одақтастардың байланыс жолдарына қарсы ұзаққа созылған су асты кемелерінің шабуылдары кірді. Бұл Австралияға қарсы бірінші осьтік теңіз шабуылдары емес еді; 1940 және 1941 жылдары Австралия суларында бес неміс су үстілік рейдтік кемелері әр түрлі уақытта жұмыс істеді. Неміс шабуылдары австралиялық сауда кемелерін тоқтатуға жетпеді, алайда 1941 жылғы қарашада Батыс Австралия жағалауында неміс көмекші крейсері «Корморанмен» болған шайқаста «Сидней» кемесі 640-тан астам экипажымен бірге батып кетті. Жапондық су үсті флоты жеңілгеннен кейін, IJN Австралияның шығыс жағалауында кемелерге шабуыл жасап, одақтастардың жабдықтау желілерін бұзу мақсатында су асты кемелерін жөнелтті. Бұл науқан 1942 жылғы 31 мамырда Сидней портына жасалған кішкентай су асты кемелерінің сәтсіз шабуылымен басталды. Осы шабуылдан кейін жапондық су асты кемелері 1942 жылғы тамызға дейін Австралияның шығыс жағалауындағы сегіз сауда кемесін батырып, қызмет етті. Су асты кемелерінің шабуылдары 1943 жылғы қаңтарда қайта басталды және маусымға дейін жалғасты, осы кезеңде шығыс жағалауында тағы 15 кеме батырылды. 1943 жылғы суға батқан кемелердің арасында 14 мамырда Квинсленд жағалауында торпедалық шабуылға ұшыраған және 268 адамның өмірін қиған AHS Centaur ауруханалық кемесі болды. Жапондықтар 1943 жылғы маусымнан кейін Австралияға қарсы су асты кемелерімен қосымша шабуылдар жасаған жоқ, себебі олардың су асты кемелері Тынық мұхитының басқа аймақтарында одақтастардың шабуылдарын тойтару үшін қажет болды. Бір ғана неміс су асты кемесі U 862 1944 жылы суға түсіріліп, соғыс кезінде Тынық мұхитында Австралия және Жаңа Зеландия жағалауларында 1944 жылғы желтоқсан мен 1945 жылғы қаңтарда жүзіп өтті. Ол Австралия суларында екі кемені батырып, содан кейін Батавияға қайтып келді. Австралия және басқа одақтас әскери күштерінің айтарлықтай бөлігі су асты кемелері мен осьтік державалардың әскери кемелерінен кемелер мен порттарды қорғауға жұмсалды. Мысалы, RAN 1100-ден астам жағалау конвойларын сүйемелдеді, Армия маңызды порттарды қорғау үшін жағалау қорғанысын құрды, ал RAAF-тың көптеген операциялық эскадрильялары әр түрлі уақытта кемелерді қорғау үшін пайдаланылды. Дегенмен, осы бөлімшелерді қорғаныс міндеттеріне жұмсау және Австралия суларында кемелердің жоғалуы Австралия экономикасына немесе одақтастардың соғыс күш-жігеріне елеулі зиян келтірмеді.
Жаңа Гвинеялық шабуылдар
Жапондықтардың шабуылын тоқтатқаннан кейін одақтас күштер 1943 жылдың ортасынан бастап Оңтүстік-Батыс Тынық мұхиты аймағында (SWPA) шабуылға көшті. Австралиялық әскерлер осы шабуылда маңызды рөл атқарды, ол «Картвилл» операциясы деп аталды. Атап айтқанда, генерал Блэми Жаңа Гвинеяның солтүстік-шығыс ұшындағы өте табысты операциялар сериясын басқарды, бұл соғыста «Австралияның операциялық деңгейдегі басқару тәжірибесінің ең жоғары нүктесі» болды. Вауды сәтті қорғағаннан кейін 3-дивизия 1943 жылдың сәуірінде Саламауаға қарай жылжуды бастады. Бұл жылжу «Картвилл» операциясының басты мақсаттарының бірі болған Лэйге назарды аудару үшін жасалды және баяу жүргізілді. Маусымның соңында 3-дивизияны АҚШ-тың 162-ші жаяу әскер полкінің ұрыс тобы күшейтті, ол Саламауаның оңтүстігіне десант түсірді. Қала 1943 жылдың 11 қыркүйегінде басып алынды. 1943 жылдың қыркүйек айының басында австралиялық күштер Лэйді басып алу үшін қос қанатты шабуыл жасады. 4 қыркүйекте 9-дивизия қаланың шығысына десант түсіріп, батысқа қарай жылжуды бастады. Келесі күні АҚШ-тың 503-ші парашют полкі Лаэ қаласының батысындағы Наджабқа қарсылықсыз парашютпен түсірді. Әуедегі күштер Наджаб әуежайын бақылағаннан кейін 7-дивизия жеткізіліп, 9-дивизиямен жарысқа түсіп, Лэйді басып алу үшін шығысқа қарай жылжуды бастады. Бұл жарысты 15 қыркүйекте қаланы басып алған 7-дивизия жеңді. Саламауа мен Лэйдегі жапондық күштер осы науқанда ауыр шығынға ұшырады, бірақ солтүстікке қашуға үлкерді. Лэй қаласы түскеннен кейін 9-дивизияға Хуон түбегін басып алу міндеті берілді. 