Өмір Үні: Жатырдағы баланың құқығы үшін күрес

Кіріспе

Voice for Life, бұрын Туылмаған балаларды қорғау қоғамы (SPUC) деп аталған, Жаңа Зеландиядағы абортқа қарсы әрекет ететін ұйым. Ол нәресте өлтіру, эмбриондық сабақты жасушаларды зерттеу, клондау және эвтаназияға қарсы да лоббилік жұмыс жүргізді. Соңғы жылдары Жаңа Зеландияда эвтаназия мен абортты қылмыстан босатуға қарсы белсенді науқан жүргізді, бірақ 2020 жылы екеуінің де қылмыстан босатылуын тоқтатуға қол жеткізе алмады.

Негізін қалау

Voice for Life 1970 жылы наурыз айында Жаңа Зеландияның көрнекті фетальдық хирург-профессоры сэр Уильям Лайли және Отбасы құқықтары қауымдастығының жетекшісі, сонымен қатар Окленд дәрігері Патрик Данн құрылған. Лайли – дүниеге келгенге дейінгі өмірдің жаңашыл ғылымы – фетологияның «әкесі» ретінде әлемге танымал акушер-гинеколог. Ол 1967 жылғы Аборт заңы қабылданғаннан кейін британ медицинасындағы өзгерістерге қатты алаңдады және Жаңа Зеландия газеттері мен журналдарына эмбрион мен ұрықтың тұжырымданудан бастап адам екенін түсіндіретін, тиімді қорғау қажеттігін баяндайтын көптеген мақалалар жазды. Бұл ұйымды Ұлыбританиядағы, ұқсас мақсат-мүдделермен құрылған және сол атпен аталатын, SPUC деп қысқартылатын Туа біткен балаларды қорғау қоғамымен шатастырмау керек.

