Көкөніс-жемістерді күнделікті тамақтануға қатысты ұсынымдар
5 A Day
Жемістер мен көкөністерді күнделікті тамақтануға енгізу – денсаулыққа пайдалы! 5 порциядан бастап, 800г дейін жеу өмір сақтауға көмектеседі. Денсаулық туралы мақала.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Адамның тамақтануына қатысты идея
Idea relating to human nutrition
"5 A Day" – Америка Құрама Штаттары, Ұлыбритания, Франция және Германия сияқты дамыған елдердегі әртүрлі ұлттық науқандардың бірі, ол халықты күн сайын кем дегенде бес порция жеміс-жидек пен көкөніс жеуге ынталандырады. Бұл ұсыныс Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының "күнделікті кемінде 400 грамм жеміс-жидек пен көкөніс (картоп және басқа крахмалды түйіртүбіктерді есептемегенде)" жеу туралы ұсынысына негізделген. 2017 жылы жарияланған мета-талдау көрсеткендей, ең төменгі ұсынылған мөлшердің екі есесі – 800 грамм немесе күніне он порция – барлық түрдегі өлім-жітімнен қорғауды арттырады. Кейбір елдерде адамдар күніне бес емес, жеті порция жеуге шақырылуда.
5 A Day is any of various national campaigns in developed countries such as the United States, the United Kingdom, France, and Germany, to encourage the consumption of at least five portions of fruit and vegetables each day, following a recommendation by the World Health Organization that individuals consume "a minimum of 400g of fruit and vegetables per day (excluding potatoes and other starchy tubers)." A meta analysis of the many studies of this issue was published in 2017 and found that consumption of double the minimum recommendation – 800g or ten a day – provided an increased protection against all forms of mortality. In some places, people are being encouraged to aim for not just five portions a day, but seven.
Дәлел
Жеміс-көкөніс жеу денсаулықты жақсартатыны және әл-ауқатты арттыратыны белгілі. Көкөніс тұтынуды қажетті деңгейге жеткізу денсаулыққа көптеген маңызды және шағын пайдалар әкеледі. Осы пайдалардың ішінде көптеген түрлі қатерлі ісіктер, гипертония, жүрек аурулары, инсульт және диабет қаупінің төмендеуі бар. Ұлттық қатерлі ісік институты бағдарлама үшін зерттеулер жүргізді, ал "Денсаулықты жақсарту үшін өнімдер" қоры бағдарламаны тамақ сервисі саласына енгізді.
It is clear that eating fruit and vegetables improves health and well being. Increasing vegetable intake to this desired level has a variety of major and minor health benefits. Benefits include reduction in the risk of many types of cancer, hypertension, heart disease, stroke, and diabetes. The National Cancer Institute provided research for the program, while the Produce for Better Health Foundation implemented the program into the food service industry.
Австралия
Go for 2 & 5 – Австралиядағы ұқсас науқан, онда ересектердің күніне кем дегенде екі порция жеміс және бес порция көкөніс жеуі қажет. "Жемістің стандарттық порциясы" – 150 грамм таза жеміс, ал "көкөністің стандарттық порциясы" – 75 грамм.
Go for 2 & 5 is the equivalent campaign in Australia, in which adults are said to need to eat at least two servings of fruit and five servings of vegetables each day. A "standard serving of fruit" is 150 grams of fresh fruit, whereas a "standard serve of vegetables" is 75 grams.
Канада
Канадада Канадалық өнімдерді сату жөніндегі қауымдастық (CPMA), Жүрек және қан тамырлары аурулары қорының «Денсаулықты тексеру» бағдарламасы және Канадалық қатерлі ісіктер қоғамы бірігіп «Жемістер мен көкөністер – әртүрлілікке шақыру!» науқанын құрды, осы арқылы канадалық отбасыларды салауатты тамақтануға ынталандыруда. Науқан адамдарға қайда және қашан болса да, салауатты тамақтанудың оңай жолдарын ұсынады.
In Canada, the Canadian Produce Marketing Association (CPMA), the Heart and Stroke Foundation's Health Check Program, and the Canadian Cancer Society have partnered together to create the Fruits and Veggies — Mix it up! campaign, encouraging Canadian families to eat more healthily. The campaign focuses on easy ways for people to eat healthy wherever and whenever they can.
Франция
Француздық PNNS (Programme national nutrition santé, Ұлттық тамақтану және денсаулық бағдарламасы) күніне кем дегенде бес порция жеміс-жидек немесе көкөніс тұтынуды ұсынады.
The French PNNS (Programme national nutrition santé, National nutrition health programme) recommends at least five portions of fruit and/or vegetables per day.
