Кіріспе
Ағылшын рок музыканты (1945–2015)
Иан Фрейзер Килмистер (24 желтоқсан 1945 – 28 желтоқсан 2015), Леми Килмистер немесе жай ғана Леми деп кең танылған, британдық музыкант. Ол 1971 жылдан 1975 жылға дейін Hawkwind тобының құрамында болды және Motörhead рок-тобының негізін қалаушы, жетекші әншісі, бас гитаршысы және басты ән жазушысы болды. Ол Motörhead тобының тұрақты мүшесі болды. Британдық ауыр металлдың жаңа толқынынан кейін жанрдағы маңызды тұлға болған Леми өзінің ерекше келбетімен, атақты «қошқар мұрт» сақалымен, әскери стильдегі киімдерімен және дауысының қалыңдығымен танымал болды. Оның даусы бір кезде «рок музыкасындағы ең танымал дауыстардың бірі» деп аталды. Ол ән айтқандағы ерекше позасымен де көзге түсті, оны «ауа райынан зардап шеккен бетіне төмен қарай еңкейтілген алып микрофонға қарап тұрғандай» деп сипаттағандар бар. Ол бас гитарада ойнау стилімен және Rickenbacker бас гитарасын қолданып, «күшті, бұрмаланған ырғақты дыбыс» шығаруымен белгілі болды. Ол рок-н-ролл мен The Beatles тобының алғашқы туындыларынан әсер алып, 1960-шы жылдары The Rockin' Vickers сияқты бірнеше рок-топтарында ойнады. 1971 жылы Hawkwind тобына қосылғанға дейін Jimi Hendrix және The Nice үшін жол жұмысын істеді, ал Hawkwind тобының «Silver Machine» хитін орындады. 1975 жылы ол есірткі сақтағаны үшін ұсталғаннан кейін Hawkwind тобынан шығарылды. Сол жылы ол Motörhead тобын құрды. Топтың ең табысты кезеңі 1980 және 1981 жылдар шамасында болды, оның ішінде «Ace of Spades» хиті және «No Sleep 'til Hammersmith» тікелей концерттік альбомы жарық көрді. Леми 1990 жылдан бастап Лос-Анджелесте тұрып, 2015 жылдың 28 желтоқсанында қайтыс болғанға дейін Motörhead тобымен үнемі ән жазып, гастрольдік сапарлар жасады. Өлімінен екі күн бұрын оған простата рагы диагнозы қойылды. Музыкалық мансабынан бөлек, ол кино мен теледидарда эпизодтық рөлдерде ойнады. Ол өмірін сергек өткізгенімен, жолға түсіп, тамақтанбай, көп мөлшерде алкоголь мен амфетамин ішкенімен танымал болды.
Ерте өмір
Лемми 1945 жылғы 24 желтоқсанда Сток-он-Трент қаласының Борслем ауданында Иан Фрейзер Килмистер болып дүниеге келді. Ол үш айлық болғанда, оның әкесі, бұрынғы Корольдік әуе күштерінің капелланы және концерт пианині, анасынан ажырасып кетті. Ол анасы мен әжесімен бірге Лайм қаласының жанындағы Ньюкаслға, содан кейін Мадлиге көшіп барды. Иан 10 жасқа толғанда, анасы бұрынғы регбиші Джордж Л. Уиллиске үйленді, оның бұрынғы некеден Патрисия мен Тони есімді екі баласы болды, бірақ Иан оларды ұнатпады. Кейін олар Уэльстің Бенллек ауылындағы фермаға көшіп барды. Лемми: "Қызығы, 700 уэльстің арасында жалғыз ағылшын баласы болу ең бақытты уақыт болмады, бірақ антропологиялық тұрғыдан қызықты болды" деді. Ол Амлухтағы Сыр Томас Джонс жалпы білім беретін мектебінде оқыды, онда оны "Лемми" деп атады. Кейін біреулер бұл есімнің "Лемми [маған] жұмаға дейін фунт бер]” деген тіркестен шыққан деген болжам жасады, себебі ол ойын автоматтары ойнау үшін адамдардан ақша қарыз алатын болған, бірақ Лемми өзінің атының шығу тегін білмейтінін айтты. Ұзақ уақыттан соң ол рок-н-роллға, қыздарға, мотоциклдерге және жылқыларға қызығушылық таныта бастады. Мектепте Лемми гитарасын мектепке әкелген және "қыздардың айналасында" жүрген бір оқушыны байқады. Оның анасы да гитара