Кіріспе

Натан Исгур (25 мамыр 1947 – 24 шілде 2001) – АҚШ және Канададан шыққан теориялық физик.

Білім

Исгур Техастың Оңтүстік Хьюстонында дүниеге келді және Оңтүстік Хьюстон орта мектебінде бітірді. Ол Калтехте стипендиямен оқыды. Бастапқыда биологияға қызығған, бірақ физикаға көшті және 1968 жылы B. Sc дәрежесін алды. Исгур Калифорния университетінде, Берклиде докторлық диссертациясын бастады, бірақ ондағы бірінші курсында әскерге шақыру туралы хабарлама алды. Берклиде оқуын жалғастыру үшін әскерге шақырудан бас тартуға рұхсат берілмегендіктен, ол аспирантурасын аяқтау үшін және моральдық және саяси көзқарастарына қайшы келетін соғыста қызмет етуден қашу үшін Торонтоға кетті. Исгур Берклидегі Нобель сыйлығының лауреаты Оуэн Чемберленнен Торонто университетінің Р. Э. Пуға ұсыныс хат алды, ол оны аспирант ретінде қабылдады. Исгур 1974 жылы Торонтода бөлшектер теориясы бойынша философия докторы (Ph. D.) дәрежесін алды.

Соғыс әскеріне шақыру

Соңында Исгур АҚШ паспортын жаңарта алмауына және соғысқа қарсылық білдіруші ретіндегі ұстанымына байланысты саяхаттау мүмкіндігі шектеулі болғандықтан Канада азаматы болды. Бұл жағдай оның АҚШ-қа баруына бөгет болды, бірақ президент Джимми Картер барлық әскери қызметтен бас тартушыларға толық кешірім бергенге дейін.

Жұмыс

Докторлық диссертациясын аяқтағаннан кейін Исгурға Табиғи ғылымдар және инженериялық зерттеулер кеңесінің стипендиясы тағайындалды, бұл оған Торонтода докторантурадан кейінгі зерттеуші ретінде қалуға мүмкіндік берді. 1976 жылы физика кафедрасының доценті қызметіне қабылданды, оның еңбегін кафедра меңгерушісі Робин Армстронг жоғары бағалады. 1975 жылы Исгур глюондарға аннигиляция арқылы туындаған псевдоскалярлы мезондардың араласу бұрышы туралы жариялаған. Ол Гвельф университетінің профессоры Габриэль Карлмен ұзақ мерзімді ынтымақтастыққа түсті, олар кварк модельдеріндегі қозулы бариондарды зерттеді. Модельдің негізгі физикалық идеясы кванттық хромодинамикадан алынған: кварктар арасындағы күштер дәмге тәуелсіз. Бұл идея олардың «QCD-жақсартылған» кварк моделін құруға әкелді. Исгурдың әдетте 5-6 студенттен тұратын үлкен аспиранттар тобы болды. Торонто университетіндегі 14 жылдық еңбек жолында ол 13 PhD диссертациясын қорғауға көмектесті: Саймон Капстик, Кевин Дули, Пол Гейгер, Стивен Годфри, Грегори Грондин, Ричард Кокоски, Роман Конюк, Дэвид Котчан, Ким Малтман, Колин Морнингстар, Кэтрин Ридер, Эрик Свонсон және Джон Вайнштейн. Ол ұйымдастырған екі конференция: Торонтодағы Барион конференциясы (1980) және Уайтхорстағы Кварк өзара әрекеттесулері жөніндегі жоғары біліктілік мектебі (1984) жеңіл және ауыр кварк спектроскопиясын дамытуға пайдалы болды. Исгур CHEER жобасының жетекшілерінің бірі болды, бұл жоба Канадалық топтың Фермилабта электрондар мен протондардың соқтығысуын зерттеу үшін электронды сақинаны салуды көздеген. CHEER Теватрон протон-антипротон коллайдерінің пайдасына қаржыландырылмады, бірақ Германияның Гамбург қаласындағы HERA электрон-протон коллайдеріндегі ZEUS экспериментіне Канаданың белсенді қатысуына әкелді. Ол АҚШ-қа, жаңадан салынған Ньюпорт Ньюс (CEBAF) үдеткішіне оралды, ол ақырында Джефферсон зертханасына айналды, толығымен жаңа Теориялық топты құру және зертхананың эксперименттік зерттеулеріне ықпал ету үшін. 1990 жылы Исгур Джефферсон зертханасының Теориялық тобының жетекшісі болды, ал 1996 жылы бас ғалым атанды. Ол Уильямсбургтегі Уильям және Мэри колледжінің профессоры болып жұмыс істеді. Исгур мен Марк Уайз шарм және төмен кварктары бар мезондардың жартылайлептондық ыдырауларын зерттеді және олар қазір QCD-ның ауыр кварк симметриясы деп белгілі нәрсені ашты. Бұл симметрия, кварктардың шексіз ауырлығы үшін дәл болады, мұндай ыдыраулардағы форма факторларын ыңғайлы түрде жеңілдетеді. Кейіннен ол бірнеше Табиғи ғылымдар және инженериялық зерттеулер кеңесінің гранттарды іріктеу комиссияларына қатысты және 1990 жылдардың басында Субатомдық физика жөніндегі бас хатшы болып тағайындалды. Исгур Канададағы ядролық және бөлшектер физикасын қаржыландыру жолын өзгертуге ықпал етті, субатомдық физика үшін «конверт» жүйесін енгізуге көмектесті. Ол Канаданың жетекші бөлшектер мен ядролық физика орталығы – ТРИУМФ-қа қызығушылық танытты. 1996 жылы ол көп миеломамен ауырып, бес жылдан кейін 54 жасында қайтыс болды.

Марапаттар

2001 жылы Уайзбен бірге жұмыс істегені үшін М. Волошинмен бірлесіп Американдық физикалық қоғамның (АФҚ) Сакурай сыйлығына ие болды. Оған төмендегідей мақтау берілді:

Исгур сонымен қатар Герцберг сыйлығын (CAP), Стейси стипендиясын (NSERC), Стейси сыйлығын және Физика бойынша Резерфорд естелік медалін (RSC) (1989) алды. Ол Канада Корольдік қоғамының және Американдық физикалық қоғамның мүшесі болды.