20-бригада 1943 жылдың 22 қыркүйегінде Финшхафеннің стратегиялық портына жақындап, аймақты бақылап алды. Жапондықтар 20-шы дивизияны құрлық арқылы аймаққа жіберді, ал 9-шы дивизияның қалған бөлігі 20-шы бригаданы күтілетін қарсы шабуылға қарсы күшейту үшін біртіндеп жеткізілді. Жапондықтар қазан айының ортасында күшті шабуыл жасады, бірақ 9-дивизия ауыр шайқастан кейін оны жеңді. Қарашаның екінші жартысында 9-дивизия жапондық әскерлерінің бекіністерін Финшхафеннің ішкі төбелерінен басып алды. Жеңілгеннен кейін 20-шы дивизия 9-шы дивизия мен 4-бригаданың қуып жететінімен жағалау бойымен кері шегінді. Одақтастар осы науқанның соңында маңызды барлаулық жеңіске жетті, өйткені австралиялық инженерлер жапондықтардың көміп тастаған шифр кітапханасын тапты. Бұл құжаттар кодты бұзуға әкелді, бұл Макартурға жапондық қорғанысын айналып өтіп, одақтастардың жылжуын жеделдетуге мүмкіндік берді. 9-дивизия Хуон түбегінің жағалау аймағын бақылағанда, 7-дивизия жапондықтарды ішкі Финнестре жотасынан ығыстырып шығарды. Финнестре жорығы 17 қыркүйекте басталды, ол кезде 2/6 тәуелсіз рота Маркхэм аңғарында әуеге қонды. Рота Каяпитта жапондықтардың үлкен күшін жеңіп, дивизияның 21-ші және 25-ші бригадаларын жеткізу үшін пайдаланылған әуежайды бақылап алды. Австралиялықтар агрессивті патрульдік әрекеттері арқылы жапондықтарды өте қиын жерлерден ығыстырып шығарды. 1944 жылдың қаңтарында дивизия негізгі Сагги Ридж позициясына шабуыл жасады. Қаңтар айының соңында тау жотасы алынды, RAAF маңызды көмекші рөл атқарды. Осы жетістіктен кейін жапондықтар Финнестре жотасынан кері шегінді, ал 21 сәуірде австралиялық әскерлер Сайдордан американдық патрульдермен байланысып, 24 сәуірде Мадангты бақылап алды. Жаңа Гвинея құрлығындағы армияның операцияларын қолдауға қоса, RAN және RAAF Соломон аралдарындағы шабуылға қатысты. Бұл қатысу 1942 жылдың тамызында басталды, ол кезде RAN-нің ауыр крейсерлері мен , Гуадалканалға АҚШ теңіз жауынгерлерінің қонуын қолдады. Құн түсіргеннен кейінгі түнде Канберра Саво аралы шайқасында батырылды және RAN Гуадалканал науқанында одан әрі рөл атқармады. RAAF ұшақтары 1943 және 1944 жылдары АҚШ армиясы мен теңіз жауынгерлерінің бірнеше қонуларын қолдады, ал RAAF радарлық бөлімдері Араведі басып алуға қатысты. Австралия крейсерлері Австралия және және эсминдер 1943 жылдың соңы мен 1944 жылдың басында Глостер мысығы шайқасы кезінде АҚШ-тың 1-ші теңіз дивизиясы мен Адмиралтейство аралдары науқаны кезінде АҚШ-тың 1-ші жаяу әскер дивизиясына оттық қолдау көрсетті. Глостер мысығына қону - RAN-нің амфибиялық көлігі үшін алғашқы операция болды.
Солтүстік-батыс аймақ науқаны
1942 жылдың ақпан айында Дарвинге жасалған шабуыл Солтүстік Австралия және Жапония басып алған Нидерландтық Шығыс Үнді аралдарындағы ұзаққа созылған әуе шабуылының басталуын белгіледі. Дарвинге жасалған алғашқы шабуылдан кейін одақтастар тез арада истребитель эскадрильяларын орналастырды және қаланы күтілетін басқыннан қорғау үшін армияның Солтүстік территория күштерін күшейтті. Бұл әуе бөлімшелері сонымен қатар Нидерландтық Шығыс Үндідегі жапондық позицияларына шабуылдар жасады. Жапондықтар 1942 және 1943 жылдары Дарвинге және жақын маңдағы әуежайларға ондаған әуе шабуылдарын жасады, олардың көпшілігі айтарлықтай зиян келтірмеді. Бұл шабуылдарға АҚШ, Австралия және Ұлыбритания истребительдері қарсы тұрды және Дарвиннің қорғанысы жақсарған сайын жапондықтардың шығындары артты. 1942 және 1943 жылдары жапондықтар Квинслендтің солтүстігіндегі және Батыс Австралиядағы қалалар мен әуежайларға бірнеше шағын және тиімсіз шабуылдар жасады. Жапондықтардың Солтүстік Австралияға жасаған шабуылдары 1943 жылдың соңында тоқтаса да, одақтастардың әуе шабуылы соғыс аяқталғанға дейін жалғасты. 1942 жылдың соңында одақтас авиациясы Тиморға шабуылдар жасап, ондағы австралиялық партизандық қозғалысты қолдады. 1943 жылдың басынан бастап АҚШ-тың ауыр бомбалаушы эскадрильялары Дарвинге жақын базалардан шығыс Нидерландтық Шығыс Үндідегі жапондық нысаналарға қарсы операциялар жүргізді. 1943 жылдың маусым айынан бастап Нидерландтық Шығыс Үндіге қарсы одақтастардың әуе шабуылы күшейді, мақсаты – жапондық күштерді Жаңа Гвинея және Соломон аралдарынан аударту болды. Бұл шабуылдар соғыс аяқталғанға дейін жалғасты, АҚШ-тың ауыр бомбалаушылары 1944 жылдың соңында Австралияның B-24 Liberatorмен жабдықталған эскадрильяларымен ауыстырылды. 1944 жылдан бастап бірнеше RAAF PBY Catalina эскадрильялары Дарвинде орналасып, Оңтүстік-Шығыс Азияда мина қою бойынша өте тиімді операциялар жүргізді.