тартып, оны мектепке алып барды, ал ол өзі, тіпті ойнамаса да, қыздармен қоршалған еді. Мектепті бітірген соң ол отбасымен Конвиге көшіп келді. Ол бірнеше жұмыс істеді, соның ішінде жергілікті Hotpoint электр құралдары фабрикасында, сонымен қатар Sundowners сияқты жергілікті топтарда гитара тартып, атпен жүру мектебінде уақыт өткізді. Кейін ол топ туралы: "Брайан Эпштейн оларды көпшілікқа таныстыру үшін тазартты, бірақ олар мүлдем әлсіз емес еді. Олар Ливерпульден келді, қатал, теңіз жағалауындағы қала, барлық портышылар мен теңізшілер, сіз көз қысып қарасаңыз, олар сізге жаза беретін еді. The Rolling Stones – анасының сүйікті балалары, олардың барлығы Лондонның шетінен келген студенттер еді. The Stones керемет жазбалар жасады, бірақ олар сахнада әрқашан нашар болды, ал The Beatles – керемет еді" деді.
1960-1970: Алғашқы жылдары
Стокпортта Лемми жергілікті Rainmakers және содан кейін Motown Sect топтарына қосылды, олар үш жыл бойы солтүстік клубтарында өнер көрсетті. 1965 жылы ол CBS компаниясымен келісімшартқа отырған The Rockin' Vickers тобына қосылды, үш сингл шығарды және Еуропаға гастрольдік сапар жасады, сонымен қатар Югославия Социалистік Федеративтік Республикасына сапарлаған алғашқы британдық топ болды деген хабар бар. The Rockin' Vickers Манчестерге көшіп, бірлесіп пәтерде тұрды. 1969 жылы Челсидегі сауда орталығында Саймон Кингпен танысқаннан кейін, ол Opal Butterfly тобына қосылды, бірақ топ өз синглдарына жеткілікті назар аударта алмай, көп ұзамай тарап кетті. Ол бірде Hawkwind туралы былай деді: "Мен Hawkwind тобында болғанымды ұнаттым, егер мен шығарылмасам, бүгінге дейін олармен ойнап жүрер едім. Сахнада әдемі болды, сахна сыртында емес. Олар маған жақындаспады. Музыкалық тұрғыдан барабаншы мен гитарашыны жақсы көретінмін. Олар керемет топ еді."
1975-2015: Моторхед
Hawkwind-тен кейін Лемми гитарист Ларри Уоллис (Pink Fairies, Steve Took's Shagrat және UFO-ның бұрынғы мүшесі) және барабаншы Лукас Фокс қатысқан "Bastard" атты жаңа топ құрды. Лемми мен Тюк дос болған, ал Тюк Леммидің ұлы Полдың әкесі болды. Менеджері "Bastard" тобының Top of the Pops-қа ешқашан түсе алмайтынын айтқан соң, Лемми топтың атын "Motörhead" деп өзгертті – бұл Hawkwind үшін жазған соңғы әнінің атауы еді. Одан кейін Уоллис пен Фокс гитарист "Fast" Эдди Кларк пен барабаншы Фил "Philthy Animal" Тейлормен ауыстырылды, және осы құрамда топ сәттілікке қол жеткізе бастады. Леммидің дауысы сол кездегі рок музыкасында ерекше болды және панк-рок танымал болған кезде одан үлгі алынды. Топтың музыкасы Леммидің алғашқы жанкүйерлеріне, содан кейін панк жанкүйерлеріне ұнады. Лемми металл жандыларға қарағанда панктармен көбірек жақындық сезінетінін айтты; тіпті тұрақты бассист болмаған кезде Damned тобымен бірнеше концертте ойнады. Motörhead-тің сәттілігі 1980 және 1981 жылдары Ұлыбритания хит-парадтарында, соның ішінде "Ace of Spades" синглы арқылы шарықтау шегіне жетті, ол топтың өмірі бойында жанкүйерлердің сүйіктісі болды, және No Sleep 'til Hammersmith тікелей концерттік альбомы Ұлыбританияда бірінші орын алды. Motörhead ауыр металл жанрындағы ең ықпалды топтардың біріне айналды. Олардың және Леммидің соңғы концерті 2015 жылдың 11 желтоқсанында Германияның Берлин қаласында, топтың 40 жылдық мерекелік туры аясында өтті.
