Кіріспе
Хомо сапиенс түріндегі белокты кодтайтын ген. Сарысу амилоидтық P компоненті (SAP) – амилоидтық P компонентінің (AP) бірдей сарысу түрі, 25 кДа пентамерлі ақуыз, алғаш рет "амилоид" деп аталатын ішкі патологиялық шөгінділердің бесбұрышты құрамы ретінде анықталған. Оның адам гені – APCS.
The serum amyloid P component (SAP) is the identical serum form of the amyloid P component (AP), a 25 kDa pentameric protein first identified as the pentagonal constituent of in vivo pathological deposits called "amyloid". APCS is its human gene.
Амилоидозда
SAP амилоидты шөгінділердің құрғақ массасының 14% құрайды және амилоидоз деп аталатын аурулар тобының патогенезіне маңызды үлес қосады деп саналады. Бұл жағдайлар қалыпты шар тәрізді ақуыздар мен пептидтердің ерімейтін талшықтарға реттелген агрегациясымен сипатталады, бұл тіндердің құрылымын бұзады және жасуша өліміне әкеледі. SAP агрегаттарды безендіріп, протеолиздік ыдыраудың алдын алып, осылайша қалыпты ақуызды тазалау механизмдері арқылы фибрилдерді жоюды тежейді, олардың тұрақталғанын қамтамасыз етеді. Осы байланыс SAP сцинтиграфиясының стандартты клиникалық диагностикалық әдісінде пайдаланылады, онда амилоидты шөгінділердің орналасқан жерін анықтау үшін радиобелгіленген ақуыз пациенттерге инъекцияланады. SAP-тың амилоидпен байланысы антиамилоидтық терапия үшін потенциалды дәрілік мақсат ретінде қарастырылды, соңғы уақытта CPHPC (R 1 [6 [R 2 карбоксипирролидин 1-ил] 6-оксогексаноил] пирролидин 2-карбон қышқылы) деп аталатын қосылыс жасалды және алғашқы кезеңдегі клиникалық сынақтары жүргізілуде, бұл шағын молекула циркуляциялық SAP деңгейін төмендету арқылы амилоидты шөгінділерден AP-ты бөліп алуға қабілетті.
Құрылымы
SAP пентраксиндер отбасының мүшесі болып табылады, кальцийге тәуелді лиганд байланысымен және бұршақ лектиндеріне ұқсас ерекше жалпақ β-желролл құрылымымен сипатталады. "Пентраксин" атауы грек тіліндегі "бес" (пента) және "жидек" (рагос) сөздерінен шыққан, бұл шамамен 95 диаметрі мен 35 тереңдігі бар сақина құрайтын бес мономердің радиалды симметриясына байланысты. Адам SAP, классикалық жедел фазалық жауап плазмалық ақуызы болып табылатын C реактивті ақуызбен (CRP) 51% тізбектік гомологияға ие, және PTX3 (цитокинмен модуляцияланған молекула) және бірнеше нейрондық пентраксиндер сияқты "ұзын" пентраксиндерге қарағанда алыс туыс. SAP және CRP барлық омыртқалыларда эволюциялық тұрғыдан сақталған және жылқы тұмсықты шаян (Limulus polyphemus) сияқты алыс омыртқасыздарда да кездеседі.