Кіріспе

Англиялық футболшы Мартин Харкорт Чиверс (27 сәуір 1945 жылы туған) – Англиялық зейнеткер кәсіби футболшы, шабуылшы ретінде ойнаған. Ол мансабын туған қаласының «Саутгемптон» клубында бастады, кейін «Тоттенхэм Хотспер» клубына сатылды, сондай-ақ швейцариялық «Серветте» клубында да табысты өнер көрсетті. 1971 жылдан 1973 жылға дейін Англия құрамасында ойнап, 24 ойында 13 гол соқты, бірақ ешқандай ірі турнирде елдің құрама командасынан орын алмады.

Саутгемптон

Чиверс Саутгемптондағы Таунтон грамматикалық мектебінде оқыды және жергілікті «Саутгемптон» клубына талқыға түсу үшін хат жазды. Ол клубтың жас өспірімдер құрамында, CPC Sports-те қысқа уақыт өткізді және 1962 жылдың қыркүйек айында кәсіби футболшы ретінде келісімшарт жасады, ал дебютін 1962 жылдың 8 қыркүйегінде «Чарлтон Атлетик» клубына қарсы өткізді (17 жасында). Алғашқы ойынында гол соға алмады, ал тұңғыш голын 1963 жылдың 6 сәуірінде «Ньюкасл Юнайтед» клубына қарсы өткен матчта (бірінші команда сапында үшінші ойынында) 4:1 есебімен жеңілген кезде соқты. Бұл гол оның атын «қасиеттілер» сапындағы алғашқы гол соққан резерв ойыншы ретінде тарихқа енгізді. 1963-64 маусымында ол тұрақты құрамдағы ойыншыға айналды және 21 голмен клубтың үздік гол соққан ойыншысы атанды (Терри Пэйнмен бірге), бірақ «Саутгемптон» екінші дивизионда көңіл көншітпейтін бесінші орынға орналасты. Келесі маусымда ол 39 ойында 17 гол соқты, ал «қасиеттілер» төртінші орынға көтерілді. 1965-66 маусымында клубтың жоғары лигаға жол алуына зор үлес қосты. Ол 39 ойында 30 гол соқты, көбінесе Терри Пэйн мен Джон Сиденхэм берген пасстардан. Оның барлық голдары алғашқы 29 ойында соғылды, ал ақпан айының соңынан кейін ол есебін толықтыра алмады. Бірінші дивизионда ол валлик шабуылшы Рон Дэвиске көмекші рөлде ойнады, келесі екі маусымда тиісінше 14 және 13 гол соқты. «Делл» клубындағы жағдайына наразы болды және көп ұзамай көптеген жетекші клубтардың назарына ілікті. «Сантиз» клубының бас жаттықтырушысы Тед Бейтс Чиверстің кетуіне келісім берді, өйткені Мик Ченнон қатардағы ойыншы ретінде жетілді. Ол «қасиеттілер» сапында 190 ойында 106 гол соқты.

"Тоттенхэм Хотспур"

