Кіріспе

Гранд Юнион қонақ үйі Нью-Йорк штатының Саратога-Спрингс қаласындағы Бродвейде орналасқан. 1802 жылы Гидеон Путнам салған пансионат ретінде басталып, 1953 жылы бұзылғанға дейін әлемдегі ең ірі қонақ үйге дейін өсті. Алғашында аймаққа минералды суларға тартылған жазғы демалыс шегушілер келіп тұратын. Уақыт өте келе ол бай және әулетті адамдарға қызмет көрсететін сәнді қонақ үйге айналды. Жаңарулар мен кеңейтімдер нәтижесінде қонақ үй 2000-нан астам қонаққа қызмет көрсететін демалыс орнына айналды. Grand Union Hotel Stakes атты жарыс 1958 жылға дейін Саратога ат шабу трассасында өткізіліп, осы тарихи қонақ үйдің құрметіне аталды.

Гидеон және Доанда Путнам жылдары (18021836)

Қала негізін қалаушы Гидеон Путнам салған Grand Union Hotel 1802 жылы Путнамның тавернасы және пансионаты ретінде бастама алды. Бастапқы ғимарат толыққанды қонақ үй деп есептелмеген, себебі заманауи қонақ үй тұжырымын американдық сәулетші Исайя Роджерс он жылдан кейін, 1823 жылы ойлап тапқан. Путнам судья Уолтоннан Конгресс-Спрингке жақын жерде бір акрлік құрылыс алаңын сатып алды. Пансион 1803 жылы аяқталды. Ғимарат – екі Федералды стильдегі үйдің біріне бітістіріліп салынған, қаптамалы және тік тіректері бар құрылыс ретінде сипатталды. Оның алдынан 10 терезе, сырты ақ түсті, қара жақтаулары бар еді. Ғимараттың ұзындығы 70 фут, биіктігі үш қабат, 70 қонақ бөлмесі болды. Бастапқы құрылымда кішкентай жеке қонақ бөлмелері, Путнамның тұрғын жайлары және бірнеше ресми залдар болған. 1822 жылы үлкен терраса қосылды, ал Гидеонның әйелі Доанда Путнам Путнамның тавернасы үшін Израиль Путнамның Коннектикут штатындағы соңғы қасқырды жойғанының суретін салған белгі жасады.

Қонақ үйдің алғашқы жылдарында ол, әдетте, жазда ғана ашық болды. Бұл Нью-Йорк штатының солтүстігіндегі кең таралған практика еді; Балстон Спадағы ұқсас Sans Souci және Aldridge House қонақ үйлері де жаз айларында ғана жұмыс істеді. Аймақтың басты тартымдылығы – денсаулыққа пайдалы деп есептелетін минералды сулар, олар көбінесе жаз айларында ғана қолданылатын. Балстон Спа – алғашқы демалыс орны болды, ал Путнам минералды суларға жақын жерде қонақ үйін ашу арқылы туристік саудаға қатысуға үміттенді. Пансион алғашқы жазда 70 қонаққа толып, үлкен табысқа ие болды. Путнамның өмірінде ғимарат бастапқы көлемінен екі есеге жуық кеңейтілді. 1812 жылы Гидеон Путамның қайтыс болуынан кейін Доанда 1836 жылға дейін пансионды басқарды. Доанда қайтыс болғанға дейін пансионның атауы Юнион-холл деп өзгертілді.

Роквелл мен Вашингтон Путнам жылдары (1836-1864)

