Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік Африка саясаткері (туған 1953)
South African politician (born 1953)
Грейс Наледи Мандиза Пандор (туған 7 желтоқсан 1953 жылы) – Оңтүстік Африка саясаткері, педагог және ғалым, 2019 жылдан бері Халықаралық қатынастар және ынтымақтастық министрі қызметін атқарып келеді. 1994 жылдан бері Африка Ұлттық Конгресінің (ANC) парламент мүшесі. Дурбанда туған Пандор Ботсванада орта мектепті бітірді. Ол мұғалімдік біліміне ие болып, бірнеше мектептер мен университеттерде сабақ берді, сонымен қатар түрлі университеттерден білім алды. Пандор 1994 жылы Парламент мүшесі болып сайланды. Ол Кгалема Мотанте кабинетіндегі лауазымын сақтап қалды. Жаңадан сайланған президент Джейкоб Зума 2009 жылы оны Ғылым және технология министрі етіп тағайындады. Ол 2012 жылы Ішкі істер министрі болып тағайындалғанға дейін осы лауазымда қызмет етті. 2014 жылы Ғылым және технология министрі лауазымына қайта оралды және 2018 жылға дейін оны атқарып, содан кейін президент Сирил Рамафосаның бірінші кабинетінде Жоғары білім және оқыту министрі болды. 2019 жылғы жалпы сайлаудан кейін Пандор Оңтүстік Африка Республикасының вице-президентіне үміткер ретінде қарастырылды. Бірақ, оның орнына Халықаралық қатынастар және ынтымақтастық министрі болып тағайындалды.
Grace Naledi Mandisa Pandor (née Matthews; born 7 December 1953) is a South African politician, educator and academic serving as the Minister of International Relations and Cooperation since 2019. She has served as a Member of Parliament (MP) for the African National Congress (ANC) since 1994. Born in Durban, Pandor completed high school in Botswana. She qualified as a teacher and taught at multiple schools and universities, while she achieved various degrees from different universities. Pandor took office as a Member of Parliament in 1994. She retained her post in the cabinet of Kgalema Motlanthe. Newly elected President Jacob Zuma named her Minister of Science and Technology in 2009. She served in the position until her appointment as Minister of Home Affairs in 2012. She returned to the post of Minister of Science and Technology in 2014 and held it until 2018, when she became Minister of Higher Education and Training in the first cabinet of President Cyril Ramaphosa. After the 2019 general election, Pandor was mentioned as a possible candidate for Deputy President of South Africa. She was instead appointed Minister of International Relations and Cooperation.
Ерте өмір және білім
Грейс Наледи Мандиза Мэтьюс 1953 жылдың 7 желтоқсанында Дарбанда, Наталда Регина Тельма (2002 жылы қайтыс болды) мен Джо Мэтьюстің (1929–2010), саяси және апартеидке қарсы белсенді, сондай-ақ ғалым З. К. Мэтьюстің (1901–1968) ұлы отбасында дүниеге келді. Ол бастауыш және орта білімін Ботсванада алды. Габороне орта мектебін бітірді. 1973 және 1977 жылдар аралығында Суазиленд университетінен үздіксіз білім беру жөніндегі сертификатты және Ботсвана университетінен бакалавр дәрежесін алды. Пандор 1992 жылы Брин-Мор жазғы бағдарламасынан жоғары білім, әкімшілік және басшылық саласында диплом алды, ал көп ұзамай 1997 жылы даму саласындағы басшылыққа диплом алу үшін Гарвард Кеннеди мектебіне оқуға түсті. Сол жылы ол Стелленбош университетінде тіл білімі бойынша магистр дәрежесін де алды.
Grace Naledi Mandisa Matthews was born on 7 December 1953 in Durban, Natal, to Regina Thelma (died 2002) and Joe Matthews (1929–2010), a political and anti apartheid activist and the son of academic Z. K. Matthews (1901–1968). She received her primary and secondary education in Botswana. She matriculated from Gaborone Secondary School. Between 1973 and 1977, she achieved a Certificate for Continuing Education and a bachelor's degree from the University of Swaziland and the University of Botswana, respectively. Pandor obtained a diploma in higher education, administration and leadership from the Bryn Mawr Summer Programme in 1992, and soon enrolled at Harvard Kennedy School to receive a diploma in leadership in development in 1997. She also attained an MA degree in linguistics from the University of Stellenbosch in the same year.
