Кіріспе
376-шы әуе экспедициялық қанаты (376 AEW) – АҚШ Әуе күштерінің іс-қимылы тоқтатылған қанаты. Ол соңғы рет Қырғыз Республикасының Манас халықаралық әуежайындағы транзиттік орталықта орналасып, Ауғанстандағы АҚШ және ISAF операцияларын қолдады. Вьетнам соғысы кезінде 376-шы стратегиялық қанаты – стратегиялық әуе күштерінің құрамындағы, екінші дүниежүзілік соғыстағы көрнекті бомбалау бөлімшелерінің тарихын жалғастыру үшін құрылған бөлімше болды. Ол АҚШ-тағы қанаттардан келген күштермен Оңтүстік-Шығыс Азияда стратегиялық бомбалау және әуеде жанармай құю миссияларын орындады. 1973 жылдан бастап, суық соғыстың аяқталуына дейін, ол Тынық мұхиты аймағындағы әскери-әуе күштерінің тактикалық және әскери көлік авиациясының ұшақтарына әуеде жанармай құйып, стратегиялық барлау операцияларын жүргізді. 1991 жылы АҚШ Әуе күштерінің стратегиялық күштерін қысқарту аясында іс-қимылы тоқтатылды.
The 376th Air Expeditionary Wing (376 AEW) is an inactive wing of the United States Air Force. It was last stationed at the Transit Center at Manas International Airport, Kyrgyz Republic, supporting U. S. and ISAF operations in Afghanistan. During the Vietnam War, the 376th Strategic Wing was a Strategic Air Command unit activated to perpetuate the lineage of inactive World War II bombardment units with illustrious records. It performed strategic bombing and air refueling missions over Southeast Asia with deployed elements from wings in the United States. From 1973 until the end of the Cold War it performed air refueling of Pacific Air Forces tactical and Military Airlift Command transport aircraft in the Theater as well as performing strategic reconnaissance operations. It was inactivated as part of the drawdown of USAF strategic forces in 1991.
Миссия
376-шы экспедициялық қанаты CENTCOM жауапкершілігі аймағында әуедегі жауынгерлік күшті қолдануға жауапты, оның ішінде тактикалық әуе көлігі және әуеде жанармай құю, бастысы "Тұрақты Еркіндік" операциясын қолдау үшін. Бұл жұмыстарға C-17, KC-135 және C-5 ұшақтары жұмылдырылған. Сонымен қатар, қанат стратегиялық әуе көлігі операциялары үшін орталық ретінде және Ауғанстандағы операцияларды қолдау үшін персонал мен жабдықтың аралық тоқтау орны ретінде қызмет етеді. Қанат коалициялық елдердің уақытша күштерін, сондай-ақ АҚШ Армиясының, Теңіз жаяу әскерлерінің және Теңіз күштерінің уақытша күштерін қабылдайды.
Екінші дүниежүзілік соғыс
376-шы бомбардировка тобы (ауыр) ретінде қанаттың операциялық тобы Еуропа құрлығында орналасқан алғашқы B-24 Liberator тобы болды. Ол Египет, Ливия және Италия кампанияларында Тоғызыншы, Он екінші және Он бесінші әуе армияларымен қатысты. 376-шы бөлімге ерекше бірлік аталымдары берілді: Солтүстік Африка және Сицилиядағы операциялары үшін – 1942 жылдың қарашасынан 1943 жылдың 17 тамызына дейін; Плоэсти, Румыния – 1943 жылдың 1 тамызы және Братислава, Чехословакия – 1944 жылдың 16 маусымы. "Леди Бэй Гуд" атты B-24 бомбалаушы ұшағы 514-ші бомбалаушы эскадрильясының құрамында болды.
Қырғи қабақ соғыс
376-шы бомбалау қанаты, Орта, 1951 жылдың 25 мамырында құрылды және 1 маусымда Канзас штатындағы Форбс әуе күштері базасында іске қосылды. Қанат бастапқыда B-29 ұшақтарымен жабдықталды және стратегиялық бомбалау операцияларына оқытылды. 1954 жылы винтті B-29 ұшақтары жаңа B-47E Stratojet қанаттары бар орта бомбардировщиктермен алмастырылды. Олар жоғары дыбыс асты жылдамдықпен ұшуға қабілетті және негізінен Кеңес Одағының әуе кеңістігіне ену үшін жасалған. 1953 жылдың 18 тамызында KC-97 Stratofreighter ұшақтарымен жабдықталған 376-шы AREFS қанатқа қосылды. 1957 жылы Огайо штатындағы Локборн әуе базасына көшіріліп, Stratojet ұшағымен көптеген оқу-жаттығу миссияларын орындады және SAC жаттығулары мен орналасуларына қатысты. 1957 жылдың қыркүйегінен бастап қанат электрондық қарсы шаралар операцияларына қатыса бастады, бұл қанаттың басты миссиясына айналды. Оған 1962 жылдың желтоқсанынан 1965 жылдың ақпанына дейінгі EB-47L Stratojet шабуылдан кейінгі басқару және бақылау операциялары кірді. 1960 жылдардың басында B-47 ескірген деп есептелді және SAC-тің стратегиялық қару-жарағынан алынып тасталды. 1964 жылы қанаттың ұшақтары Дэвис-Монтан әуе базасына жіберуге кірісті. Бөлімше 1965 жылдың 15 наурызында Локборн әуе базасында, Огайода, АҚШ әуе күштерінің инвентаризациясынан B-47 ұшақтарын алып тастау аясында таратылды.