1836 жылы анасының қайтысынан кейін Роквелл мен Вашингтон Путнам ағалары мен апаларының Юнион-холлға деген үлесін сатып алып, 1836–1864 жылдар аралығында мекемені басқарды. Мейрамхана үнемі кеңейіп отырды. Көптеген жылдар бойы ол U пішінде болды, ғимараттың үлкен бөлігі Бродвейге қарап тұрды, ал екі үлкен қанаты жанама көшелерге созылды. Мейрамхананың бірінші қабатының барлығы қоғамдық кеңістік ретінде пайдаланылды. 1843 жылғы жарнамада Юнион-холлдың Бродвейге қарап тұрған жағы 400 футқа созылғандығы, және онда “кең залдар, асханалар, галереялар, сондай-ақ әдемі бақша мен демалыс алаңдары” бар екені айтылған. Бұл алаңдар шамамен төрт акр жерді алып жатты. Конгресс-Спринг ғимараттан батысқа қарай 200 фут қашықтықта орналасқан. 1846 жылғы жарнамада ғимараттың қайта жөнделгені, боялғаны және жаңартылғаны, сондай-ақ асханаға 70 фут қосымша салынғаны, нәтижесінде ол 450 адамды қабылдай алатыны мәлімделді. Олар бастапқы құрылысқа кіргенімен, кейіннен қосылғандарымен, 1860 жылға қарай Юнион-холлда түрлі қоралар мен сарайларды қоса алғанда, көптеген шаруашылық ғимараттары болды. 1860 жылдарға қарай мейрамхана кем дегенде төрт қабатқа дейін жаңартылып, екі ресми залға ие болды. Галерея үш қабатты болды. Негізгі кіреберіс және кеңсе Бродвейге қарап тұрған жағының ортасында, диаметрі 80 фут болатын және ғимараттың биіктігіне дейін созылатын ротундада орналасқан, кіреберіске және үлкен залға қарап тұрған бес қабаттың әрқайсысында балкон бар еді. Офистен сол жақта қабылдау бөлмелері мен үлкен зал орналасқан. Үлкен залда кішкентай жеке залдар болды. Конгресс-стрит қанатында бірнеше рет кеңейтілген асхана орналасқан. Асхананың қабырғаларына фрескалар салынған, және онда айналар қойылған. Мейрамхананың бөлмелері қолмен жасалған, әсем жиһаздармен жабдықталған. Отбасылық пайдалануға арналған бірнеше люкс болды. Юнион-холлда жазғы демалыс керемет оқиғаға айналуға тиіс еді. Асханада күн сайын әртүрлі тағамдар дайындалатын, бұл күн сайын кешкі асқа қатысуға және әр түнде әсем киіммен тойлауға ұқсас еді. Кешкі астан кейін, әсіресе демалыс күндері, залдарда жиі би биленетін. Юнион-холлға миллионерлер, губернаторлар, сенаторлар, конгрессмендер, судьялар, президенттер, әдебиет қайраткерлері және тағы да көптеген адамдар келіп демалатын. Юнион-холлдың 1854 жылғы кешкі ас мәзірінде шұбаға арналған вермишель, балыққа портвейн соусымен пісірілген бас, қайнатылған қой еті, тұздалған ет, шошқа етімен тауық, сиыр еті, Фиппстің ветчинасы, сиыр еті және тілдері бар еді. Росттарда: сиыр еті, бұзау еті, қой еті, түйеқұс, шам, бұзау еті, қаз, үйрек еті болды. Астарлы тағамдар: француз стиліндегі тауық пирогы, көкөністермен қой еті, шараппен дәмделген күріш крокеттері, бұзау еті, томат соусы, нанға оралған шам жаңқалары, қуырылған көгершіндер, америкалық стильде, картоппен пісірілген қой еті, кастрюль де рис а-ля финакоре, итальян стиліндегі макарон. Десерттерге ананас пирогы, алма пирогы, ванильді шарлотта, жүзім, бадам, жаңғақ, мускат жаңғағы, қарбыз, апельсин, алма және арбуз кірді. 1840 жылдары Элиас Бенедикт АҚШ мейрамханасын салған. Көп жылдар бойы Юнион-холл мен Конгресс-холл Саратога Спрингс қаласындағы ең әсем мейрамханалар болды. АҚШ мейрамханасы салынғаннан кейін, ол Юнион-холлдан бедел мен сұлулық жағынан озып кетті. Мейрамхана индустриясы өте бәсекеге толы болды, сондықтан нарықта бәсекеге қабілетті болу және ең бай, ең талғампаз клиенттерді тарту үшін мейрамханаларды жақсартуға, кеңейтуге және сәнді безендіруге үнемі қажеттілік туындады.