Оқытушылық мансап
1980 жылы Пандор Лондонның Эрнест Бевин мектебінде мұғалім болды. Кейін 1981 жылдан 1984 жылға дейін Габоронеде мұғалім, ал 1984 жылдан 1986 жылға дейін Таунг білім беру колледжінде оқытушы болып жұмыс істеді. Пандор 1986 жылдан 1989 жылға дейін Бопутхатсвана университетінде ағылшын тілінен аға оқытушы, содан кейін 1989 жылдан 1994 жылға дейін Кейптаун университетінің академиялық қолдау бағдарламасында аға ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді. АХК фракциясы құрамында ол 1995 жылдан бастап 1998 жылы парламенттің жоғарғы палатасына, Ұлттық провинциялар кеңесіне жіберілгенге дейін бас қамшының орынбасары болып қызмет етті. Ол 1999 жылғы жалпы сайлаудан кейін төраға болып тағайындалғанға дейін төрағаның орынбасары болып қызмет етті. Ол 1999 жылғы 21 маусымда қызметке кірген кезде алғашқы төраға Мосиуа Лекотаның орнын басып отырды. Ол бұл лауазымды алғашқы рет атқаратын әйел болды. 2004 жылы Джойс Кгоали Пандордың орнын басып, осылайша бұл рөлді атқаратын екінші әйел атанды. Ол портфельдегі қызметі кезінде елдің білім беру жүйесін толыққанды қайта құруға жауапты болды. Пандор елдегі нәтижеге негізделген білім беру (OBE) жүйесін тиімді жүзеге асыра алмауына байланысты реформалар бастады. Мбеки 2008 жылы отставкаға кетіп, Кгалема Мотлантеге билікті тапсырды. Мотланте Пандорды уақытша кабинетіндегі лауазымында қалдырды.
Pandor became a teacher at the Ernest Bevin School in London in 1980. She was subsequently employed as a teacher in Gaborone from 1981 to 1984, and as an instructor at the Taung College of Education from 1984 to 1986. Pandor worked as a senior lecturer in English at the University of Bophuthatswana from 1986 to 1989, and then as a senior fellow in the Academic Support Programme of the University of Cape Town from 1989 to 1994. Within the ANC caucus, she served as Deputy Chief Whip from 1995 until her deployment to the upper house of Parliament, the National Council of Provinces, in 1998. She served as Deputy Chairperson until her appointment as Chairperson following the 1999 general election. She succeeded inaugural Chairperson Mosioua Lekota when she assumed the office on 21 June 1999. She was the first woman to hold the role. Joyce Kgoali succeeded Pandor in 2004 and consequently became the second woman to hold the role. During her tenure in the portfolio, she was responsible for a complete overhaul of the nation's education system. Pandor initiated reforms to the country's failed implementation of the outcomes based education (OBE) system. Mbeki resigned in 2008 and left Kgalema Motlanthe in charge. Motlanthe retained Pandor in her position in his interim cabinet.
Ғылым және технология министрі (2009-2012)
2009 жылғы жалпы сайлаудан кейін Джейкоб Зума Оңтүстік Африканың жаңа президенті болды. Ол Білім беру министрлігін екі жаңа ведомствоға бөліп, 2009 жылдың мамыр айында Пандорды жаңа құрылған Ғылым және технология министрі лауазымына тағайындады. Осы лауазымда қызмет еткен кезінде Пандор Оңтүстік Африканың Кару аймағында Square Kilometre Array (SKA) жобасын өткізуге ықпал етті. Оңтүстік Африка бұл жобаны ұтып алды.
Following the 2009 general election, Jacob Zuma became the new President of South Africa. He unbundled the Education Ministry into two new portfolios and appointed Pandor to the newly established post of Minister of Science and Technology in May 2009. During her time in the position, Pandor served as a driving force for South Africa to host the Square Kilometre Array (SKA) in the Karoo region. South Africa won the bid.
Ішкі істер министрі (20122014)
2012 жылдың қазан айында Нкосазана Дламини Зума Африка Одағының төрағасы лауазымын алу үшін Ішкі істер министрі қызметінен кетті. Оның кеткені кабинетте бос орын тудырды. Зума 2 қазан 2012 жылы Пандорды Ішкі істер министрінің міндетін атқарушы етіп тағайындады. Ал 4 қазан 2012 жылы Зума оны Ішкі істер министрі қызметіне ресми түрде тағайындады. 2013 жылдың қазан айында Зума Конго Демократиялық Республикасына сапарлаған кезде ол бір күн президент міндетін атқарды.
