Кіріспе
1983 жылы шыққан Стивен Брусттың "Влад Талтос" сериясындағы романы. Американдық жазушы Стивен Брусттың "Влад Талтос" сериясының бір бөлігі болған бұл фантастикалық роман алғаш рет 1983 жылы Ace Books баспасында жарық көрді. Кейіннен 1999 жылы Ace баспасы оны "Жерег кітабы" атты үш кітаптан тұратын жинақтың құрамына қосты. 1987 жылы Marvel Comics бұл туындыны "Стивен Брусттың JHEREG" деген графикалық роман ретінде бейімдеді. Романның аты Влад Талтосқа тиесілі Ұлы үй – Жерег үйінің атымен аталған.
Jhereg is a fantasy novel by American writer Steven Brust, part of his Vlad Taltos series, originally published in 1983 by Ace Books. Ace later republished it in 1999 as part of the three book omnibus, The Book of Jhereg. Marvel Comics adapted the story into a graphic novel titled Steven Brust's JHEREG in 1987. The novel is named after House Jhereg, the Great House to which Vlad Taltos belongs.
Сюжетке кіріспе
Адриланханың сиқырлы қаласындағы қарақшы және жалдамал кісі өлтіруші Влад Талтос өміріндегі ең ірі тапсырыс алады, бірақ бұл жұмыс оның күткенінен де қиын болып шығады.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Роман Влад Талтостың қысқаша тарихымен және оның таныс жхерегі Лойошты қалай алғаны туралы сипаттамамен басталады. Адраланха қаласындағы шығыстан келгеніне қарамастан, Влад Джерег ұйымының қылмыстық іс-әрекеттеріндегі кішігірім басшы болып табылады. Бір күні оған Ұйымның билік кеңесінің өте күшті мүшесі, Шайтан келіп, өлтіру жұмысын ұсынады. Келісімшарт бойынша, тағы бір Джерег қылмыскерін, Мелларды өлтіру керек. Ол Джерег қазынасынан зор байлық ұрлап қашып кетті. Влад өте қысқа мерзімге қарамастан, келіседі. Меллар Морролан е'Дриеннің қалқып тұратын қамалы, Қара Қалқада қонақ болып отыр. Влад Морроланның жеке досы және Қара Қалқаға тұрақты шақыруы бар, бұл оны өлтіруді өте оңай етеді. Алайда Морролан Ажыдаһар иелерінің қонақжайлылық дәстүрін қатаң сақтайды және қонақтарына ешқандай жағдайға қарамастан зиян келтіруге жол бермейді. Бұрын Жәрег Ажыдаһар иелерінің қонағын өлтіргенде, екі үйдің арасында соғыс болып, екеуі де құртты. Морролан Мелларды он жеті күнге шақырды, бірақ Джерегтер одан бұрын өлтіруді талап етеді. Влад өзінің үйі мен досының мүдделерін теңестіруге мәжбүр болады. Владтың басқа достары, Алиера е'Кирон және Сетра Лаводе, қонақжайлылық ережелеріне қатысты көңілсіздік танытып, көмектерін ұсынады. Алиера Мелларды өзі өлтіруді қалайды, себебі бұл баршаға, тіпті Морроланның өзіне де белгілі, Меллар Морроланды алдап, Ажыдаһар иелерінің ар-намысын Джерегке қарсы қалқан ретінде пайдаланған. Бұл - Ажыдаһарлар әулетіне жасалған ауыр қорлық. Топтың ең үлкені және ең данасы Сетра Алиераның пікірімен келіседі, бірақ олар әлі де Морроланның қалауын құрметтеп, оның ар-намысын бұзбайтын жол табуы керек деп санайды. Влад шешім іздеп жүргенде, Джерегтер өздерінің жоспарын ойлап табады. Шайтан алдымен Владпен сұхбаттасып, оның келісімін біледі. Влад қашып құтылып, Шайтанның ниетін түсінеді, бірақ тым кеш болады. Қара Қалқаға келгенде, Морролан өлтірілген болады. Морролан қайтыс болғаннан кейін, Меллар енді оның қорғауында болмайды, демек оның өлімі екінші Ажыдаһар-Джерег соғысын бастамайды. Влад Морроланның қайта