Лиланд ағайындылары (1864-1872)

Уоррен Лиланд, Чарльз Лиланд, Джордж Е. Лиланд және Льюис Лиланд 1864 жылы қонақ үйді сатып алды. Осы кезеңде Grand Union қонақ үйі өзінің танымалдылығы мен атағының ең жоғары нүктесіне жетті. Лиланд ағайындылары бұл өңірдегі Montgomery Hall сияқты басқа да қонақ үйлерге иелік етіп, тәжірибелі қонақ үй иелері ретінде танымал болды. Лиланд ағайындыларының басшылығымен, қонақ үй индустриясындағы бәсекелестік күшейгендіктен, қонақ үй үнемі жақсартылып, кеңейтіліп жатты. Қонақ үй төрт қабатқа дейін жетіп, өте әсем интерьерге ие болды. Лиланд ағайындылары қонақ үйдің атын 1864 жылы Union Hall, ал 1869 жылы Grand Union қонақ үйі деп өзгертті. Қонақ үйдің сыртқы түрі Екінші Империя сәулет стиліне сәйкес өзгертілді. Бұл стиль 1870 жылы қосылған шиферлі шатырлармен, шатырдың үстіндегі кәрниздермен және ептің астындағы тіреулермен әсемделіп, мансардтық шатырларда көрініс тапты. Қонақ үйде төрт үлкен төртбұрышты мұнара болды, олардың бірі қалғандарынан бір қабат жоғары, ал үстінде ротонда орналасқан. Төрт мұнараның да жоғарғы қабатында терезелер болды және әрбір мұнараның басында тулар желбіреп тұрды. Базар алаңында классикалық бағаналар бой көтерді. Бұл безендірулер ғимаратты зор, сәнді және қымбатқа шақыру үшін жасалған. Лиланд ағайындыларының бірінші қадамы – Федерал-стрит маңындағы Union Hotel аумағында 1600 орындық опера театрын салу болды. Опера театры 1865 жылдың 4 шілдесінде ашылды, ал Азамат соғысының батыры және кейіннен АҚШ президенті болған генерал Улисс С. Грант ашылу салтанатына қатысты. Опера театрының екі жағында «коттедждер» деп аталатын, жеке үйлерге ұқсас, біріккен шағын үйлер салынды. Бұл коттедждер өте бай адамдарға жеке және кең жай ұсынды. Асхана қонақ үйдің дизайнындағы маңызды бөліктердің бірі болды. Зал бірнеше рет кеңейтіліп, 1000 адамға дейін сыйымдылыққа жетті, үстелдер бөлменің ортасымен 5 фунт аралықта, ал ортасымен 10 фунт енді жолмен орналастырылды. Асхана Азамат соғысынан кейін бір уақытта 1400 адамға қызмет көрсету үшін кеңейтілді. Кейінгі кеңейтулерде бильярд залы мен оқу бөлмелері қосылды. Сонымен қатар, құны 50 мың долларға бағаланған шарап сақтау бөлмесі де болды. 1871 жылғы жарнамада Лиланд ағайындылары: «Бұл мекеме әлемдегі ең үлкен және ең толыққанды қонақ үй болып табылады. Әртүрлі ғимараттарымен, коттедждерімен, газондарымен, бұталарымен және серуендеу жолдарымен жеті акр жерді алып жатыр, қаланың дерлік толық блобын құрайды. Бірінші және екінші қабаттарда 400 кең және жарық бөлме бар, олардың барлығы Atwood вертикальді теміржолы арқылы оңай қол жетімді. Олардың көпшілігі отбасыларға арналған люкс болып табылады және отбасылық жағдайлар үшін арнайы салынған және жабдықталған бірнеше жеке коттедждер бар. Әр коттеджте ваннасы мен шкафы бар сегіз кең және жағымды бөлме бар. Бұл мекеменің маңызды ерекшелігі болып табылатын банкет залында 1200 адамға арналған кең және сәнді орын бар. Оның орасан зор көлемі – 240 футқа 60 фут, төбелері 25 фут биіктігі, 40 үлкен тереземен жарықтандырылған және ас үйден бөлінген бұл керемет зал әрқашан ауалы және жағымды». Осы кезеңде жеке ванна бөлмелері тек өте байлар үшін ғана мүмкін болды, ал Grand Union ыстық және суық душтары, суға түсу және жүзуге арналған ванналары бар кең ванна үйлерін ұсынды. 1865 жылдан бастап әр таңертең Grand Union алаңында концерттер өткізілді. Кештер билерге, ал түстен кейін бақшадағы кештерге арналды. Аптасына бір рет балалар бақшасында кештер ұйымдастырылды. Канфилд казиносы («Морриссидің клуб үйі») 1862 жылы Джон Морриси салған, ал Саратога жарыс жолы 1864 жылы ашылды. Екі құмар ойыны орны да өте танымал болды, Саратога Спрингс пен Grand Union қонақ үйіне келушілер саны экспоненциалды түрде өсті. Лиланд ағайындыларына ғимаратқа қосымша құрылыс салу тым қымбатқа түсті, сондықтан олар 1872 жылдың 28 ақпанында банкроттық жариялады.