In October 2012, Nkosazana Dlamini Zuma resigned as Minister of Home Affairs in order for her to take up the role as Chair of the African Union. Her resignation caused a vacancy in the cabinet. Zuma consequently appointed Pandor as Minister of Home Affairs in an acting capacity on 2 October 2012. Soon after on 4 October 2012, Zuma formally appointed her as Minister of Home Affairs. In October 2013, she served as acting president for a day as Zuma visited the Democratic Republic of the Congo.
Ғылым және технология министрі (2014-2018)
2014 жылғы жалпы сайлауда қайта сайланғаннан кейін Зума Пандордың Ғылым және технология министрлігіне қайта оралатынын мәлімдеді. Малуси Гигаба оның орнына Ішкі істер министрі болды. Ол 2014 жылдың 26 мамырында қызметке кірісіп, Дерек Ханекомді іске қосты.
Following her re election in the 2014 general election, Zuma announced that Pandor would return to the Department of Science and Technology. Malusi Gigaba succeeded her as Minister of Home Affairs. She took office on 26 May 2014 and succeeded Derek Hanekom.
Жоғары білім және оқыту министрі (20182019)
Сирил Рамафоса 2018 жылдың ақпан айында президенттік лауазымды иеленді. Пандор Жоғары білім және оқыту министрі болып тағайындалды және 2018 жылдың 27 ақпанында Хленгиве Мкхизенің орнына қызметке кірісті.
Cyril Ramaphosa assumed the office of President in February 2018. Pandor was appointed Minister of Higher Education and Training and took office on 27 February 2018, succeeding Hlengiwe Mkhize.
Халықаралық қатынастар және ынтымақтастық министрі (2019 қазіргі уақытқа дейін)
2019 жылғы жалпы сайлаудан кейін Жоғары білім және оқыту министрлігі екіге бөлінді. Пандордың Оңтүстік Африканың вице-президенті болып тағайындалуы мүмкін деген болжам тарады. Ол 2017 жылы АХК-нің сайлау конференциясында Рамафосаның президенттің орынбасары лауазымына ұсынылған еді. Бірақ, оның орнына ол Халықаралық қатынастар және ынтымақтастық министрі болып тағайындалды және 2019 жылдың 30 мамырында қызметке кірісті. 2022 жылы Ресейдің Украинаға басып кіруіне жауап ретінде Пандор және Халықаралық қатынастар және ынтымақтастық департаменті бастапқыда бұл әрекетті сынап, мәлімдеме жасады. Мәлімдемеде Ресей Украинадағы күштерін дереу шығаруға шақырылды. Рамафоса Пандор мен департаменттің бұл мәлімдемесіне наразы болды, себебі ол Оңтүстік Африканың соғысты аяқтау үшін келіссөздер қажет деген позициясына қайшы келді. Кейін Пандор өз ұстанымынан бас тартып, партиялық бағытты ұстанды. 2022 жылдың 10 наурызында Пандор континентішілік сауданы арттыру мақсатында бірыңғай африкалық валюта идеясын қолдайтынын мәлімдеді. 2022 жылдың қыркүйегінде Пандор Рамафосаның орнына Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясының жетпіс жетінші сессиясына қатысты. Рамафоса Вашингтондағы жұмыс сапарынан кейін электр энергиясы дағдарысына байланысты Оңтүстік Африкаға оралуға шешім қабылдады. Ассамблея алдында сөйлеген сөзінде Пандор әлемдегі барлық соғыстар мен қақтығыстарға бірдей көңіл бөлу қажеттігін айтты. Ол сондай-ақ Израиль-Палестина қақтығысында Израильдің "қиратушылық әрекеттері" үшін жауапкершілікке тартылуын, Кубаға қатысты эмбаргоның күшін жоюды және Африка Одағының Зимбабвеге қарсы санкцияларды алып тастау туралы ұсынысын қолдады. Пандор 2022 жылдың желтоқсанында партияның 55-ші ұлттық конференциясында Африка Ұлттық Конгресінің Ұлттық Атқару Комитетіне қайта сайлануға тырысқан бірнеше кабинет министрлерінің бірі болды. Владимир Путинге қатысты ХҚС-нің тұтқындау ордеріне қатысты пікір білдірген Пандор Халықаралық қылмыстық сотының (ХҚС) халықаралық құқық бұзушылықтарына жауапты барлық басшыларға "бейтараптық танытпағанын" сынады. 2015 жылдың маусым айында Судан президенті Омар әл-Баширді тұтқындау бойынша міндеттемесін орындамаған Оңтүстік Африка, 2023 жылдың тамызында Бразилия, Ресей, Үндістан, Қытай және Оңтүстік Африка басшыларының қатысуымен өткен 15-ші БРИКС саммитіне Ресей президенті Владимир Путинді шақырды. 2023 жылдың мамырында Пандор Владимир Путин мен оның шенеуніктерiне дипломатиялық иммунитет бергенін хабарлады, осылайша олар ХҚС-нің тұтқындау ордеріне қарамастан 15-ші БРИКС саммитіне қатыса алады. 2023 жылдың 12 қарашасында Пандор ХҚС-ті Газа секторындағы геноцид актісін алдын алу және жазалау туралы конвенцияны қолдану жөніндегі тергеуді жеделдетуге шақырды және ХҚС-тің Израиль премьер-министрі Нетаньяхуға қатысты тұтқындау ордерін шығаруын күтетінін мәлімдеді.