1970 жылдардағы аборт реформасына жауап беру

1960-1970 жылдардағы аборт мәселесі бойынша пікірталас, әсіресе "репродуктивтік бостандық" екінші толқын феминизмі мен әйелдердің азаттығы үшін күрестің алдыңғы қатарында болғандықтан, күшті сезімдерді оятты. SPUC 1975 жылы контрацепция, стерилизация және аборт жөніндегі Корольдік комиссия құрылған, бөлінген Парламентте маңызды жақтаушылық рөл атқарды. 1975 жылы SPUC-тің 56 филиалымен 40 000-нан астам мүшесі болды. Парламент депутаттары ұрықтанған жұмыртқа, эмбрион немесе ұрықты қорғауды аборт жасағысы келетін әйелдердің қажеттіліктерімен қалай үйлестіру мәселесімен күресті. 1975 жылы Парламент Лейборист депутаты Жерард Уоллдың Ауруханаларға түзетулер енгізу заңын қабылдады, ол аборт қызметін мемлекеттік ауруханалармен шектеді. Ұлттық партия депутаты Франк Гилл, 1976 жылғы Денсаулық сақтауға түзетулер енгізу заңы арқылы Уоллдың заң жобасын бекітуге тырысты, бірақ аборт құқықтарын қолдаған Ұлттық партия депутаты Джордж Гейр оны он екі айға кейінге шегеруге мүмкіндік берген түзетуді қабылдауға қол жеткізді. 1976 жылдың наурыз және сәуір айларында Корольдік комиссия контрацепция, аборт және стерилизация жөніндегі есебін генерал-губернаторға және жалпы халыққа ұсынды. Комиссия жүктілік ананың өміріне, физикалық және психикалық денсаулығына қауіпті болған жағдайларда абортты қылмыстық қылмыс деп санамауды ұсынды. SPUC Комиссияның есебін, ол дүниеге келмеген баланың құқықтарын растағаны үшін сақтықпен құптады, бірақ психикалық денсаулықты аборт жасауға рұқсат ету үшін заңдық тесік ретінде пайдалану мүмкіндігіне алаңдаушылық білдірді. 1977 жылдың тамызында Әділет министрі Дэвид Томсон 1977 жылғы Контрацепция, стерилизация және аборт заңын (CS&A заңы 1977) Парламентке енгізді. Ұлттық партия депутаттары Билл Берч пен Барри Брилл, сондай-ақ Лейборист партия депутаттары Уолл мен Базил Артур сияқты абортқа қарсы саясаткерлер аборт критерийлерін шектеуді және медициналық кеңесшілерді куәландыру тізімін тексеруді ұсынды. Бірқатар қызу пікірталастардан кейін Парламент абортты тек екі куәландырушы кеңесші ғана рұқсат ете алатынын көздейтін Берч түзетуін және аборт жасауға үміттенетін пациенттердің денсаулығын бағалауда әлеуметтік-экономикалық факторларды жойған Брилл түзетуін қабылдады. Парламенттік талқылау кезінде SPUC "Жаңа Зеландияның Шындығы" таблоидінде абортты кісі өлтірумен теңестіретін абортқа қарсы жарнаманы жариялады, бұл көпшіліктің кеңінен наразылығын тудырды. 15 желтоқсанда Контрацепция, стерилизация және аборт заңы үшінші оқылымда қабылданды және заң күшіне енді. Ол 1961 жылғы Қылмыстық кодекске өзгертулер енгізді, сонымен қатар аборт жасауға белгілі бір негіздерді қарастырды және аборт жасаудың құқықтық аясын белгіледі. Абортты бақылау комитеті заңның жұмыс істеуін қадағалайды, оның негізінде барлық аборттардың 98% психикалық денсаулық негізінде бекітіледі. Алайда, ол сертификаттаушы кеңесшілерді тағайындаса да, дәрігер-науқас құпиясын бұзуға құқығы жоқ, сондай-ақ тағайындалғаннан кейін сертификаттаушы кеңесшілерді қызметтен шеттетуге құқығы жоқ. Аборт құқықтарын жақтаушылар CS&A заңының шектеулеріне наразылық білдірсе, SPUC жаңа заңды жеңіс деп есептеді, өйткені ол аборт операцияларына кепілдіктер мен шектеулер енгізді. 1977 жыл SPUC-тің лоббилік топ ретіндегі ең табысты жылы болды. "The Dominion" газетінің редакторы Джек Келлиер 1977 жылғы CS&A заңына қатысты пікірталасқа ықпал еткен SPUC жетекшісі Дж. Д. Далгети мен оның ұйымына алғыс айтты.

The abortion debate of the 1960s and 1970s stirred powerful passions, particularly as "reproductive freedom" was at the forefront of second wave feminism and the women's liberation movement. SPUC played a major advocacy role in a divided Parliament, which in 1975 established a Royal Commission on Contraception, Sterilisation and Abortion. By 1975, SPUC had grown to more than 40,000 members with 56 branches. Parliamentarians wrestled with the problem of how to reconcile protection for the fertilised egg, embryo, or foetus with the needs of women who were seeking abortions. In 1975, Parliament passed Labour MP Gerard Wall's Hospital Amendment Act, which limited abortion services to public hospitals. National Party MP Frank Gill attempted to entrench Wall's bill through the Health Amendment Bill 1976 but pro abortion rights National MP George Gair managed to pass an amendment deferring it by twelve months. In March and April 1976, the Royal Commission released its report on contraception, abortion, and sterilisation to the Governor General and wider public. The Commission recommended decriminalising abortion when the pregnancy posed a serious danger to the life, physical and mental health of the mother. SPUC cautiously welcomed the Commission's report for affirming the rights of the unborn child while expressing concern about using mental health as a loophole to allow abortions. In August 1977, Justice Minister David Thomson introduced the Contraception, Sterilisation and Abortion Act 1977 (CS&A Act 1977) into Parliament. Several anti abortion politicians including National MPs Bill Birch and Barry Brill, and Labour MPs Wall and Basil Arthur proposed amendments restricting the criteria for abortions and scrutinising the list of certifying medical consultants. Following a series of heated debates, Parliament adopted the Birch Amendment, which stipulated that abortions could only be authorised by two certifying consultants, and the Brill Amendment, which eliminated soci economic considerations as a factor for assessing the health of prospective abortion patients. During the parliamentary debate, SPUC also sponsored an anti abortion advertisement in the tabloid New Zealand Truth equating abortion with murder, which attracted considerable public outrage. On 15 December, the Contraception, Sterilisation and Abortion Act passed its third reading and became law. It amended the Crimes Act 1961 to allow certain grounds for abortion and established the legal framework for performing abortions. The Abortion Supervisory Committee oversees the working of the Act under which 98% of all abortions are approved on mental health grounds. However, while it appoints certifying consultants, it has no power to breach doctor/patient medical confidentiality, nor is it able to remove certifying consultants once appointed. While abortion rights advocates were dismayed with the limitations of the CS&A ACt, SPUC regarded the new law as a victory since it placed safeguards and limits on abortion operations. The year 1977 marked the high point of SPUC's success as a lobby group. The Dominion editor Jack Kelliher credited SPUC leader J. D. Dalgety and his organisation for their role in influencing the debate around the CS&A Act 1977.