А. Т. Стюарт жылдары (18721876)

1872 жылдың 13 наурызында Александр Терни Стюарт банкрот болған Лелэнд ағайындарынан Юнион-холлды 532 000 долларға сатып алып, дереу кеңейту жұмыстарын бастады. Дәстүрге сай, қонақ үй туристерге қызмет көрсетті, мамыр айының басында ашылып, қазан айының басында жабылатын. Стюарттың иелігінде қонақ үйдің фасады 1400 футқа дейін жетті, оның ішінде Бродвей бойындағы 450 футы бар. 1876 жылы артқы жағына ішкі алаңша салынды, бір жыл өткен соң жарнамада оның сипаттамасы былай делінген: “18 фут ені, үш қабат биіктігі, 1250 фут ұзындығы”. Қонақ үйдің ішкі бөлігі толығымен қайта жаңартылып, 4 акрлық бағы жаңартылды. 1876 жылғы екінші маңызды өзгеріс – опера үйі орналасқан жерге 60х85 фут көлеміндегі әсем ақ және алтын түсті бал залының салынуы. Төбеден үш үлкен, жартылай электрленген кристалдық люстралар, тулар мен мақтау жазбалары ілінді. Ақ шыршы ағашынан жасалған еденнің үстінде Адольф Ивонның 600 фунт салмақтағы “Американың рухы” атты аллегориялық картинасы ілінді. Нейпир Лотиан 1880 жылдан 1890 жылдарға дейін Grand Union қонақ үйінде Бостон симфониялық оркестріне дирижерлік етті. Концерттер әр таңда, қонақ үйдің алаңшасында, ал кейде кешкі уақытта бал залында өтілді. Балаларға арналған ойын-сауықтар әр апта сайын ұйымдастырылды. Қонақ бөлмелері 2000 қонақты қабылдау үшін кеңейтілді. Асхананың көлемі 55×280 футқа жетеді, онда 1200 қонақ сыйып, ал бал залы 60×85 фут көлемде болды. Мұнда боулинг және бильярд залдары, сондай-ақ жеке тамақтану және кешкі ас залдары да бар. Лифттер 1872 жылы, тіпті одан бұрын да орнатылған. 1877 жылға қарай, қонақ үйдің ішінде су құбырлары жүргізілді, “жер астына салынған құбырлар арқылы таза және дәмді судың мұздай суы бар көзінен қонақ үйдің барлық бөлмелеріне ыстық және суық су үздіксіз жеткізіледі”. 1876 жылға қарай Grand Union қонақ үйі әлемдегі ең үлкен қонақ үй атағын алды. Саратога Спрингстегі жазғы демалыс уақытында қоғамның элитасы демалып, қонақ үй ең бай адамдарды өзіне тартуға тырысты. 1866 жылдың тамызында Комодор Корнелиус Вандербильт пен оның досы Уильям Уилсон Коркоранның Grand Union қонақ үйінде тамақтанғаны туралы мәліметтер бар. Атақты актриса Лилиан Расселл 1882 жылы теміржол магнаты Даймонд Джим Брэдидің қолында Саратогада алғаш рет пайда болды. Оның өнер көрсетулері 1900 жылдан кейін де жалғасты. Ол көбінесе Бродвей көшесімен Викториялық атпен және екі сәйкес келетін таза қанды жылқымен саяхаттап, немесе алтынмен қапталған велосипедімен жүріп, көздерді таңдандыратын, басымдықтарында алмаз бен изумрудтармен безендірілген рульдері бар. 1877 жылы қонақ үйдің менеджері және Стюарттың өсиетін орындаушы Генри Хилтон еврей Джозеф Селигман мен оның отбасына кіруге тыйым салды, бұл бүкіл елде қызу дау тудырды. Бұл АҚШ-та кеңінен жарияланған және антисемиттік сипаттағы алғашқы оқиға болды. 1876 жылдың сәуір айында Стюарт қайтыс болғаннан кейін, оның мұрагерлері осы алып қонақ үйдің тым ауыр жүк екенін шешті. Олар ғимаратты 1892 жылы Вулли мен Геррансқа жалға берді, ал В. Эдгар Вулли 1911 жылға дейін оны басқарды.