Филиппинге аттану
1944 жылы Оңтүстік-Батыс Тынық мұхитында Австралия әскерінің рөлі азайды. 1943 жылдың екінші жартысында Австралия үкіметі, МакАртурдың келісімімен, Ұлыбритания мен АҚШ-тың Тынық мұхиттағы күштерін қамтамасыз ету үшін маңызды болған соғысқа байланысты салалар үшін жұмыс күшін босату мақсатында, әскери күштердің мөлшерін азайтуға шешім қабылдады. Осы кезден бастап Австралияның одақтас елдердің соғыс күшіндегі басты рөлі – басқа одақтас елдерді Жапонияны жеңу үшін қажетті азық-түлік, материалдар және өндірілген тауарлармен қамтамасыз ету болды. Осы саясаттың нәтижесінде шабуылға дайын Армия бөлімдері алты жаяу әскер дивизиясы (үш AIF дивизиясы және үш CMF дивизиясы) және екі бронетанкі бригадасы деп белгіленді. RAAF-тың мөлшері 53 эскадрильяға белгіленді, ал RAN сол кездегі қызметте болған немесе жоспарланған кемелермен шектелді. 1944 жылдың басында екі дивизиядан басқа барлық Армия дивизиялары жаттығулар мен қалпына келтіру үшін Солтүстік Квинслендтегі Атертон таулы алқаптарына көшірілді. 1944 жылы австралиялықтар басқаратын Папуа және Жаңа Гвинея әскерлерінің бірнеше жаңа батальондары құрылды, олар Тынық мұхит аралдары полкіне біріктірілді және сол жылы таратылған Австралия Армиясы батальондарының орнын басты. Бұл әскерлер Жаңа Гвинеядағы науқан кезінде Австралия бөлімшелерімен бірге әрекет етті. Австралиялық Жаңа Гвинеяның көп бөлігі азат етілгеннен кейін RAAF және RAN АҚШ басқаратын Батыс Жаңа Гвинея науқанына қатысты, мақсаты – Филиппинді азат ету үшін пайдаланылатын базаларды қамтамасыз ету еді. Австралиялық әскери кемелер мен No. 10 операциялық тобы RAAF Голландия, Биак, Ноемфур және Моротайды басып алуға қатысты. Батыс Жаңа Гвинеяны басып алғаннан кейін No. 10 операциялық тобы Бірінші тактикалық әуе күштері (1TAF) деп аталды және Неазияның шығысындағы жапондық позицияларға шабуыл жасап, сондай-ақ басқа гарнизондық міндеттерді орындап, одақтастардың қанатын қорғау үшін пайдаланылды. Осы салыстырмалы түрде маңызды емес рөлдерді орындаған кезде туған шығындар моральдің төмендеуіне әкеліп соқты және 1945 жылдың сәуірінде «Моротай көтерілісіне» ықпал етті. RAN және RAAF элементтері Филиппинді азат етуге қатысты. Төрт Австралия соғыс кемесі және шабуыл көлігі, сондай-ақ бірқатар кіші соғыс кемелері мен көмекші кемелер 1944 жылдың 20 қазанында Лейтеде АҚШ-тың қонуына қатысты. Австралиялық дереккөздер Австралияның осы операция кезінде 21 қазанда камиказе шабуылына ұшыраған алғашқы одақтас кеме болғанын мәлімдейді, бірақ АҚШ тарихшысы Сэмюэл Элиот Морисон бұл мәлімдемеге қарсы шықты. Австралиялық кемелер Лейте шығанағындағы шайқасқа да қатысты, Шропшир мен Арунта 25 қазанда Суригао боғазындағы шайқаста жапондық кемелермен күресті. Австралияның теңіз күштері 1945 жылдың қаңтарында Лингаен шығанағына шабуылға қатысты. Бұл операция кезінде Австралияға тағы бес камиказе соққы берді, нәтижесінде 44 экипаж мүшесі қаза тауып, кеме күрделі жөндеуге алынуға мәжбүр болды. RAN кемелері сонымен қатар Филиппинге бағытталған АҚШ-тың жабдықтау конвойларын сүйемелдеді. RAAF-тың No. 3 әуеайлақ құрылыс эскадрильясы және No. 1 сымсыз байланыс бөлімі де Филиппинде қонды және АҚШ операцияларын қолдады, ал 1TAF Неазия және Жаңа Гвинеядағы базалардан Филиппиннің оңтүстігіндегі нысандарға шабуыл жасады. Австралия үкіметі Лейте мен Лузонда қызмет ету үшін МакАртур I корпусын ұсынғанмен, осы аралдарды азат ету үшін оны пайдалану туралы бірнеше ұсыныстардан ештеңе шықпады. 1944 жылы Армияның ұзақ уақыт бойы салыстырмалы түрде белсенді болмауы қоғамдық алаңдаушылықты тудырды, және көптеген австралиялықтар AIF шабуылдық операциялар үшін қолданылмаса, демобилизациялануы керек деп сенді. Бұл үкімет үшін саяси жағынан ұятты жағдайға әкелді және әскерилерді жұмысқа тартуға болатын жаңа аймақтарды іздеуге итермеледі.
Жаңа Гвинея мен Соломон аралдарында тазалау
1944 жылдың соңында Австралия үкіметі Австралия армиясының он екі бригадасын Бугенвилл, Жаңа Британия және Жаңа Гвинеядағы Айтапе-Вейвак аймағында қорғаныс міндетін атқарып жатқан АҚШ армиясының алты дивизиясын алмастыруға міндеттеді. АҚШ бірліктері көбінесе өздерінің позицияларын бекітіп ұстаған, ал олардың австралиялық алмастырушылары осы аймақтардағы қалған жапон күштерін жоюға бағытталған шабуылдық операцияларды жүргізді. Бұл науқандардың құндылығы сол кезде де, бүгінгі күні де даулы. Австралия үкіметі осы операцияларды негізінен саяси себептермен мақұлдады. Армияның соғысқа қатысуы Австралияға соғыстан кейінгі бейбіт келісімдерде үлкен әсерге ие болуға мүмкіндік береді, ал Австралия территорияларын азат ету Австралияның аймақтағы беделін арттырады деп есептелді. Бұл науқандарды сынағандар олардың қажетсіз және австралиялық сарбаздардың өмірін зейінге жіберу болғанын айтады, себебі жапон күштері бұрыннан оқшауланған және тиімсіз болған. Дивизия 1945 жылдың басында Газель түбегіндегі Ашық және Кең шығанақтарына десант түсірді және осы аймақтардағы жапон гарнизондарын жеңді. Сәуір айында австралиялық күштердің белсенді күзетуінің нәтижесінде жапондықтар Газель түбегіндегі бекіністеріне шектелді. Осы науқан кезінде 5-дивизия 53 қаза тапты және 140 жараланғандарды берді. Соғыстан кейін жапон күштерінің құрамында 93 000 адам болғаны анықталды, бұл одақтастар барлауы бойынша Жаңа Британияда қалған 38 000 адамнан едәуір көп. XIV корпус қорғаныс ұстанымын сақтағанда, австралиялықтар Бугенвиллдегі жапон күштерін жоюға бағытталған шабуылдық операциялар жүргізді. Жапондықтар бірнеше анклавтарға бөлінгендіктен, II корпус аралдың солтүстік, орталық және оңтүстік бөліктерінде географиялық тұрғыдан бөлек науқандар жүргізді. Басты назар оңтүстіктегі Буиндегі жапон базасына аударылды, ал аралдың солтүстігінде және орталығындағы шабуылдар 1945 жылдың мамыр айынан бастап тоқтатылды. Австралияның Бугенвиллдегі операциялары соғыс аяқталғанға дейін жалғасты, бірақ жапон күштерінің ірі тобы Буинде және аралдың солтүстігінде қалды. 