376-шы стратегиялық қанаты
Күштің 376-шы стратегиялық қанаты ретінде қалыптасуы 1965 жылғы 12 қаңтарда Окинавадағы Кадена әуе базасында 4252-ші стратегиялық қанатты (SW) құру және оны 3-ші әуе дивизиясына бекіту арқылы жүзеге асты. 4252-ші SW – Вьетнам соғысы кезінде күн сайын Каденадан Оңтүстік-Шығыс Азиядағы ұрыс қимылдарына қатысқан, Вьетнам КСР-нің Boeing B-52 Stratofortress (B-52D және B-52F) және KC-135 Stratotanker ұшақтарын қолдау миссиясын атқаратын SAC бас қолбасшылығының (MAJCON) құрамындағы бөлімше болды. Алғашқыда бір техникалық қызмет көрсету эскадрильясы бекітілді, бірақ жыл соңына дейін үш эскадрильяға дейін жетті. 4252-ші қанаттың құрамында шамамен 110 KC-135 жанармай құюшы ұшағы болды, олар Оңтүстік Қытай теңізі мен Тонкин шығанағында Солтүстік Вьетнамға шабуыл жасаған тактикалық истребительдерге жанармай құйды. Бұдан өзге, Окинаваға тайфун қатері туғанда, ұшақтар басқа Тынық мұхиты базаларына қызметкерлерді эвакуациялап, жоспарланған жанармай құю миссияларын орындады. 1968 жылдың басында қанаттың миссиясы әуедегі барлауды қамту үшін кеңейтілді, сол кезде 82-ші стратегиялық барлау эскадрильясы (SRS) қанатқа бекітілді. 1968 жылғы 21 тамызда 4252-ші оқ-дәрілерді күтіп-ұстау эскадрильясы қанаттың оқ-дәрілерін бақылау үшін құрылды, бұл қанаттың ұшақ құрамына B-52 ұшақтарын қосуға дайындықпен байланысты болды. B-52 ұшақтары Солтүстік Вьетнамдағы «Arc Light» стратегиялық бомбалау операцияларын жүргізді және Каденаға қайтып келе жатқанда жанармай құюшы ұшақтардан жанармай алды. 1968 жылғы 19 қарашада қанатқа қарасты B-52 ұшағы Каденада апатқа ұшырады. 1970 жылы SAC штабы USAF штабынан 4252-ші SW-ді тоқтатуға және Air Force басқаруындағы (AFCON) бөлімшені құруға рұхсат алды, бұл бөлімше тарихы мен тізімін сақтай алатын еді. 1970 жылғы 1 сәуірде 4252-ші қанат 376-шы стратегиялық қанат болып қайта аталған 376-шы қанатпен алмастырылды. 82-ші SRS 376-шы қанатқа ауыстырылды, ал 4252-ші қанаттың техникалық қызмет көрсету эскадрильялары жаңа қанаттың 376-шы нөмірімен жаңа эскадрильялармен ауыстырылды. Жаңа бөлімшелердің әрқайсысы өзінің алдыңғы бөлімшелерінің құрамын, жабдықтарын және миссиясын қабылдады. Кезекпен алмасатын B-52 ұшақтары жақын арада Таиландтағы У-Тапао Корольдік теңіз күштері әуе базасында орналасқан 307-ші стратегиялық қанатқа ауыстырылды. CONUS-та орналасқан SAC қанаттарынан келген ұшақтар мен экипаждарды пайдалана отырып, 376-шы SW 909-шы әуеге жанармай құю эскадрильясын (KC-135A/Q/R) басқарды және кезекпен алмасатын барлау ұшақтарын (TR-1, SR-71) қолдады. 1970 жылғы сәуірден қарашаға дейін, 1971 жылғы ақпаннан маусымға дейін және 1972 жылғы наурыздан 1973 жылғы тамызға дейін әуедегі радиорелейлік операцияларды жүргізді. Қанат 1991 жылғы 30 қазанда Суық соғыс аяқталғаннан кейін стратегиялық күштерді қысқартуға байланысты Каденада таратылды. Оның миссиясын 18-ші қанат қабылдады.
Ауғанстандағы соғыс
Манас әуе базасының операциялары 2001 жылдың 16 желтоқсанында басталды, оған Германияның Рамштейн әуе базасынан 86-шы жедел жауап беру тобы, сондай-ақ мердігерлер мен француз инженерлері қатысты. Одан бері Австралия, Дания, Франция, Италия, Жаңа Зеландия, Норвегия, Оңтүстік Корея, Испания және Нидерланды әскерлері орналасты. Бұрын мұнда орналасқан коалициялық әуе күштерінің құрамында жанармай құюшы ұшақтар (KC 135), тактикалық әуе көлігі (C 130), истребительдер (F 18, F 16, Mirage 2000) және тікұшақтар (Super Puma) болды. 2009 жылдың ақпан айында Қырғызстан Парламенті екі үкімет мүліктің жалғасын арттыру туралы келісімге келе алмағандықтан базаны жабуға дауыс берді. Американдық және қырғызстандық шенеуніктер жарияланғаннан кейін келіссөздерді жалғастырды және 23 маусымда алдын ала келісімге қол жеткізілді. Жаңа келісім бойынша АҚШ базаны пайдалану үшін бұрынғы жалдама ақысының үш еселенгеніне тең 200 миллион доллар төлейді. Қырғызстан әскеріне тапсырылғанға дейін, қырғызстандық әскерлер базаны қоршаған аудандардағы қауіпсіздікті қамтамасыз етті, ал американдық әскерлер базаның қауіпсіздігін қамтамасыз етті, содан кейін бұл орын "әуе базасы" емес, "транзит орталығы" деп аталды. Ресейдің Қырғызстанға жасаған қысымы, жалға төленетін ақының өсуі және қайтадан кетуге жасалған қысымнан кейін АҚШ 2014 жылы базадан әскерін шығарды және бөлім таратылды.