Кіріспе

Флипер – крикетте қолданылатын, әдетте аяқпен айналдыратын боулердің (leg spin bowler) пайдаланатын боулинг берудің ерекше түрі. Бұл, негізінен, артқа айналатын доп. Ол бас бармақ пен бірінші және екінші саусақтармен қолдың алдыңғы жағынан сығылып шығарылады, нәтижесінде доп жерге тигеннен кейін күтпегендей төмен түсіп, ойнау қиынға соғады. Флиперді тездетілген софтболдағы ризболл (riseball) добымен салыстыруға болады. Доптың кері айналуы Магнус эффектісіне (Magnus effect) алып келеді, бұл доптың үстінен ауа тез және түзу өтеді, ал астынан өтетін ауа турбулентті болады. Бұл көтерілу күші доптың баяу төмен түсуіне және қалыпты беруге қарағанда алысқа ұшуына себеп болады. Сонымен қатар, доптың секіруі де төмендейді. Флипер слайдерге (slider) қарама-қарсы жақтан, ал жоғарғы спиннерге (top spinner) ұқсас түрде жіберіледі. Допты жіберген кезде боулер бас бармағы мен сұқпа саусағын "қысып" немесе "щелкап" допты қолдың астынан шығарады. Допқа жеткілікті кері айналу беру үшін білек пен саусақтарда жеткілікті кернеу болуы керек. Осылайша, флипер бэтсменге (batsman) қарай "жүзіп" келіп, ол күткеннен ұзын жерге түседі, көбінесе оны артқы аяғымен ұстап алып, допты кері соққыға немесе кесіп алуға болатын доп деп жаңылысады. Артқа айналу доптың секіруін минималды етеді, бірақ бұл жұмсақ викеттерде (wickets) орындау қиын болуы мүмкін. Қалыпты аяқпен айналдыратын (leg spinners) немесе жоғарғы спиннерлердің (topspinners) сериясы бэтсменді доптың қысқа ұзындықта жерге түсуіне дағдыландырады. Бэтсмен флипердің де қалыпты оверспин (overspin) беру сияқты құлап, айналатынын дұрыс емес деп ойлауы мүмкін, нәтижесінде доп бэттің астынан өтіп, қақпаларды құлатып немесе leg before wicket (LBW) шешіміне әкелуі мүмкін. Флипердің тиімділігінің көп бөлігі "поп" деп аталатын нәрсеге байланысты, яғни допты боулердің қолынан сығып шығарғанда оның жылдамдығы мен траекториясының өзгеруіне. Кейде "флипер" термині басқа да беру түрлерін сипаттау үшін қолданылады. Австралиялық аяқпен айналдыратын боулер Боб Холланд (Bob Holland) допты алақанының өкшесімен кері итеріп жіберетін кері айналатын допты қолданды. Кейде мұндай алдыңғы қолмен жіберілетін флиперді "зутер" (zooter) деп атайды. Оны жіберу оңай, бірақ кері айналудың мөлшері аз болғандықтан тиімділігі төмен.

Флипердің боулгерлері

Оны австралиялық аяқпен айналушы Кларри Гриммет ойлап тапқан деседі. Гриммет бұл тәсілге қатты әуестеніп, кейде оны аяқ сынығындай жиі ойнайтын. Ұлы Дон Брэдман Гримметке бір күні: "Сен аяқ сынығын қалай лақтыру керектігін ұмытып қалған сияқтысың, себебі тым көп қанатқақты лақтырасың", - деді. Брэдманды көп ұзамай еске алу матчында Гриммет тамаша лақтырыспен қақпадан шығарып, Брэдманның кепілдігін түсірді. "Дон, мен аяқ сынығын да тастай аламын дедім ғой", - деген жауапты Гриммет берген деседі. Флиперді Ковандиллада өскен "аяқпен айналудың шебері" және "Уисден" жылдың крикетшісі атанған Брюс Дуланд жетілдірді, ол оны Ричи Беноға үйретті. Флипер – Үндістанның Анил Кумбле және Австралияның аяқпен айналушы Шэйн Уорннің мансабының басындағы ең басты тәсілі болды, бірақ жарақат алып, кейін иыққа операция жасатуы оның қанатқақты дәл лақтыру мүмкіндігін шектеді. Гугли сияқты, боулер қартайған сайын, оның икемділігі мен серпімділігіне байланысты оны лақтыру қиындай түседі. Боулинг кезінде флиперді толығымен жасыру қиын, себебі қолдың қимылы аяқ сынығынан мүлдем өзгеше. Кларри Гриммет алғаш рет осы тәсілді қолданғанда, бэтсмендер оның саусақтарының естілетін дыбысын тыңдайтын. Оған жауап ретінде Гриммет флиперді лақтырмаған кезде, лақтырмайтын қолының саусақтарын сыңғырлатып, бэтсменді шатастыратын. Пәкістандық Абдул Кадир флипермен үлкен жетістікке жетіп, оны өзінің ерекше тәсілдерінің біріне айналдырды. Сонымен қатар, Шэйн Уорн да соңғы жылдары флиперді тиімді қолданды. Үндістандық Анил Кумбле де флиперді өте пайдалы тәсіл ретінде пайдаланды. Австралиялық Брэд Хогг шектеулі оверлердегі крикетте де флиперді сәтті қолданды.