Жерлеу рәсімі
Леммидің қоштасу рәсімі 9 қаңтар 2016 жылы Голливуд төбелеріндегі Forest Lawn Memorial Park-та өтті, ал басқалары Rainbow-да жиналды. Оның денесі жерленгеннен кейін кремацияланды. Оның күлі оның әйгілі атты әскерлік бас киімі пішіндес 3D-принтермен жасалған урнаға салынды және "Жеңілу үшін туылған, жеңу үшін өмір сүрген" деген ұранмен безендірілді. Бұл туынды оның қоштасу рәсімінде көрсетілді және кейін Forest Lawn-да жерленді. 2021 жылдың наурыз айында Леммидің күлінің бір бөлігі, оның өзінің тілегі бойынша, оқтарға салынып, Уитфилд Крейн, Роб Халфорд, Майкл Монро, Доро Пеш және Рики Рахтман сияқты ең жақын достарына жіберілгені белгілі болды. 2023 жылдың тамызында Леммидің күлінің бір бөлігі Wacken Open Air музыка фестиваліндегі сазға шашылғаны хабарланды. 2024 жылдың сәуірінде Джеймс Хетфилд Леммидің күлін салып, "Ас пик" татуировкасын жасағаны туралы ақпарат тарады.
Құрметтеулер
Әртүрлі БАҚ-тарда Роб Халфорд, Дейв Грол, Оззи Осборн, Элис Купер, Metallica, Anthrax тобының Скотт Ян және Black Sabbath гитарисі Тони Иомми сияқты тағы басқа рок жұлдыздарынан құрмет көрсетулер жарияланды. 2005 жылы Ұлыбританияның Classic Rock журналы Леммиге алғашқы "Тірі аңыз" сыйлығын табыс етті. 2013 жылы журналға берген сұхбатында Лемми өзінің 30-ға дейін жете алмайтынын күтпегенін айтты, бірақ болашақ туралы өте анық пікір білдірді, бұл оның өзінің де, тобының да соңы туралы алаңдамайтынын көрсетті:
Өлім – бұл сөзсіз нәрсе, солай емес пе? Жасымға келген соң оны жақсырақ түсінесің. Мен осыған алаңдамаймын. Мен оған дайынмын. Мен кеткенде, ең жақсы білетін ісімді істеп кеткім келеді. Егер ертең өлсем, шағымдана алмаймын. Жақсы өмір сүрдім. 2016 жылдың ақпан айында Hollywood Vampires Леммиге құрмет көрсету үшін Grammy сыйлығының салтанатында өнер көрсетті. 11 маусымда Download Festival Леммиге құрмет көрсету үшін бас сахнаны "Lemmy Stage" деп атады, ал Motorhead өнер көрсетуі тиіс уақытта Леммиге арналған бейнеролик көрсетілді, онда оның музыкасы ойнатылды және оның әріптестері оның туралы әңгімеледі. 17 қарашада Metallica Леммидің жиі қолданған күшейткішінің атымен аталатын "Murder One" әнін шығарды. "Hardwired to Self Destruct" альбомындағы бұл ән Леммидің даңққа жолы мен өркендеуін көрсетеді. 2017 жылдың 18 қаңтарында Лемми Thrash metal-дың негізін қалаушы ретінде Heavy Metal тарихының залына енгізілді. 2017 жылы жойылып кеткен крокодил туысы Леммисухус Леммидің құрметіне аталды. 2016 жылдың 14 қарашасында 243002 астероиді ресми түрде 243002 Lemmy деп аталды, бұл 2014 жылы топтың атымен аталған 250840 Motorhead астероидіне толықтыру болды. 2018 жылы Hawkwind Леммидің "The Watcher" әнінің жаңа акустикалық нұсқасын жазды (алғаш рет 1972 жылы Doremi Fasil Latido альбомында жазылған), бұл нұсқа The Road to Utopia альбомында Майк Батттың продюсерлігімен, аранжировкасымен және қосымша оркестрлеуімен, сондай-ақ Эрик Клэптонның қатысуымен жарық көрді.