6-дивизияға Жаңа Гвинеяның австралиялық бөлігінде қалған соңғы үлкен жапон күші – Жапонның Он сегізінші армиясын толық жою міндеті жүктелді. Дивизия CMF және бронетехникалық бөлімшелермен күшейтіліп, 1944 жылдың қазан айында Айтапеге келе бастады. 6-дивизияға сондай-ақ бірнеше RAAF эскадрильялары мен RAN әскери кемелері көмек көрсетті. 1944 жылдың соңында австралиялықтар Вейвакқа қарай екі бағыттан шабуылға шықты. 17-бригада ішкі Торричелли таулары арқылы өтті, ал дивизияның қалған бөлігі жағалау бойымен жылжыды. Он сегізінші армия бұрынғы шайқастар мен аурулардан ауыр залал көріп, қарсылық көрсетті және елеулі шығын келтірді. 6-дивизияның жылжуына жабдықтау қиындықтары мен нашар ауа райы да кедергі келтірді. Австралиялықтар мамыр айының басына дейін жағалау аймағын бақылауға алды, ал 10 мамырда қаланың шығысына шағын күш түсірілгеннен кейін Вейвак тұтқындалды. Соғыстың соңында 18-армия 6-дивизияның шабуылына тап болған "соңғы тұрақ" деп белгіленген аймаққа шегінуге мәжбүр болды. Айтэп-Вейвак науқаны Австралияға 442 сарбаздың өмірін құрбан етті, ал шамамен 9 000 жапондық қаза тапты, тағы 269 тұтқынға алынды.
Борнео жорығы
1945 жылғы Борнео жорығы – Оңтүстік-Батыс Тынық мұхиты аймағындағы (SWPA) одақтастардың соңғы ірі жорығы. 1 мамыр мен 21 шілде аралығындағы шабуылдар сериясында Австралияның I корпусы, генерал-лейтенант Лесли Морсхед басшылығымен, аралды басып алған жапон күштеріне қарсы шабуыл жасады. Әскери-теңіз күштерінің адмиралы Томас Кинкейд басқаратын АҚШ-тың 7-ші флоты, 1TAF және АҚШ-тың 13-ші әуе армиясы да жорықта маңызды рөл атқарды. Бұл жорықтың мақсаты – Борнеоның мұнай кен орындарын және Бруней шығанағын басып алып, АҚШ бастаған Жапонияға шабуылдауға және Ұлыбритания бастаған Малайяны азат етуге қолдау көрсету болды, бұл шаралар 1945 жылдың соңында жоспарланған еді. Алайда, Австралия үкіметі 1945 жылдың шілдесінде МакАртурдың Яваны азат ету үшін шабуылды кеңейту ұсынысына келіспеді, ал 6-дивизияны осы операцияға жібермеу туралы шешімі оның тоқтатылуына себеп болды. Жорық 1945 жылдың 1 мамырында 26-бригада тобы Борнеоның шығыс жағалауындағы Таракан аралына түскен кезде басталды. Операцияның мақсаты – Бруней мен Баликпапанға жоспарланған десанттарды қолдау үшін аралдағы әуежайды база ретінде қамтамасыз ету еді. Тараканды басып алу және әуежайды қайта ашу бірнеше аптаға соқады деп күтілгенімен, аралдағы қарқынды шайқастар 19 маусымға дейін жалғасты, ал әуежай тек 28 маусымда ғана ашылды. Нәтижесінде, операция жалпы алғанда тиімсіз деп есептелді. Борнео жорығының екінші кезеңі 10 маусымда басталды, онда 9-дивизия солтүстік-батыстағы Лабуан аралы мен Бруней жағалауына бірдей шабуылдар жасады. Бруней тез басып алынса, Лабуандағы жапон гарнизоны бір аптадан астам уақыт бойы қарсылық көрсетті. Бруней шығанағы аймағы басып алынғаннан кейін 24-бригада Солтүстік Борнеоға түсті, ал 20-бригада Брунейден оңтүстікке қарай Борнеоның батыс жағалауымен жылды. Екі бригада да жапондықтардың әлсіз қарсылығына қарсы жылдам ілгеріледі, соғыс аяқталғанға дейін Солтүстік-Батыс Борнеоның көп бөлігі азат етілді. Жорық барысында 9-дивизияға жергілікті күштер көмектесті, олар Австралияның арнайы күштерінің қолдауымен жапондықтарға қарсы партизандық соғыс жүргізді. Борнео жорығының үшінші және соңғы кезеңі – аралдың орталық шығыс жағалауындағы Баликпапанды басып алу болды. Бұл операцияға генерал Блей қарсы болды, ол оны қажетсіз деп есептеді, бірақ МакАртурдың бұйрығымен жорық жалғасты. Алдын ала әуе және теңіз шабуылдарынан кейін 7-дивизия 1 шілдеде қала маңына түсті. Баликпапан және оның айналасы 21 шілдеде ауыр шайқастардан кейін басып алынды, бірақ тазалау операциясы соғыс аяқталғанға дейін жалғасты. Баликпапанды басып алу – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Батыс одақтастары жүргізген соңғы ірі құрлық операциясы болды. Борнео жорығы сол кезде және кейінгі жылдары Австралияда мағынасыз немесе сарбаздардың өмірін ысырап ету деп сынға алынғанымен, ол Голландиялық Шығыс Индияның басты бөлігін басып алған маңызды жапон күштерін оқшаулау, мұнайдың маңызды көздерін басып алу және нашарлап бара жатқан жағдайда ұсталған одақтас әскери тұтқындарды босату сияқты бірқатар мақсаттарға қол жеткізді. Борнео жорығы кезінде Австралия басшылығы тағы да өзгерді. 1944 жылдың қарашасында премьер-министр Куртин жүрек ауруынан қайтыс болды, ал вице-премьер Франк Форд оның орнына 1945 жылдың 22 қаңтарына дейін міндетін атқарды. 1945 жылдың сәуірінде Куртин тағы бір ауруға шалдығып, ауруханаға жатты, ал қазынашы Бен Чифли Форд Сан-Франциско конференциясына қатысып жатқан кезде премьер-министр міндетін атқарды. Куртин 1945 жылдың 5 шілдесінде қайтыс болды, ал Форд премьер-министр болып ант берді. Алайда Форд өзінің партиясының қолдауын алмады және 13 шілдеде өткен дауыс беруден кейін Чифли оны алмастырды.
