Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Селиг Бродецкий (אשר זליג ברודצק; 10 ақпан 1888 – 18 мамыр 1954) – Ресейде туған британдық математик, Дүниежүзілік сионистік атқару комитетінің мүшесі, Ұлыбритания еврейлері депутаттары кеңесінің президенті және Иерусалим қаласындағы Еврей университетінің екінші президенті.
Selig Brodetsky (אשר זליג ברודצק; 10 February 1888 – 18 May 1954) was a Russian born English mathematician, a member of the World Zionist Executive, the president of the Board of Deputies of British Jews, and the second president of the Hebrew University of Jerusalem.
Өмірбаян
Бродецкий Ресей империясының Херсон губерниясында (қазіргі Украина) Ольвиопольде (қазіргі Первомайск) дүниеге келді, ол 13 баланың екіншісі болды. Оның әкесі Акива Бродецкий (жергілікті синагогтың шошаны) және анасы Адель (Пробер) еді. Бала кезінде ол бір қанаушылықта (погромда) өзінің інісінің қазасына куә болды. 1894 жылы отбасы Акиваның ізімен Лондонның Ист-Энд аймағына көшті, ол бір жыл бұрын көшіп кеткен еді. Бродецкий еврейлердің тегін мектебінде оқыды, онда оқуында өте жақсы нәтижелер көрсетті. Ол стипендия алды, ол оған Лондонның Central Foundation Boys' School-да оқуға, содан кейін 1905 жылы Кембридждегі Тринити колледжінде білім алуға мүмкіндік берді. 1908 жылы ол оқуын ең жоғары наградамен аяқтады, ол Senior Wrangler атағын иеленді, бұл консервативті баспасөзді қынжырлатты, олар иммигранттар ұлының барлық жергілікті студенттерден басым екенін мойындауға мәжбүр болды. Ньютон стипендиясы оған Лейпциг университетінде оқуға мүмкіндік берді, онда ол 1913 жылы докторлық диссертациясын қорғады. Оның диссертациясы гравитациялық өріс туралы болды. 1919 жылы ол Манья Беренблумға үйленді, оның отбасы Бельгиядан жақында көшіп келген, ал оның әкесі Антверпенде алмаз саудагері болған. 1924 және 1927 жылдары олардың Пол және Адель есімді екі баласы дүниеге келді.
Brodetsky was born in Olviopol (now Pervomaisk) in the Kherson Governorate of the Russian Empire (present day Ukraine), the second of 13 children born to Akiva Brodetsky (the beadle of the local synagogue) and Adel (Prober). As a child, he witnessed the murder of his uncle in a pogrom. In 1894, the family followed Akiva to the East End of London, to where he had migrated a year earlier. Brodetsky attended the Jews' Free School, where he excelled at his studies. He was awarded a scholarship, which enabled him to attend the Central Foundation Boys' School of London and subsequently, in 1905, Trinity College, Cambridge. In 1908, he completed his studies with highest honours being Senior Wrangler, to the distress of the conservative press, which was forced to recognise that a son of immigrants surpassed all the local students. The Newton scholarship enabled him to study at Leipzig University where he was awarded a doctorate in 1913. His dissertation dealt with the gravitational field. In 1919, he married Manya Berenblum, whose family had recently emigrated from Belgium, where her father had been a diamond merchant in Antwerp. They had two children, Paul and Adele, in 1924 and 1927.
Академиялық мансап
1914 жылы Бродецкий Бристоль университетінде қолданбалы математика пәнінің лекторы болып тағайындалды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол теңіз асты қайықтары үшін перископтарды дамытатын британдық компанияға кеңесші ретінде жұмыс істеді. 1919 жылы Бродецкий Лидс университетінде лекция оқыды. Бес жылдан кейін ол Лидсте қолданбалы математика профессоры болып тағайындалды және 1948 жылға дейін осы қызметте болды. Оның көптеген еңбектері авиация және ұшақтар механикасына арналған. 1946 жылдан 1948 жылға дейін Лидс университетінің математика кафедрасын басқарды. Ол Университет оқытушылары қауымдастығында белсенділік танытып, 1935–1936 жылдары президент болып сайланды. Бродецкий 1949 жылы Иерусалим еврей университетінің екінші президенті болды, ал одан бұрын Сер Леон Саймон 1952 жылға дейін қызмет еткен, одан кейін Бенджамин Мазар (1953 жылдан 1961 жылға дейін) университет қиын кезеңнен өтіп, Скопус тауындағы кампусын тастауға мәжбүр болды. Ол университет құрылымын жаңартуға тырысты, бірақ көп ұзамай университет Сенатымен қатыгез күреске тартылып, оның академиялық және бюрократиялық жұмысына кедергі келтірді. Бродецкий ағылшын университетінің вице-канцлері сияқты лауазымға ие болады деп ойлаған, бірақ Иерусалимдегі көптеген адамдар бұл лауазымды ағылшын университетінің канцлері сияқты тек құрметті қызмет деп қарады. Бұл күрес оның денсаулығына кері әсер етті және 1952 жылы ол қызметінен кетіп, Англияға оралуға шешім қабылдады.
In 1914, Brodetsky was appointed a lecturer in applied mathematics at the University of Bristol. During the First World War he was employed as an advisor to the British company developing periscopes for submarines. In 1919, Brodetsky became a lecturer at the University of Leeds. Five years later he was appointed professor of applied mathematics at Leeds where he remained until 1948. Much of his work concerned aeronautics and mechanics of aeroplanes. He was the head of the mathematics department of the University of Leeds from 1946 to 1948. He was active in the Association of University Teachers, serving as president in 1935–1936. Brodetsky became the second president of the Hebrew University of Jerusalem in 1949, preceded by Sir Leon Simon, serving until 1952, and followed by Benjamin Mazar (1953 to 1961), at a time when the university was going through a rocky period, eventually having to abandon its campus on Mount Scopus. He attempted to overhaul the structure of the university but he soon became embroiled in bitter struggles with the University Senate, which interfered in his academic and bureaucratic work. Apparently, Brodetsky thought that he was going to take up a position similar to that of Vice Chancellor of an English university but many in Jerusalem saw the position as essentially an honorary one, like the Chancellor of an English university. This struggle affected his health and in 1952 he decided to resign his post and return to England.