Ынтымақтастықтар
Лемми өзінің мансабында Motörhead тобының мүшелерінен басқа бірнеше музыканттармен жұмыс істеді. Ол Ramones тобына арнап "R.A.M.O.N.E.S" әнін жазды және оны концерттерінде осы топқа деген құрмет ретінде орындады. Сонымен қатар, ол Ramones тобының EP-ін және Warfare тобының "Metal Anarchy" альбомын продюсерлікке алып, онда Вюрцель гитарада ойнады. 1991 жылы Оззи Осборнның "No More Tears" альбомына ән жазуға шақырылып, "Hellraiser" (кейін Motörhead өздері жаздырып, жеке ән ретінде шығарды), "Desire", "I Don't Want to Change the World" және "Mama I'm Coming Home" әндеріне сөз жазды. Лемми бірнеше журналдар мен телеарналардағы сұхбаттарында осы бір әннің авторлық құқығынан Motörhead тобымен өткізген уақытынан гөрі көбірек ақша тапқанын айтты. 2000 жылы 2-ші типті диабетке шалдығып, қысқа мерзімге ауруханаға жатқаннан кейін, Лемми WrestleMania X Seven шарасында WWE күрескері Triple H-ті рингке шығарып, Motörhead тобымен бірге қайтадан сахнаға көтерілді. 2002 жылдың қараша айында Лемми "Ақ сызықтың қызуы" атты өмірбаянын жариялады. 2005 жылы Motörhead Metallica-ның "Whiplash" әнін каверлеп орындағаны үшін "Үздік металл орындаушысы" номинациясында алғашқы Грэмми сыйлығын жеңіп алды. Сол жылы ол Жанет Джексонмен бірлескен жобаны жоспарлаған, бірақ жарық көре алмаған "Lemmy & Friends" атты жеке альбомын жазуды бастады. 2014 жылы ол жаңа таланттарды іздеу және дамыту үшін "Motorhead Music" атты жеке лейблін құрды. Осы лейблға қол қойған және дамытуға көмектескен топтардың арасында Barb Wire Dolls, Budderside, Others және Phil Campbell and the Bastard Sons бар.