Ақпарат және арнайы күштер
Аустралия соғыс кезінде ірі барлау қызметтерін дамытты. Соғыс басталғанға дейін Австралия әскерінің барлау мәліметтерін жинау мүмкіндігі болмады және британдық барлау қызметтері берген ақпаратқа тәуелді болды. 1939 және 1940 жылдары бірнеше шағын сигналдық барлау бөлімшелері құрылды, олар Тынық мұхитындағы соғыс басталғанға дейін жапондық хабарларды ұстап алу және шифрлауда белгілі бір табысқа жетті. Макартур Австралияға келгеннен кейін көп ұзамай кең ауқымды барлау қызметін ұйымдастыра бастады. 1942 жылдың 15 сәуірінде Мельбурнда Австралия-АҚШ бірлескен Орталық бюросының сигналдық барлау ұйымы құрылды. Орталық бюро штаб-пәтері 1942 жылдың шілдесінде Брисбенге, ал 1945 жылдың мамырында Манилаға көшірілді. 1945 жылы Орталық бюроның құрамы 4000-нан астам адамға дейін ұлғайды. Австралия армиясы және Әуе күштері (RAAF) Оңтүстік-Батыс Тынық мұхиты аймағында (SWPA) одақтас радио тыңдау мүмкіндігінің көп бөлігін қамтамасыз етті, ал Австралияның радио тыңдау бөлімшелерінің саны 1942 және 1945 жылдар арасында едәуір артты. Орталық бюро бірнеше жапондық кодтарды бұзып, осы шифрларды ашу және радио бағытын табу арқылы алынған ақпарат SWPA-дағы одақтас күштерге үлкен көмек көрсетті. Австралияның арнайы күштері Тынық мұхитындағы соғыста маңызды рөл атқарды. Соғыс басталғаннан кейін командалық бөлімшелер Тимор, Соломон және Бисмарк аралдары мен Жаңа Каледонияға жіберілді. 1942 жылдың басында Жапония Соломон аралдарына шабуыл жасаған кезде 1-ші тәуелсіз рота тез жеңіліске ұшырады, бірақ 2/2 және 2/4 тәуелсіз роталар Тиморда 1942 жылдың ақпанынан 1943 жылдың ақпанына дейін, австралиялық күштер эвакуацияланғанға дейін сәтті партизандық науқан жүргізді. Басқа командалық бөлімшелер де Жаңа Гвинея, Жаңа Британия, Бугенвиль және Борнеодағы науқандарда маңызды рөл атқарды, олар барлау жинау, шабуылдарды бастау және конвенциялық жаяу әскер жүргізген операциялардың қанаттарын қорғау үшін пайдаланылды. Австралия сонымен қатар шағын ауқымды шабуыл және барлау күштерін құрды, олардың көпшілігі Достасқан барлау бюросы (AIB) ретінде біріктірілді. Z арнайы бөлімі майдан шебінің артында рейдтер жүргізді, соның ішінде 1943 жылдың қыркүйегінде Сингапурға сәтті шабуыл жасады. M арнайы бөлімі, жағалау күзетшілері және кішігірім AIB бөлімшелері де жапондық желілердің артында барлау жұмыстарын жүргізді. AIB топтары көбінесе Австралия армиясының бөлімшелерін қолдау үшін пайдаланылды және тактикалық барлау және байланыс сияқты тиімсіз тапсырмаларға тағайындалды. AIB-ның Тимор мен Голланд Жаңа Гвинеясындағы миссияларына да голландтың танымалды емес колониялық әкімшілерінің басшылығында болу кедергі келтірді. RAAF 1945 жылы арнайы жабдықталған бөлім (No. 200 эскадрилья) құрды, ол жапондықтар бақылауындағы аймақтарда AIB топтарын тасымалдау және жабдықтау арқылы осы операцияларды қолдады.
Жапондық аралдарға қарсы операциялар
Австралия соғыс аяқталар кезде Жапонияны басып алуға қатысуға дайындалып, соғыстың соңғы айларында Жапонияға қарсы жорықта шағын рөл атқарды. Окинава шайқасы кезінде бірнеше австралиялық соғыс кемелері Британдық Тынық мұхит флотымен (БТФ) бірге жұмыс істеді, ал кейіннен австралиялық эсминецтер жапондық аралдардағы нысаналарға шабуыл жасағанда британдық ұшақ тасымалдағыштар мен соғыс кемелерін сүйемелдеді. Жапониядан қашықтығына қарамастан, Австралия БТФ-тің негізгі базасы болды және флотты қолдау үшін көптеген құрылыстар салынды. Австралияның Жапонияға жоспарланған басып алуға қатысуы одақтас күштер құрамындағы барлық үш әскер түрінің элементтерін қамтитын еді. АИФ қатарындағы әскери қызметшілерден жаңа 10-дивизия құру жоспарланған, ол британдық, канадалық және жаңазеландиялық бөлімшелермен бірге Ұлттар Достастығы корпусының құрамына кіретін еді. Корпустың ұйымдасқан құрылымы АҚШ армиясы корпусының ұйымдасқан құрылымымен сәйкес келуі керек еді және ол 1946 жылдың наурызына жоспарланған Жапонияның Хонсю аралына басып кіруге қатысқан болар еді. Австралиялық кемелер БТФ және АҚШ Тынық мұхит флотымен бірге жұмыс істемек, ал екі RAAF-тың ауыр бомбалаушы эскадрильясы мен көліктік эскадрильясы Ұлыбританиядан Окинаваға Тайгер күшінің құрамында Жапонияға стратегиялық бомбалауға қосылу үшін қайта орналастырылмақ еді. 1945 жылдың тамызында Хиросима мен Нагасакиге атом бомбалары тасталғаннан кейін Жапония бағынып берген соң, Жапонияға қарсы операцияларды жоспарлау тоқтатылды. Генерал Блэй 1945 жылдың 2 қыркүйегінде Миссури кемесінде өткен рәсімде Австралия атынан Жапонияның капитуляция құжатына қол қойды. Рәсім кезінде Токио шығанағында тұрған одақтас кемелердің арасында бірнеше RAN соғыс кемелері болды. Миссуридегі негізгі рәсімнен кейін жапондық әскери қолбасшылар Тынық мұхит аймағындағы одақтас күштерге бағынды. Австралиялық әскерлер жапондық қарсыластарының Моротай, Борнео, Тимор, Вейвак, Рабаул, Бугенвилл және Науруда өткен рәсімдерде капитуляциясын қабылдады.
