Антон Фернкорн: Австрия-Германия мүсіншісінің өмірі мен шығармалары

Кіріспе

Антон Доминик Риттер фон Фернкорн (17 наурыз 1813 жылы Эрфурт қаласында туған, 16 қараша 1878 жылы Венада қайтыс болған) – неміс-австриялық мүсінші.

Мансап

Фернкорн 1836–1840 жылдары Мюнхенде мүсіншілер де және Людвиг Михаэль Шванталердің басшылығымен мүсін өнерін оқыды. Оның алғашқы мүсіндік жобасы – Монтенуово сарайының ауласы үшін жасалған «Святой Георгий және Аждаха» мүсіні назар аударды. 1840 жылы Австрия үкіметі оны Венадағы императорлық қола құю зауытының директоры етіп тағайындады. Фернкорн сол заман мен орындағы неоклассицизмге қарсы күреске қатысты. 1858 жылы Шпейер соборы үшін ол он сегіз неміс императорының алтауын жасады. Ол барокко мүсіншілігін қайта жаңғыртып, 1809 жылы Асперн шайқасында Наполеонды жеңген эрцгерцог Карлдың (1859) атпен бейнеленген мүсінін жасауда оны негіз ретінде пайдаланды. Бұл жұмыста Фернкорн монументалды ат мүсінін жасаудағы қиын міндетті шеберлікпен орындады, ат пен мінген адамның салмағын екі артқы аяғында сәтті теңгерді. Савойлық Евгений ханзадаға арналған мүсіні аздап сәтті болды, ал 1865 жылы оның ашылуы кезінде Фернкорнның психикалық денсаулығының нашарлауы оған жаңа жұмыстар жасауға мүмкіндік бермеді. Фернкорн портреттерімен танымал, олардың ішінде Австрия императоры Франц Иосиф I-нің бюсті және Карл Людвиг Фрайхерр фон Бруктың (1862) жерлеу бюсті бар. Ол сондай-ақ белгілі жануарлар суретшісі болды, Венадағы Асперн арыстаны сияқты туындыларды жасады. Оның жасаған Josip Jelačić ескерткіші Загребтің орталық алаңында орналасқан, ол Jelačić есімімен аталады. Алаңда Фернкорнның жасаған граф Джелачичтің үлкен ат мүсіні тұр. Мүсін 1866 жылдың 19 қазанында Австрия билігімен орнатылды және сол кезде солтүстікке қаратылған еді. 1947 жылы мүсін алынып тасталды, себебі Югославияның жаңа коммунистік үкіметі Джелачичті Австрияның серіктесі деп айыптады. 1990 жылы Хорватия тәуелсіздік алғаннан кейін мүсін қайта орнатылды және Джелачичтің тарихи рөлі қайта бағаланды. Қайта орнатылған мүсін оңтүстікке қарап тұр. Фернкорн Люблянадағы ең көне қоғамдық ескерткішті – фельдмаршал Жозеф Радецкийдің бюстін жасады. Оның биіктігі шамамен екі метр, қоладан жасалған. Фельдмаршал костюмімен, әшекейлерімен және жеңіс пен даңқтың символы ретінде лавр гүлшоғырымен шынайы бейнеленген. Мүсін Габсбургтер тажына адалдықты көрсету үшін жасалды және Люблянадағы маңызды шаралардың ортасы болды, сонымен қатар түнде мас адамдардың жиналатын орнына айналды. 1918 жылдың 30 желтоқсанында, Австро-Венгрияның құлауынан және Бірінші дүниежүзілік соғыстың аяқталуынан кейін «отаншылдар» мүсінді алып тастады, кейін ол Ұлттық музейге қойылды. 1864 жылы ол төрт темір құйма итті жасады, олар әлі күнге дейін Люблянадағы Тиволи саябағында көрініс тапқан. Иттердің тілі болмағандықтан, Фернкорн осы қателіктен кейін өзін-өзі атып өлтірді деген жалған әңгіме тарады. Фернкорнның зираттағы ескерткіші, мүсінші Йозеф Бейердің қолымен жасалған, Венадағы Zentralfriedhof (Орталық зиратта) орналасқан. Ол суретшінің жұмыс киімімен және кәсібінің құралдарын ұстап тұрған бейнесінен, сондай-ақ оның ең танымал туындыларының бедерлерінен – герцог Карл мен принц Евгенийге арналған атты мүсіндерінен және Асперн арыстанынан тұрады. Оның шәкірттерінің арасында Теодор Фридль болды.

Fernkorn studied sculpture under the sculptors de and Ludwig Michael Schwanthaler in Munich, 1836–40. His first sculptural project, “Saint George and the Dragon” for the courtyard of the Montenuovo palace, attracted attention, and the Austrian government appointed him director of the imperial bronze foundry at Vienna, in 1840, where he was part of the rebellion against the Neo Classicism of that time and place. For the Cathedral of Speyer, in 1858 he completed six of the eight free stone statues of the German emperors buried there. He rediscovered Baroque sculpture and used it as the basis for his equestrian statue of Archduke Charles (1859), who had defeated Napoleon at the Battle of Aspern in 1809. In this work Fernkorn skillfully executed the difficult task of creating a monumentally sized equestrian statue with the horse (and rider) successfully balanced on the horse's two rear legs. His equestrian monument of Prince Eugene of Savoy is less successful and by the time of its unveiling in 1865, Fernkorn's mental illness made it impossible for him to produce any more work. Fernkorn is well remembered for his portraits, and these include a bust of the Emperor Franz Joseph I of Austria and the funerary bust of Carl Ludwig Freiherr von Bruck (1862). He was also a noted animalier, producing works such as the Lion of Aspern in Vienna. His statue of ban Josip Jelačić stands at the central Zagreb square, named after Jelačić. The square features a large equestrian statue of Count Jelačić, created by Fernkorn. The statue was originally installed on 19 October 1866 by the Austrian authorities, despite protest from the Zagreb councilmen. It was oriented towards the north at the time. The statue was removed in 1947, as the new Communist government of Yugoslavia denounced Jelačić as an Austrian collaborator. In 1990, the statue was reinstated after Croatia regained independence and Jelačić's historic role was reevaluated. The reinstated statue faces south. Fernkorn created the oldest representative public monument in Ljubljana, a bust of the field marshal Joseph Radetzky. It was almost two meters high and made of bronze. The field marshal was depicted highly realistically in his suit with decorations and a laurel wreath as a symbol of victory and glory. The statue was meant to reflect the loyalty to the Habsburg crown and was the place of all events on a high level in Ljubljana, but also the meeting place for drunk citizens at night. The statue was removed by "patriots" in the night of 30 December 1918, after the collapse of the Austria Hungary and the end of World War I, and later placed in the National Museum. In 1864, he also created four iron cast dogs, still on display in Tivoli Park in Ljubljana. As the dogs don't have tongues, it has been falsely rumoured that Fernkorn committed suicide by shooting himself due to this mistake. Fernkorn's own cemetery monument, created by the sculptor Josef Beyer, is located in the Zentralfriedhof (Central Cemetery) in Vienna. It consists of a relief of the artist, dressed for work and holding the tools of his trade, surrounded by shallow reliefs of some of his better known works, including his equestrian monuments to the Archduke Charles and Prince Eugene and the Lion of Aspern. Among his students was Theodor Friedl.