Камео-спектакльдер
Лемми фильмдер мен теледидарда пайда болды, соның ішінде 1990 жылғы ғылыми-фантастикалық фильм «Hardware» және 1987 жылғы комедия «Eat the Rich», оған Motörhead саундтректерін, соның ішінде тайтл-тректі жазды. Ол 1986 жылғы «The Comic Strip Presents» эпизоды «More Bad News»-та Ozzy Osbourne, Scorpions және Def Leppard сияқты хэви-метал музыканттарымен бірге өнер көрсетті. 1984 жылы Motörhead «The Young Ones» телешоуының «Bambi» эпизодында музыкалық қонақтар болды. Ол 1994 жылғы «Airheads» комедиясында (онда ол «Lemmy von Motörhead» деп көрсетілген) пайда болды. Лемми Рон Джеремидің 1994 жылғы «John Wayne Bobbitt Uncut» порнографиялық фильмінде Боббиттің кесілген мүшесін тапқан ретінде камео рөлде ойнады. Мүше жылжып бара жатқан машинаның терезесінен лақтырылып, Леммидің аяғына түседі, ол: «Құдай-ау, қасқа сияқты! Бәсе, менікі емес екен!» деп айғайлайды. Фильмнің саундтрегінде Motörhead-тың «Under the Knife» әні де бар. Ол Troma Entertainment-тің бірнеше фильмінде де пайда болды, соның ішінде 1996 жылғы «Tromeo and Juliet» фильмінде баяндаушы ретінде, ал «Terror Firmer» және «Citizen Toxie: The Toxic Avenger IV» фильмдерінде өзінің рөлінде ойнады. Оның соңғы рөлі – АҚШ Президентін сомдауы болды. Ол «Down and Out with the Dolls» (Курт Восс, 2001) фильмінде камео рөлде ойнады. Ол шкафтың ішінде тұратын жалдамалы тұрғын ретінде көрінеді. Ол «Down and Dirty with Jim Norton» шоуының ди-джейі ретінде пайда болды және тақырыптық музыканы жазды. Ол 2001 жылғы Kit Kat жарнамасында әдепті шайханада скрипка ойнайтын квартет құрамында пайда болды. 2015 жылы Лемми Бьёрн Тагемозе режиссерлік еткен «Gutterdämmerung» үнсіз фильмінде Грейс Джонс, Генри Роллинс, Игги Поп, Slayer-дің Том Арайясы және Eagles of Death Metal-дың Джесси Хьюзбен бірге басты рөлде ойнады.
Лемми пленкасы
2010 жылы «Лемми» атты рок-документальді фильмін Грег Оливер мен Уэс Оршоски түсірді және өндірді. Ол үш жыл бойы түсірілген 16 мм пленка мен HD бейнематериалдарынан құралған. Фильмде Дэйв Грол, Слэш, Оззи Осборн, Джеймс Хетфилд, Ларс Ульрих, Кирк Хэммет және Роберт Трухильо (Metallica), Дэвид Эллефсон (Megadeth), Скотт Ян (Anthrax), Элис Купер, Питер Хук (Joy Division/New Order), Ди Снайдер, Никки Сикс, Мик Джонс (The Clash), Ice T, Kat Von D, Генри Роллинс, Ларс Фредериксен (Rancid), Джим Хит (The Reverend Horton Heat), Slim Jim Phantom (The Stray Cats), Майк Инес, Джоан Джетт, кәсіби скейтбордшы Джефф Роули, кәсіби рестлер Triple H, "Fast" Эдди Кларк, Джарвис Коккер, Марки Рамон, бұрынғы Hawkwind тобының мүшелері Дэйв Брок және Стасиа, сондай-ақ Стив Вай сияқты достары, әріптестері мен жанкүйерлерімен сұхбаттасулар бар.
Видеоойындарда
Ол 1992 жылы Commodore Amiga және Atari ST үшін шығарылған 16 биттік Motörhead видео ойынының басты кейіпкері болды. Лемми 2009 жылы шыққан Guitar Hero: Metallica ойынында құлпы ашылатын кейіпкер ретінде де пайда болды. Ол сондай-ақ 2009 жылғы Brütal Legend видео ойынына дауыс берді, онда Kill Master ролін сомдады – бұл кейіпкер оның тегі мен сыртқы келбетіне негізделген. Лемми Super Mario Bros. 3-те алғаш рет пайда болған Лемми Купа Марио кейіпкеріне шабыт көзі болды. Victor Vran "Motorhead Through The Ages" жүктемелі контентінде "Lemmy's Outfit" жаңа бронясы бар. Басқа Motörhead тобының мүшелеріне арналған броня да қолжетімді. 2020 жылғы DOOM Eternal ойынының соңғы деңгейіндегі голографиялық әйел, Пасха жұмыртқасы ретінде, "Лемми – Құдай!" деп жариялайды. Осы ойыннан Король Новик кейіпкерінің сыртқы келбеті де Леммидің бет пішініне сәйкес жасалған. Deep Rock Galactic ойынында Леммидің бас киімдерінің бірі "The Ace of Spades" деп аталатын косметикалық зат ретінде ұсынылады, оның сипаттамасында "Моторлы басқа құрмет көрсетіледі" делінген.