Вулли жылдары (18921911)

В. Эдгар Вулли – сахна, радио және экранда танымал болған Эдгар Монтильон "Монти" Вуллидің әкесі. У. Эдгар Вулли 1890 жылдардың соңында және 1900 жылдардың басында Grand Union қонақ үйін жалға алды. Осы кезеңде Вулли мен Джерранс Нью-Йорк штатындағы қонақ үй иелері ретінде белгілі болды. Вулли 1892 жылы Grand Union қонақ үйіне әйгілі Виктор Герберт оркестрін әкелді, және оркестр кем дегенде 1905 жылға дейін концерттер өткізіп келді. Осы жылдары оркестрдің танымалдылығының арқасында қонақ үй өте табысты болды. Виктор Герберт оркестрі 50-ден астам мүшеден тұратын және күніне бірнеше рет алаңда және балл залында концерттер берді. Осы уақытта "Бейбс ин Toyland" (1903) операсы жазылып, Grand Union қонақ үйінде қойылған деген әңгіме тарады. Вулли Grand Union қонақ үйін конгресс орталығына айналдыруға тырысты. Республикалық штаттық конвенция 1894, 1895, 1896 және 1904 жылдары қонақ үйге келді. Нью-Йорк штатының Ұлы Армия департаменті 1896 жылдың маусымында келді, ал 1905 жылы Нью-Йорк штатының Темплер рыцарьдарының Ұлы қолбасшылығы және Жоғарғы соттың апелляциялық бөлімінің отырыстары өтті. 1906 жылы Гиберниялықтардың ежелгі ордені мен Ұлы Армияның Штаттық департаменті де келді. АҚШ Тамплиерлер ордендерінің 30-шы үшжылдық конвенциясы 1907 жылдың 6 шілдесінде Grand Union қонақ үйінде өтті, ал Республиканың Ұлы Армиясының Ұлттық лагері 1907 жылдың 9-14 қыркүйегінде болды. Басқа конгрестерге Дүниежүзілік қанағаттандыру конгресі, Ұлттық қонақ үй иелері конгресі, Ұлы Кеңес Корольдік Арканумы және тағы да басқалары кірді. Grand Union сонымен қатар Саратога көлінде өткен регатаның табысынан пайда табуға тырысты. 1902 жылы балл залы үшін кем дегенде бір кристалл люстра 20 000 долларға сатып алынды. Вулли 1911 жылы қонақ үйді жалға алу шартын жаңартпады. Кем дегенде бір мақалада олардың қонақ үйді жалға беруден бас тартуының себебі 1911 жылы ат жарысына қойылған тыйыммен байланысты екені айтылады. Қонақ үй әлі де Стюарт мұражайларына тиесілі болды. Иесін қорғаушылар қонақ үйдің жиһаздарын аукционға шығарып, жердің құны қонақ үйден артық екенін айтып, оны бұзуды жоспарлады. Алайда, Фрэнк Хаторнның арқасында қонақ үй бұзылмай сақталды.