тірілуіне кедергі келтіретін сиқырды бұзып, досын қайта тірілтеді. Алайда Джерегтер мойынсұнбайды. Олар Меллардың ұятты ұрлығы жұртқа жарияланғаннан гөрі тағы бір Ажыдаһар-Джерег соғысын бастауды жөн көреді. Мелларға кісі өлтіруші келіп, бірақ Влад пен оның достары оны да тоқтатады. Ойланып, Влад Меллардың қасында әрдайым жүретін күзетшілері оның өміріне жасалған қастандық кезінде құпия түрде жоқ болғанын түсінеді. Влад өзінің оң қолы Крагар жинаған басқа да ақпараттардың көмегімен Меллардың өзін өлтіруді қалағанын анықтайды. Меллар – аралас текті, Ажыдаһар, Джерег және Дзурдың қосындысы, және өлімі арқылы барлық ата-аналық үйлерінен кек алуды көздейді, екеуін соғысқа ұшыратып, үшіншісін мәңгілікке ұятқа қалдыратын ақпаратты таратып. Меллардың қылмысының құпиясын шешкеннен кейін, Влад өзінің дилеммасын қалай шешу керектігін түсінеді. Барлық достарының көмегімен Влад Мелларды Алиераны өлтірді деп ойлатып, Морроланмен қонақ құқығын жояды. Меллар жоспарының бұзылғанын ойлап, Джерегтердің қолынан мақсатсыз өлімнен құтылу үшін Қара Қалқадан қашып кетеді. Бұл оны Морроланның қорғауынан шығарады. Влад оның соңынан еріп, шебер қылышшымен дуэльге шығады. Жеңіске жақын болғанда, Влад сиқырды қолданып, жақын маңдағы жабайы жхерегпен байланысқа шығады. Екінші жхерегтің көмегімен Влад Мелларды өлтіріп, зор сыйлық алады және екі үйді де құтқарады. Влад екінші туысы Рокзаға берген есім, Лойошпен жұптасады.
Джерегтер үйі
Бұл Ұлы үй империяны қамтитын қылмыстық ұйымды ұстап тұрады, ол шығыс халқы мен Текла үйінің қарауындағыларды қолдау арқылы және олардан пайда табу арқылы өзін асырайды, сонымен қатар Империяның құпия санкциясына ие, себебі бұл тиімділік пен тәртіпті сақтауға көмектеседі. Бұл үйдің ерекшелігі – олардың нақты генетикалық белгісіздігі; олар басқа үйлердің барлығынан шығып, өз үйінен қабылданбаған немесе өзінің бастапқы үйімен байланыс таппаған адамдардан құралған. Сондай-ақ, олар Драгаерандар адам емес деп санайтын шығыс халқын Джерег атағын сатып алу арқылы қатарына қабылдайтын жалғыз үй. Үйдің аты жхергтен шыққан – кішкентай, ұшатын, жыланға ұқсас жәндіктер, олардың уытты тісі бар және негізінен текламен қоректенетін кәдімгі шаңғырлар, ал олар ашкөздік пен пайдакүнемдіктің символы. Үйлердің мәнін жануарлардың іс-әрекеттері арқылы түйіндейтін "Айналым поэмасы" былай дейді: "Жхергек басқалар өлтірген нәрсені жейді".
Құрылымы және басқа еңбектерге сілтемесі
Әр тараудың кіші тақырыбында Цикл ретімен, Декадалық Феникстен бастап Афирамен аяқталатын Ұлы Үйге сәйкес келетін цитата келтірілген. Эпилогтың кіші тақырыбы Ұлы циклдің басында қайта туған Феникске сәйкес келеді. Владтың Меллардың күзетшілерінің әрекетсіздігін "ерекше әрекет" деп сипаттауы – сэр Артур Конан Дойлдің 1892 жылғы «Күміс жалын» атты әңгімесінде Шерлок Холмстің ұқсас байқауына сілтеме. Кітаптың негізгі құрылымы дәстүрлі детективтік романға ұқсас: басты кейіпкер кітап бойына бір құпиямен күреседі, оны шешуге дейін іздер жиналайды. Бірақ детективтік кітапта басты кейіпкер детектив болып табылады және құпияны шешу қылмыскерлерді ұстауға алып келеді, ал мұнда басты кейіпкер жалдамалы кісі өлтіруші, ал құпияны шешу оған тапсырыс берілген өлтіруді сәтті орындауға мүмкіндік береді.