Австралиялықтар басқа театрларда
Негізгі операциялардан басқа, австралиялық әскери бөлімдер мен әскери қызметшілер соғыстың басқа театрларында да қызмет етті, көбінесе британдықтар басқарған Ұлттар Достастығы күштерінің құрамында. Шамамен 14 000 австралиялық сауда флотында қызмет етіп, әлемнің көптеген аймақтарында кемелерде жұмыс істеді. Австралия Африкадағы Виши Франциясының колониялық иеліктеріне қарсы британдықтар бастаған науқандардағы рөлі шағын болды. 1940 жылдың қыркүйек айының соңында, ауыр крейсер Дакарды басып алуға жасалған британдықтар мен еркін француз әскерлерінің сәтсіз әрекетіне қатысты, оның барысында Виши Франциясының эсминецін батырды. Австралия үкіметі крейсердің бұл операцияға қатысқаны туралы шайқасқа дейін хабардар болмады және британ үкіметіне шағымданды. 1942 жылдың қыркүйек айында үш австралиялық эсминец Мадагаскарға шабуылға қатысты. 1941 жылдың мамыр айында «Ярра» кемесі англо-ирак соғысы кезінде Гуркха әскерлерінің Басра маңына түсірілуіне қолдау көрсетті. 1941 жылдың тамызында «Ярра» мен «Канимбла» кемелері Иранға қарсы англо-советтік шабуылға қатысты, «Ярра» кемесі Кохоррамшаһр маңында Иранның «Бабр» шлюпын батырды, ал «Канимбла» кемесі Бандар Шапурға әскерді түсірді. 1942 жылы Персия шығанағында оннан астам кеме одақтас елдердің кемелерін сүйреп жүрді. Тынық мұхитындағы австралиялық бөлімдердің көпшілігі SWPA-да соғысқан болса, жүздеген австралиялықтар Бирма мен Үндістандағы британдық бөлімдерге жіберілді. Олардың ішінде 8-ші дивизиядан 45 адам болды, олар Қытайдың оңтүстігіндегі ағылшын миссиясы 204-ке ерікті түрде қосылып, қытай партизандарын оқытты және 1942 жылдың ақпанынан қыркүйегіне дейін сонда қызмет етті. Жүздеген австралиялықтар Үндістан мен Бирмадағы RAF бөлімдерінде де қызмет етті, бірақ RAAF бөлімдері осы театрға жіберілген жоқ. 1943 жылдың мамырында Үндістандағы қырық бір эскадрильяда 330-ға жуық австралиялық қызмет етті, олардың тек тоғызында оннан астам австралиялық болды.
Соғыс тұтқындары
Соғыс кезінде 29 000-нан аспайтын австралиялықтар Окпан әскері тарапынан тұтқынға алынды. Жапондықтар тұтқындаған 21 467 австралиялықтың ішінде 14 000-ы ғана аман қалды. Тұтқындағы өлім-жітімнің басым бөлігі нашар тамақтану мен ауруларға байланысты болды. Германия мен Италия тарапынан тұтқынға алынған 8 000 австралиялыққа Женева конвенциясының талаптарына сәйкес қарау жасалды. Олардың көп бөлігі 1941 жылы Грекия мен Криттегі шайқастар кезінде тұтқынға алынды, ал келесі үлкен топ – 1 400 ұшқыш Еуропа үстінде атып түсірілді. Басқа батыс одақтас әскери тұтқындары сияқты, австралиялықтар да Италия мен Германиядағы тұрақты лагерьлерде ұсталды. Соғыс аяқталуға жақын, немістер көптеген тұтқындарды елдің ішкі аймақтарына көшірді, одақтас әскерлерінің шабуылынан босатылуын болдырмау үшін. Бұл көшірулер көбінесе қатал ауа райында мәжбүрлі түрде жүріп өту арқылы жасалды және көптеген өлімге әкелді. 1944 жылдың наурыз айында Stalag Luft III лагерінен жаппай қашқан төрт австралиялық өлім жазасына кесілді. Австралиялық тұтқындар Бірінші дүниежүзілік соғыстағы неміс және итальяндық тұтқындарға қарағанда жоғары өлім-жітім көрсеткенімен, жапондық тұтқындағы көрсеткіштен әлдеқайда төмен болды. Жапондықтар тұтқындаған басқа одақтас әскерилер сияқты, 1942 жылдың басында Малайя мен Сингапурды басып алу кезінде, сондай-ақ NEI және Жаңа Британияда тұтқындалған мыңдаған австралиялықтар қатал жағдайларда ұсталды. Австралиялықтар Азия-Тынық мұхиты аймағындағы лагерьлерде ұсталды және көптегендері тым тар кемелерде ұзақ сапарлар жасады. Жапондық тұтқындағы өлімге ұшыраған австралиялық тұтқындардың көпшілігі қасақана нашар тамақтану мен аурулардың құрбаны болды, бірақ жүздеген адамдар күзетшілер тарапынан қасақана өлтірілді. Бірма-Таиланд темір жолы соғыс тұтқындары үшін ең қорқынышты орын болды, себебі 1942 және 1943 жылдары 13 000 австралиялық, мыңдаған басқа одақтас әскери тұтқындарымен және жапондықтар шақырған азиялықтармен бірге жұмыс істеді; онда 2 650-ге жуық австралиялық қаза тапты. Мыңдаған австралиялық тұтқындар жапондық аралдарға жіберілді, онда олар фабрикаларда және шахталарда қатал жағдайда жұмыс істеді. Амбон мен Борнеодағы лагерьлердегі тұтқындардың өлім-жітім көрсеткіші ең жоғары болды; Амбондағылардың 77 пайызы қайтыс болды, ал Борнеодағы 2 500 австралиялық және британдық