After the 2019 general election, the Ministry of Higher Education and Training was split. Pandor was speculated to be appointed Deputy President of South Africa. She was Ramaphosa's original choice for Deputy President back in 2017 at the ANC's elective conference. She was instead appointed Minister of International Relations and Cooperation and assumed office on 30 May 2019. In response to the 2022 Russian invasion of Ukraine, Pandor and the Department of International Relations and Cooperation were initially critical of the invasion and released a statement, in which they called on Russia to withdraw its forces in Ukraine immediately. Ramaphosa was reportedly unhappy with Pandor and the department's statement, because it contradicted South Africa's position that negotiation was needed to end the war. Pandor later backtracked on her position, toeing the party line instead. On 10 March 2022, Pandor said that she supported the idea of a single African currency to increase intra continental trade. In September 2022, Pandor stood in for Ramaphosa at the Seventy seventh session of the United Nations General Assembly after he had decided to return to South Africa due to the ongoing electricity crisis after his working visit in Washington, D. C. In her address to the assembly, Pandor said that all ongoing wars and conflicts around the world should be given equal attention. She also called for Israel to be held accountable for its "destructive actions" in the Israeli–Palestinian conflict, for the embargo against Cuba to be lifted and echoed the African Union's call for sanctions against Zimbabwe to be lifted. Pandor was one of a number of sitting cabinet ministers who unsuccessfully sought re election to the National Executive Committee of the African National Congress at the party's 55th National Conference in December 2022. Reacting to the ICC arrest warrant for Vladimir Putin, Pandor criticized the International Criminal Court (ICC) for not having what she called an "evenhanded approach" to all leaders responsible for violations of international law. South Africa, which failed in its obligation to arrest visiting Sudanese President Omar al Bashir in June 2015, invited Russian President Vladimir Putin to the 15th BRICS Summit of leaders of Brazil, Russia, India, China and South Africa in August 2023. In May 2023, Pandor announced that she had approved diplomatic immunity for Vladimir Putin and his officials so that they could attend the 15th BRICS Summit despite the ICC arrest warrant. On 12 November 2023, Pandor called on the ICC to speed up its investigation of Application of the Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide in the Gaza Strip and that she expects the ICC to issue an arrest warrant for Israeli Prime Minister Netanyahu.
Жеке өмір
Пандор Ботсванада оқып жүргенде танысқан Шариф Джозеф Пандорға үйленген, және олардың төрт баласы бар. Ол күйеуімен танысқаннан кейін ислам дініне кірді. Оның қарындастары оған Надя деген ислами есім берді. Дінге келуі туралы Пандор былай деді: "Ата-анам 'Құдай - бір' деді. Құдайға құлшылық ете берсеңіз, біз сізді қолдаймыз, ал исламдық принциптер – әмбебап. Әрине, ислам сізден діни мінез-құлық жағынан көбірек талап етеді."
Pandor is married to Sharif Joseph Pandor, whom she met while studying in Botswana, and they have four children together. She converted to Islam after she met her husband. Her in laws gave her the Islamic name of Nadia. On her religious conversion, Pandor said: "My parents said God is God. As long as you worship Him we will support you and the Islamic principles are universal. Certainly, Islam demands much more of you in terms of observance."