Жабдық
Лемми микрофонын әдеттен тыс биікке орналастырып, оны көкке қарайтын сияқты бұрды, көрермендерге емес. Ол мұның «жеке қолайлылығы үшін, басқа ештеңесі жоқ» деді. Сондай-ақ, бұл көрермендерді көрмей қалудың бір жолы еді. Біз он адам мен бір иттің ғана болған шағында, олардың тек он адам мен бір ит екенін жасырудың тәсілі болды. Джимми Хендрикстен шабыттанған Лемми студиядағы вокалын толық жекебастылықта жазды, яғни ешкім, тіпті продюсер де оны көрмейтін жабық кабинада ән айтты. Hawkwind мүшесі ретінде Лемми алғаш рет Дейв Андерсонға тиесілі Rickenbacker бас-гитарасын қолданды. Андерсон қайырымдылық концертіне келмегенде, Лемми оның орнына шықты. Андерсон кеткеннен кейін Килмистер Хопф Студия бас-гитарасын Hawkwind синтезаторы Дел Детмардтан сатып алды және оны мансабының көп бөлігінде пайдаланды. 1996 жылдың қыркүйегінде оның Rickenbacker бас-гитарасы АҚШ-тың Огайо штатындағы Кливленд қаласындағы Рок-н-ролл Даңқы залында өткен Bang Your Head көрмесінің маңызды бөлігі болды. 1996 жылдан бастап Леммидің негізгі бас-гитарасы 50 данадан тұратын лимиттік сериядан шыққан Rickenbacker 4001LK болды, оның қолмен ойылған дене қанаттары, емен жапырақтары, үш HB1 хамбакер пикапы және барлық алтын жалатылған аппараттары бар еді. Лемми Рикенбаккердің соңғы рет жақсы пикаптар жасағанын айтты. Рикенбаккер аспаптарының тартымдылығы туралы сұрағанда, Лемми: «Тұлғасы. Мен әрқашан имиджді жақтаймын. Егер ол жақсы көрінсе, дыбысы нашар болса, пикаптармен тәжірибе жасауға болады» деді. Hawkwindпен Лемми Selmer күшейткішін қолданды. Motorheadпен ол 1976 жылдан бері 4x15" және 4x12" шкафтарымен бірге Marshall Amplification 1992 JMP Super Bass Mark 2 бас-гитара күшейткішін алды. 2008 жылы Marshall Леммиге арналған 1992LEM моделін шығарды, ол Лемми қолданған шкафтармен бірге сатылды.
Музыкалық стиль
Лемми өзінің стилін былай деп сипаттады: "Мен көптеген ноталар мен көптеген аккордтарды орындаймын. Сонымен қатар, мен ашық ішектерді жиі қолданамын. Мен бас-гитарист сияқты ойнамаймын. Менің ойыным туралы уақыт-уақытпен шағымдар келіп түседі. Мені бас-гитарист емес, көбірек терең гитарист деп қарастыруға болады. Леммидің конвенцияға бағынбас ойнау стилі топтың ырғақ бөлімінің динамикасын өзгертіп жіберді. Hawkwind барабаншысы Саймон Кинг: "[Гитарист] Дейвпен ойнағанда, ол бір түрлі ырғақтық үлгіге еніп кетеді де, мен оның артынан ілесемін. Сөйтіп, перкуссия мен ырғақтық гитараның үйлесімі пайда болады. Осының арқасында Лемми сәл алға жылжып, өнер көрсетуге мүмкіндік алады, себебі ол өте белсенді және көп энергия береді. Ол осы арқылы алға шығып, бас-гитарада жетекші партия орындай алады, бұл кейде өте тиімді болады", - деді. Motörhead барабаншысы Тейлор да осы пікірге қосылып: "Сахнада оны ұстап тұру қиын, себебі ол бас-гитарист емес. Оның ойнауында нақты бас-желілер жоқ. Көбінесе мен Леммиге қарағанда Эдди [Кларкпен] көбірек үйлесемін, бірақ ол өзінің жеке жолымен кетеді, өйткені ол өзінің кім екенін біледі."