тұтқындардың көбі аман қалмады; олардың барлығы дерлік 1945 жылы шамадан тыс жұмыс істеуден және өлім-жітімге әкелген марштардан қаза тапты. Тұтқындарға жасалған қатыгездіктер соғыстан кейін көптеген австралиялықтардың жапондықтарға деген кері тарту сезімін күшейтті. Австралия билігі соғыстан кейін өз елінің жауапкершілігіндегі одақтас әскери тұтқындарына қатысты зұлымдықтарды тергеді, және тұтқындарға жамандық жасаған деп күдіктелген күзетшілер Австралияның соғыс қылмыстары бойынша сотталулардың қатарында болды. Соғыс кезінде Австралияда мыңдаған Окпан әскері тұтқынға алынды. Австралияда барлығы 25 720 әскери тұтқын ұсталды: 18 432 италиялық, 5 637 жапондық және 1 651 неміс. Бұл тұтқындар арнайы салынған лагерьлерде орналастырылды және олар Женева конвенциясының талаптарына сәйкес қарау жасалды. Сонымен қатар, 16 798 бейбіт азамат интернатталды. Олардың ішінде 8 921 австралиялық "душман шетелдіктер", ал қалғандары одақтас елдерден Австралияға тұтқындауға жіберілген азаматтар болды. 1944 жылдың 5 тамызында таңертең, Жаңа Оңтүстік Уэльстің Коура қаласына жақын орналасқан лагерьде ұсталған 1 104 жапондықтың шамамен жартысы қашып кетуге тырысты. Тұтқындар күзетшілерді басып оздырып, 400-ден астам адам сым қоршауларын бұзып шықты; алайда, қашып шыққандардың барлығы 10 күн ішінде ұсталды немесе өлтірілді.
Үйдің алдыңғы жағы
Соғыс кезінде Австралия үкіметі соғыс күшін жақсы бағыттау үшін өкілеттіктерін едәуір кеңейтті, ал Австралияның өнеркәсіптік және адам ресурстары одақтас қарулы күштерді қолдауға жұмылдырылды. Үкіметтің өкілеттіктерін кеңейту 1939 жылдың 9 қыркүйегінде Ұлттық қауіпсіздік заңы қабылданған кезде басталды. Бұл заң үкіметке өнеркәсіптік жұмылдыруды енгізуге мүмкіндік берді, сондай-ақ ерлер мен әйелдер маңызды салаларға жұмысқа тартылды. Рациондау алғаш рет 1940 жылы енгізілді және 1942 жылы күрт кеңейтілді. Үкімет сонымен қатар ресурстардың тапшылығын азайту мақсатында үнемдеу шараларын және соғыс облигацияларын қолдады. Соғысқа қатысты өнеркәсіптерді дамытуға бағытталған үкімет саясаты Австралияның өнеркәсіптік секторының жетілдірілуіне және қару-жарақтардың көп бөлігін өзімен-өзі қамтамасыз етуге ықпал етті. Соғысқа дейінгі онжылдықтарда Австралияның бірнеше үкіметі ұшақтар, автомобильдер, электроника және химия сияқты әскери өндіріс салаларын дамытуға жәрдемдесу үшін субсидиялар, тарифтер және басқа да ынталандырулар берді. Бұл қосалқы өнеркәсіптер 1940 және 1941 жылдары соғыс экономикасына интеграцияланды және 1942 жылға қарай армияның қажеттіліктерінің көп бөлігін қанағаттандыра алды. Үкімет басшылығымен жүргізілген озық технологияларды әзірлеу және өндіруге бағытталған жұмыстар сәтті нәтижелерге жетті, оның ішінде жеңіл радар жиынтықтары, артиллерияға арналған оптикалық құрылғылар және тропиктік аймақтарда қолдануға бейімделген жабдықтар жасалды. Австралия өнеркәсібі сонымен қатар әскерилер үшін жаппай өндірілетін жаңа қару-жарақтарды, соның ішінде Оуэн автоматтары мен Ordnance QF 25 фунттық зеңбіректің қысқартылған нұсқасын жасады. Бұған қоса, Австралия ғалымдары мен фармацевтикалық компаниялар тропикалық ауруларды емдеуде маңызды жетістіктерге қол жеткізді. Дегенмен, барлық жобалар сәтті болған жоқ: Австралия танкын (Sentinel) әзірлеуге жасалған тыраштанған әрекеттер, ол ескіргеннен және қажетсіз болғаннан кейін ғана тоқтатылды. Сондай-ақ, Австралияда жасалған озық бомбалаушы және күрес ұшақтарын – CAC Woomera және CAC CA 15-ті әзірлеу, оларға қажетті қозғалтқыштардың болмауына байланысты тоқтатылды, ал олардың орнына АҚШ және Ұлыбританияның лицензия бойынша өндірілген үлгілері қолданылды. Әскери күштердің едәуір кеңеюі ер адамдардың жұмыс күшінің тапшылығына және әйелдердің еңбекке қатысуының артуына әкелді. 1939 жылы жалақымен жұмыс істейтін Австралия әйелдерінің саны 644 000-нан 1944 жылы 855 000-ға дейін өсті. Бұл Австралиядағы барлық әйелдердің жұмыс істейтін үлесінің бес пайыздық тармаққа ғана өсуін көрсетсе де, көптеген әйелдер дәстүрлі "әйелдерге" тән рөлдерден, мысалы, үй шаруашылығы қызметкерлерінен өнеркәсіптегі "ерлерге" тән рөлдерге ауысты. 