Германия
Германияда күніне 5 жеміс-көкөніс (5 a Day) бағдарламасы іске қосылған.
The 5 am Tag (5 a Day) program operates in Germany.
Жапония
Жапониядағы «5 күнін жеміс-көкөніспен» науқанын «5 A DAY Association Japan» (一般社団法人 ファイブ・ア・デイ協会) атты коммерциялық емес ұйым басқарады. Бағдарлама күніне бес порция, жалпы 350 грамм көкөніс және 200 грамм жеміс жеуді ұсынады.
The 5 A Day campaign in Japan is administered by an NPO: 5 A DAY Association Japan (一般社団法人 ファイブ・ア・デイ協会). The program recommends five servings a day totaling 350 grams of vegetables and 200 grams of fruit.
Жаңа Зеландия
5 күндік бағдарлама Жаңа Зеландияда «5 + Күн» деп те аталады. «5 + Күн» 1994 жылы Жаңа Зеландиядағы коммерциялық емес United Fresh New Zealand ұйымымен құрылған және 2007 жылы қайырымдылық қорына айналды.
5 A Day is also known as 5 + A Day in New Zealand. 5 + A Day was founded in New Zealand in 1994 by non profit United Fresh New Zealand and became a Charitable Trust in 2007.
Норвегия
Fem om dagen (күнде бес рет) – Норвегия Денсаулық сақтау дирекциясының күніне бес порция жеміс, жидек немесе көкөніс жеу туралы ұсынысы.
Fem om dagen (five a day) is the Norwegian Directorate for Health recommendation to eat five portions of fruit, berries or vegetables each day.
Ұлыбритания
Ұлттық денсаулық сақтау қызметі "порцияны" былай түсіндіреді: екі немесе одан көп кішкентай өлшемдегі, бір орта өлшемдегі немесе жартысы үлкен жаңа жеміс; немесе екі брокколи гүлі немесе төрт қапталған ас қасық пісірілген капуста, шпинат, көктемгі жасылдар немесе жасыл бұршақ; немесе үш қапталған ас қасық пісірілген көкөністер; немесе 1,5 кесек сельдерей, 5 см қияр, бір орта өлшемдегі томат немесе жеті шоколад томаты; немесе үш немесе одан көп қапталған ас қасық бұршақ немесе дәнділер. Бағдарламаны Ұлыбритания Денсаулық сақтау министрлігі 2002–2003 жылдарының қысында енгізді, және жаңа жемістер мен көкөністердің бағасының өсуіне байланысты бұқаралық ақпарат құралдарының сынға ілігіп, назарына тартылды. Он жыл өткен соң, зерттеулер көрсеткендей, мақсатқа жеткен адамдардың саны аз болды. Бұл науқанға Channel 4 телеарнасы сын айтты, себебі үкімет тамақ өнеркәсібінің өнімдеріне тұз, қант немесе май қосылған жағдайда да, оларды күніне бес рет жеудің бір бөлігі деп мәлімдеуіне жол бермеді. 2014 жылдың сәуірінде Лондон университетінің колледжі жасаған зерттеу «күніне бес рет» жеткіліксіз екенін және салауатты диетада жемістер мен көкөністердің саны 7 немесе одан да көп болуы керектігін көрсетті.
The National Health Service explains a "portion" to be: two or more small sized, one piece of medium sized or half a piece of large fresh fruit; or two broccoli spears or four heaped tablespoons of cooked kale, spinach, spring greens or green beans; or three heaped tablespoons of cooked vegetables; or 1.5 sticks of celery, a 5 cm piece of cucumber, one medium tomato or seven cherry tomatoes; or three or more heaped tablespoons of beans or pulses. The programme was introduced by the UK Department of Health in the winter of 2002–2003, and received some adverse media attention because of the high and rising costs of fresh fruit and vegetables. After ten years, research suggested that few people were meeting the target. The campaign has come under criticism from Channel 4 because of government failure to prevent the food industry from claiming that their products constitute part of a five a day despite having added salt, sugar or fat. In April 2014, a study by University College London concluded that '5 a day' was not enough and that a healthy diet should contain 7 or more portions of fruit and vegetables.
Америка Құрама Штаттары
АҚШ-тағы «Күніне 5» бағдарламасы бастапқыда Ұлттық жеміс-жидек және көкөніс бағдарламасы болды, бірақ 2007 жылдың наурыз айында «Жеміс-жидектер мен көкөністер – бұл маңыздырақ» деп қайта брендтелді.
The 5 a Day program in the United States was originally the National Fruit and Vegetable Program but was rebranded Fruits & Veggies – More Matters in March 2007.