Франк және Флоренс Хаторн жылдары (1912-1950)

Фрэнк Хаторн 1912 жылы «Гранд Юнион» қонақүйін сатып алып, Саратога Спрингс үшін сақтап қалды, бірақ Хаторн бір жылдан кейін қайтыс болды. Оның қызы Флоренс Хаторн көп жылдар бойы «Гранд Юнионды» басқарды; ол меншік құқығы кезінде қонақүйді жаңғыртуға тырысты. Ол вестибюльді жаңадан жиһаздандырып, жасыл және ақ түстермен безендірді. Ол сондай-ақ, Вуллидің алдындағыдай, қонақүйге конвенцияларды әкелуге тырысты және 1944 жылы испан соғысының ардагерлерін, Пифиас орденінің Ұлы ложасын, Нью-Йорк штатының азық-түлік саудагерлері қауымдастығын және Нью-Йорк штатының CIO ұйымын әкелуге сәтті болды. Үлкен мәзірханада тамақ ішілді, ал сенбі күндері кешке белгілі музыкалық топ жетекшісі Берни Коллинздің музыкасымен би билеуге болатын. Келесі жылы қонақ үйде 14 конгресс өткізілді. Бөлме және тамақ құны күніне 10 және 12 доллар болды (жеке дәретханасы жоқ бөлме үшін). Жеке дәретханалар қонақүйдің шамамен 30% -ын құрады, ал олардың бағасы бір адам үшін 15 және 18 доллар, екі адам үшін 22-40 доллар болды. Қонақүй басшылары жазғы маусымға дайындық үшін 50 000 доллар жұмсалатынын есептеді, бұл шығынға бояу, қағаз, төсем, сантехника және тауар қорын толықтыру кірді. Алайда, Ұлы депрессия, содан кейін Екінші дүниежүзілік соғыс демалыс индустриясына және орасан зор құрылысты жаңартуға қаражатқа ауыр соққы берді. Қала да ғимаратқа ауыр салық салды. Флоренс Хаторн ақырында қонақүйді Нью-Йорк қаласының «Tikvah Associates, Inc.» компаниясына сатты. Ирвинг Бараш осы компанияның президенті болды, оның отбасы Саратога Спрингсте орналасқан «Empire» және «Brooklyn» қонақүйлеріне иелік етті. Көп ұзамай «Гранд Юнион» қонақүйін акционерлер тобы сатып алды. 1950 жылға дейін қонақүйді Эдвард С. Суини басқарды, ол 150 000 долларға Гленс-Фоллстан Луис Гинзберг басқаратын «Broadway Saratoga Corporation» компаниясына сатылды. Соңғы корпорация екі жылдан кейін қонақүйді басқарудан бас тартып, оны «Grand Union Company» компаниясына сатты. Ғасырдың басында құмар ойындарға қарсы көзқарас күшейді. «Canfield Casino» 1904 жылы жабылды, ал «Saratoga Race Course» 1911 және 1912 жылдары өткізілмеді. Бұл залал Саратога қаласы мен «Grand Union» қонақүйіне үлкен экономикалық зиян келтірді. Қонақүйдің болашағы 1913 жылы «Congress Hall Hotel» бұзылуымен болжалды. Фрэнктың әкесі Генри Х. Хаторн бұрын «Congress Hall Hotel» иесі болған және оны қайта салған.

1950 Құрып тастау

Grand Union қонақ үйі аукциондық компаниялар Джордж және Хайман Сигелге 400 000 долларға сатылды. Бұл бағаға жиһаз үшін 100 000 доллар, ал жылжымайтын мүлік үшін 300 000 доллар кірді. 1952-1953 жылдары, қонақ үй салынғанының 150 жылдығында ғимарат біртіндеп бұзылды. Бұзу алдында аукциондық компаниялар қонақ үйдің барлық заттарын сатты. Әйгілі кристалл люстралар 1500 долларға сатылып, Вашингтон қаласындағы бір қонақ үйге орналасты, ал инкрустацияланған ағаш едендер Кохус қаласындағы фабрикаға жіберілді. "Американың генийі" Нью-Йорк штатының білім беру департаментіне сыйға берілді. Бос қалған жерге супермаркет салынды. Қызығы, супермаркеттің аты "Grand Union" болды, бірақ бұл атаудың берілуі кездейсоқ еді.