Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық физик
American physicist
Өмірбаян
Артур Уайтман 1922 жылғы 30 наурызда Нью-Йорк штатының Рочестер қаласында дүниеге келген. Ол Йель университетінде оқыды және 1942 жылы физика бакалавры дәрежесін алды. 1949 жылы Джон Уилердің жетекшілігімен Принстон университетінде докторлық дәрежесін қорғады. Ол Юджин Вигнермен бірге бітіруге ниеттенген, бірақ ол уақытының көп бөлігін Оук Ридж ұлттық зертханасында өткізді. 1950 жылдардың басында Принстон физика кафедрасында жас оқытушы болып жұмыс істей бастады, кейін 1971 жылы математикалық физика профессоры Томас Д. Джонс атағын алды. 1992 жылы профессорлық мәртебесімен зейнетке шықты. 1951–1952 және 1956–1957 жылдары Нильс Бор институтында Копенгаген университетінде қонақ зерттеуші болып жұмыс істеді, онда ол әсіресе Гуннар Калленмен және Ларс Гардингпен бірге жұмыс істеді. 1957 жылы Париж университетінде, ал 1963–1964 және 1968–1969 жылдары Жоғары ғылыми зерттеулер институтында (Institut des Hautes Études Scientifiques) болды. 1977–1978 жылдары Париждегі Политехникалық мектебінде, ал 1982 жылы Аделаида университетінде қонақ профессор болып жұмыс істеді. Уайтман екі рет үйленген. Оның алғашқы әйелі Анна Грета Ларссон суретші және фотограф болған, ол ерте қайтыс болды. Олардың Робин есімді қызы болды, ол да жас кезінде қайтыс болды. Екінші әйелі – болгар тілінен аудармашы Людмила Попова Уайтман. Уайтман 2013 жылғы 13 қаңтарда Нью-Джерси штатының Принстон қаласында қайтыс болды.
Arthur Wightman was born on March 30, 1922, in Rochester, in New York. He studied at the Yale University and in 1942 he earned a bachelor's degree in physics. In 1949 he received his doctorate at the Princeton University under the supervision of John Wheeler. He intended to graduate with Eugene Wigner, but he was spending most of his time at the Oak Ridge National Laboratory. In the early 1950s, he started as a young instructor in the Princeton Physics department and later became the Thomas D. Jones Professor of Mathematical Physics, in 1971. He retired in 1992 as professor emeritus. In the years 1951–1952 and 1956–1957 he was a visiting researcher at the University of Copenhagen at the Niels Bohr Institute, where he worked in particular with Gunnar Källén and Lars Gårding. In 1957 he was at the University of Paris and in the years 1963–1964 and 1968–1969 at the Institut des Hautes Études Scientifiques. Between 1977 and 1978 he was visiting professor at the École Polytechnique in Paris and in 1982 at the University of Adelaide. Wightman has been married twice. His first wife, Anna Greta Larsson, was an artist and photographer and died early. They had a daughter, Robin, who also died prematurely. The second wife was the Bulgarian translator Ludmilla Popova Wightman. Wightman died on January 13, 2013, in Princeton, in New Jersey.
Ғылыми мансап
Артур Уайтман бакалавриат кезінде Принстонның математика факультетімен тығыз байланыста болды. Математик Джон Тейтпен бірге Уайтман Лоренц және Пуанкаре топтарының өкілдіктерін зерттеді. 1950 жылдары ол өзінің Уайтман аксиомаларын релятивистік кванттық өріс теориясының математикалық негізі ретінде ұсынды. Кванттық өрістер кеңістік-уақыт бойынша таралымдар ретінде қарастырылады. Гильберт кеңістігі Поанкаре тобының унитарлық өкілдігін камтиды, онда өріс операторлары ковариантты түрде өзгереді. Уайтманның Д. Холлмен бірлескен мақаласында екі өрістің көбейтіндісінің күтілетін мәнінің, , кез келген аралыққа аналитикалық түрде жалғастырылуы мүмкін екенін көрсететін теорема жарияланды. Осыны пайдаланып, Рес Джост Уайтман мен Стретердің кітабында көрсетілгендей, ПТТ және спин-статистика теоремаларын дәлелдеді. Юджин Вигнермен және Джан Карло Викпен бірге ол суперселекция ережелерін енгізді және математик Ларс Гардингпен коммутаторлық және антикоммутаторлық алгебралардың өкілдіктерін зерттеді.
Already during his undergraduate studies, Arthur Wightman had close contacts with the mathematics department in Princeton. Together with the mathematician John Tate, Wightman was engaged in the work on the Lorentz and Poincaré groups representations. In the 1950s, he introduced his Wightman axioms as a mathematical foundation to relativistic quantum field theory. Quantum fields are treated as distributions in space time. The Hilbert space carries a unitary representation of the Poincaré group under which the field operators transform covariantly. Wightman's paper with D. Hall reported to a theorem that stated that the expectation value of the product of two fields, , could be analytically continued to all separations Using this, Res Jost was able to derive the PCT and the spin statistics theorems, as shown in Wightman's and Streater's book. Together with Eugene Wigner and Gian Carlo Wick, he introduced superselection rules and studied the representations of commutator and anti commutator algebras with the mathematician Lars Gårding.
Құрмет пен марапаттар
1969 жылы Артур Уайтман аксиоматикалық кванттық өріс теориясын негіздегені және оны дамытуға зор үлес қосқаны үшін математикалық физика саласындағы Дэнни Хайнеман сыйлығымен марапатталды, ал 1997 жылы кванттық өрістердің жалпы теориясы негіздеріндегі басты рөлі үшін Халықаралық математикалық физика қауымдастығының Анри Пуанкаре сыйлығына ие болды. 1966 жылдан бастап Америка өнер және ғылым академиясының, ал 1970 жылдан бастап АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшесі болып табылады. 1962 жылы Стокгольмде өткен Халықаралық математиктер конгресінде шақырылған баяндамашы ретінде сөз сөйледі. 1976 жылы ол Джозиа Уиллард Гиббс лекциясын оқыды.
In 1969 Arthur Wightman was awarded the Dannie Heineman Prize for Mathematical Physics for founding and contributing in developing axiomatic quantum field theory and in 1997 the Henri Poincaré Prize of the International Association of Mathematical Physics for his central role in the foundations of the general theory of quantum fields. since 1966 of the American Academy of Arts and Sciences, and since 1970 of the United States National Academy of Sciences. In 1962 he was an invited speaker at the International Congress of Mathematicians in Stockholm. In 1976 he was Josiah Willard Gibbs Lecturer.