1968 жылдың қаңтар айында «Тоттенхэм» клубының бас жаттықтырушысы Билл Николсон Чиверспен 125 000 фунт стерлингке келісімшарт жасасты, бұл сол кездегі клубтың рекордтық трансфері болды және оны елдегі ең қымбат ойыншыға айналдырды. Аударуға 24 жастағы Франк Соул «Уайт Харт Лейннен» «Деллге» өтті. Чиверс 1968 жылдың қаңтарында «Шеффилд Уэнсдейге» қарсы «Шпорс» сапындағы тұңғыш ойынында гол соқты, бірақ «Уайт Харт Лейндегі» мансабының алғашқы кезеңдері аса сәтті болмады, себебі «Шпорс» легендалары Джимми Гривс пен Алан Гилзеан шабуылдауда басымдық танытты. 1970 жылы Гривс «Вест Хэм Юнайтедке» сатылғаннан кейін, ол «Тоттенхэмнің» ең маңызды гол соққан ойыншысына айналды. Чиверс көбінесе шаршағыш және жалқау ойыншы ретінде қарастырылды, бірақ оның жылдамдығы мен табиғи күші «Биг Чивті» 1970-жылдардың басында «Шпорс» командасының жұлдызына айналдырды. 1970–71 маусымы Чиверстің алтын дәуірінің бастауы болды. Ол барлық 58 ресми ойында ойнап, 34 гол соқты, оның ішінде Лига кубогының финалында «Астон Виллаға» қарсы екі гол, ал Бірінші дивизионда 21 гол соғып, «Шпорс» маусымды үшінші орында аяқтады. 1971–72 маусымында Чиверс мансабындағы ең жақсы көрсеткішін көрсетті, 64 ресми ойында 44 гол соқты. Оның Лига кубогындағы жеті голы «Шпорсқа» жартылай финалға өтуге мүмкіндік берді, бірақ олар лондондық «Челсиге» есе жіберді. Жаңадан серпілген шабуылшы өзінің ең жарқын ойынын УЕФА кубогында көрсетті, 11 матчта 8 гол соқты, оның ішінде исландиялық «Кефлавикке» қарсы 9:0 есебімен жеңіске жеткен кезде хет-трик жасады, және есімде қаларлық финалда «Вулверхэмптон Уондерерстің» қақпасына екі гол соқты. Бірінші дивизионда ол 39 ойында 25 гол соғып, өткен маусымдағы көрсеткішін арттырды. Чиверс 1972–73 маусымында да өнімділігін сақтап, 61 ойында 33 гол соқты. Оның гол соғу қабілеті «Тоттенхэмді» Лига кубогының жеңімпазы етіп, «Ливерпульге» қарсы екі ширек финалдық ойында гол соқты, ал лондондықтар «Молиньюде» 2:2 тікелей ұпай жинап, финалға өтті. Еуропалық аренада да оның көрсеткіші жоғары болды, ол 10 матчта 8 гол соқты, «Шпорс» УЕФА кубогының жартылай финалына жетіп, «Ливерпульге» саяхатта гол салу ережесі бойынша есе жіберді. 1974 жылы «Шпорс» қайтадан УЕФА кубогының финалына өтті, Чиверс 6 гол соқты, оның ішінде шығыс германиялық «Локомотив Лейпцигке» қарсы 2:0 есебімен жеңіске жеткен ойындағы бірінші гол. Екі ойыннан тұратын финал голландтық «Фейеноордтан» 4:2 есебімен жеңіліспен аяқталды, «Шпорс» тұңғыш рет маңызды финалда жеңіліске ұшырады. 1974–75 маусымының басында Чиверс «Тоттенхэмнің» аға шабуылшысы саналды, ол Крис Джонс, Крис МакГрат және шотландық Джон Дунканмен бірге ойнады. Қыркүйек айының басында ол легендарлық Билл Николсонның басшылығымен соңғы ойынын өткізді, «Миддлсбро» Лига кубогының 2-шы турында «Шпорс» клубын 4:0 есебімен ұтты. Жарақаттар Чиверсті лигада 28 ойынға дейін шектеді, онда ол 10 гол соқты, оның ішінде «Вест Хэм Юнайтедке», «Лидс Юнайтедке» және жергілікті қарсыластары «Арсеналға» қарсы маңызды голдар соқты. 1975–76 маусымы Чиверстің «Уайт Харт Лейндегі» соңғы маусымы болды, себебі ол салыстырмалы түрде нашар «Шпорс» командасында гол соғу үшін күресті. Ол барлық жарыстарда 37 рет алаңға шығып, 9 гол соқты, содан кейін 80 000 фунтқа швейцариялық «Серветте» клубына өтті. 8 жарым жылдық «Шпорс» мансабында Чиверс 367 ресми ойында барлығы 174 гол соқты және 39 жыл бойы еуропалық жарыстарда «Тоттенхэмнің» ең көп гол соққан ойыншысы болды, 2013 жылдың 7 қарашасында Джермейн Дефо оны басып өтті.

Кейінгі мансап

31 жасында, 1976 жылғы шілдеде, осы өнімді шабуылшы Швейцарияның «Сервет» клубына ауысты, ал кейін Англия лигасында «Норвич Сити» (1978–79) және «Брайтон» (1979–80) клубтарында ойнап, кәсіби карьерасын аяқтады. 1980-жылдардың басында ол «Дорчестер Таун» және «Барнет» клубтарында лигадан тыс футболда өнер көрсетті, сондай-ақ Австралияның «Frankston City» және Норвегияның «Vard Haugesund» клубтарында шетелде ойнады.

Халықаралық мансап

1964 жылғы 8 сәуірде Чиверс Францияға қарсы Англияның 23 жасқа дейінгі құрамасы сапында тұңғыш рет алаңға шықты, қосымша ойыншы ретінде қатысып, бір гол соқты. Келесі төрт жыл бойы ол 23 жасқа дейінгі құраманың негізгі ойыншысы болды және 17 ойында жеті голдың авторы атанды. 1971 жылғы 3 ақпанда Чиверс Мальтаға қарсы Англия құрамасы үшін дебют жасады. 21 сәуірде ол Грекияға қарсы өткен екінші матчында, 3:0 есебімен жеңіске жеткен кезде алғашқы голын соқты. 1973 жылғы қазан айында Чиверс Польшаға қарсы өткен әлем чемпионатына іріктеу ойынында Англия құрамасы сапында соңғы рет алаңға шықты. Күнтізбелік жыл ішінде алты халықаралық гол соқса да, "Тоттенхэм" шабуылшысы елдің турнирге ілікпеуінің салдарынан назардан тыс қалды, сондай-ақ уақытша бас бапкер Джо Мерсер және болашақ бас бапкер Дон Реви оны шақырмады. Чиверс Англия құрамасы сапында 24 рет ойнап, 13 гол соқты.

Футболдан кейін

Кәсіби футболдан зейнеткерлікке шыққаннан кейін ол Англия мен Норвегиядағы клубтарды жаттықтырды және Гертфордширде қонақ үй мен мейрамхананың иесі болды. Чиверс BBC радиосында комментатор болды және "Уайт Харт Лейн" стадионында матч күндерінің танымал жүргізушісі болып қалды. 2007 жылғы сәуір айында ол "Тоттенхэм Хотспур" клубының Даңқ залына енгізілді. 2008 жылғы мамыр айында ол Футбол қауымдастығының Ұлттық даму менеджері болып тағайындалды. Чиверстің "Big Chiv – Өмірлік мақсаттарым" атты автобиографиясы 2009 жылғы қазан айында жарық көрді.