1941 жылы қарулы күштердің әйелдер бөлімдері құрылды, ал 1944 жылға қарай 50 000-ға жуық әйел Корольдік Австралия теңіз күштерінің әйелдер қызметінде, Австралия әйелдер армиясында және Австралия әуе күштерінің әйелдерге көмектесетін бөлімдерінде қызмет етті. Мыңдаған әйелдер Австралия әйелдерінің жер армиясында қызмет етті немесе соғысқа қатысты ерікті жұмыстарды атқарды. Соғыстың соңына қарай жұмыс күшінің жетіспеушілігі маңызды экономикалық мәселеге айналды, сондықтан 1944 жылдан бастап Австралия әскері соғыс өнеркәсібі мен азаматтық экономикаға жұмысшыларды босату үшін қысқартылды. Өнеркәсіптік жұмылдыру және өнімділікті арттыруға жасалған тыраштанған әрекеттер уақыт өте келе өнеркәсіптік тәртіпсіздікке әкелді. Көптеген жұмысшылар нашар жағдайда ұзақ сағаттар бойы жұмыс істеуге мәжбүр болды және жұмыс күші заңдарына байланысты жұмысын өзгерте алмады. Жұмыс жағдайының нашарлауы үкіметтің үнемдеу шараларымен күшейтілді, бұл жұмысшылардың тұрмыс деңгейін төмендетті. Нәтижесінде, 1943 жылдан бастап Австралия өндірісін бұзған ереуілдер мен басқа да наразылық акциялары жиі болды. Бұл наразылықтар басқа азаматтар мен әскерилердің айтарлықтай сын-пікірлеріне ұшырады. 1943 жылдың мамырында үкімет заңсыз еңбек әрекеттеріне қатысқан жұмысшыларды әскери қызметке жұмылдыруға мүмкіндік беретін саясатты енгізді, бірақ бұл еңбек дауларына бейімделген салаларда білікті жұмыс күшінің жетіспеушілігіне байланысты тиімді болған жоқ. Екінші дүниежүзілік соғыс Австралияның ұзақ мерзімді экономикалық өсуінің басталуын білдірді. Соғыс Австралияның өндіріс секторының көлемін және маңыздылығын арттырды және технологиялық жағынан дамыған өнеркәсіптердің дамуын ынталандырды. Осы тенденцияның бөлігі ретінде көптеген жұмысшылар жоғары біліктілік деңгейін алды және әйелдердің еңбекке қатысу деңгейі едәуір артты. Дегенмен, соғыстан кейін көптеген әйелдер дәстүрлі түрде ерлерге тән өнеркәсіптерден шығарылды.
Соғыстан кейін
Екінші дүниежүзілік соғыс мыңдаған австралиялықтың өмірін құрбан етті және ұлттық табыстың үлкен бөлігін жұмсады. Соғыс барысында 27 073 австралиялық әскери қызметкер қаза тапты, жараларынан қайтыс болды немесе тұтқындықтан қайтыс болды. Олардың 9 572-сі Германия мен Италияға қарсы соғыста, ал 17 501-і Жапонияға қарсы соғыста қаза тапты. Жапондық тұтқындардағы әскери тұтқындар Тынық мұхитындағы Австралияның қаза болғандарының шамамен жартысын құрады. Соғыс кезінде кем дегенде 386 австралиялық азаматтық теңізші қаза тапты. Австралияның соғысқа жұмсаған жалпы шығыны 2 949 380 000 фунт стерлинг болды, ал 1942–43 жылдарығы ең жоғары шығындары ұлттық табыстың 40,1 пайызын құрады. Австралиялық күштер сондай-ақ НДҰ және Австралия аумақтарында қалған 344 000 жапондықты күзетуге және осы аймақтардағы соғыс қылмыстары бойынша сот процестерін жүргізуге жауапты болды. Жапониядағы Британ Достастығының оккупациялық күштеріне (BCOF) Австралияның үлесі ретінде еріктілерден жасақталған күш құрылды, және Австралия BCOF штаб-пәтерін және оның көп бөлігін қамтамасыз етті. Бұл күш кейіннен соғыстан кейінгі Австралия армиясының ядросын құрады, онда алғаш рет тұрақты жауынгерлік бөлімдер енгізілді. Жапондықтардың капитуляциясынан кейін Австралия армиясы жылдам демобилизацияланды. Соғыстың соңында әскер құрамында шамамен 600 000 адам болды, олардың 224 000-ы Тынық мұхитында, ал 20 000-ы Ұлыбританияда және басқа да жерлерде қызмет етті. Демобилизация жоспарлау 1942 жылдың соңында басталды, ал соңғы схема 1945 жылдың наурыз айында үкімет тарапынан бекітілді. Жалпы демобилизация 1945 жылдың 1 қазанында басталды және 1947 жылдың ақпан айында аяқталды. Процесс көбінесе жақсы жүрді, бірақ Моротай мен Бугенвильдегі кешігулерге байланысты наразылықтар болды. Әскери қызметкерлер демобилизация күтіп тұрғанда оқытудан өтті, ал үкімет демобилизациядан кейін жұмысқа орналасу, несиелер, білім беру және басқа да жәрдемақылармен көмектесті. Әйелдерге ерлерге ұқсас көмек көрсетілді, бірақ оларға «дәстүрлі» отбасылық рөлдерге оралуға қысым көрсетілді. Екінші дүниежүзілік соғыс Австралия қоғамында маңызды өзгерістерге әкелді. Экономикалық тұрғыдан алғанда, соғыс Австралияның өндіріс индустриясының дамуын үдетті және жұмыссыздықтың күрт төмендеуіне әкелді. Екінші дүниежүзілік соғыстың әсері Австралия қоғамын өзгертті және әйелдердің үлкен рөл атқара алатын, көбірек әртараптандырылған қоғамның дамуына үлес қосты. Соғыс сондай-ақ халықаралық істерге Австралияның көзқарасының жетілуіне әкелді, бұл соғыстан кейін тәуелсіз сыртқы саясатты дамыту және жаппай иммиграцияны ынталандыру арқылы көрсетілді.