Абортқа қарсы заңдық күрес, 1980-1990 жылдар

Абортты қылмыстық жазадан босату туралы заң қабылданғаннан кейін, SPUC денсаулық сақтау ұйымдарының Контрацепция, стерилизация және аборт туралы заңға сәйкес келуін қамтамасыз ету үшін бірнеше науқандар ұйымдастырды. SPUC жетекшісі Прайор «Систерс Оверсиз Сервис» (SOS) ұйымын сынап, оны Жаңа Зеландияның аборт заңнамасын айналып өту әрекеті деп қарады. SPUC сондай-ақ Абортты қадағалау комитетінің үміткерлерін тексерді, абортқа қарсы дәрігерлерді тағайындауды қалайтындықтан, абортты жақтаушы деп санайтын кеңесшілерді аттестаттауға қарсылық білдірді. 1980 жылы SPUC Абортты қадағалау комитетінің екі мүшесін қызметтен шеттетуге қол жеткізді, олар аурухана басқармаларын аборт қызметтерін ұйымдастыруға ынталандырып, абортты насихаттады деген дәлел келтірді. Алайда, олардың орнына келген мүшелер SPUC-тің абортқа қарсы ұстанымын қолдамады. Сол жылы Веллингтон қалалық ауруханасы басқармасына екі SPUC қолдаған үміткер сайланды. 1987 жылы SPUC-тің Дунедин бөлімшесінің жетекшісі Джон О’Нилл Жаңа Зеландия Парламентінің Әділет және заң реформалау комитеті алдында сөйледі, комитеттің барлық құрамын, соның ішінде SPUC қолдаған алмастырылған мүшелерді, олар өкілеттіктерін орындамағаны үшін таратуды талап етті.

Оның ресми тарихшысы, қайтыс болған бұрынғы президенті Мэрилин Прайордың сөзіне қарағанда, Жаңа Зеландияның абортқа қарсы қозғалысы 1982 жылы Окленд жоғарғы сотында өткен «Уолл против Ливингстон» ісінде ауыр жеңіліске ұшырады. Абортқа қарсы дәрігер Мелвин Уолл он бес жастағы қызға жасалатын абортқа қарсы заңдық шағымдануға тырысты, бірақ екі кеңесшінің рұқсатымен бұл абортқа кезеңдік келісім берілген еді. Уолл істі ұтылып, судья Спейт ұрықтың өкілдік құқығы жоқ екенін және туғанға дейін заңдық құқықтары болмайтынын, ал кеңесшілердің шешімдері сот қарауына жатпайтынын мәлімдеді. Бұл шешім Жаңа Зеландияда әйелдердің абортқа қол жеткізу құқығын қорғау үшін заңдық үлгі ретінде қызмет етеді. 1983 жылы Ұлттық Парламент депутаты Дуг Кидд SPUC-тің ықпалымен «Туылмаған баланың мәртебесі туралы» жеке заң жобасын ұсынды. SPUC жетекшілігі адвокат Найджел Джеймисонмен бірлесіп «Туылмаған баланың мәртебесі туралы» заң жобасын жасады. SPUC шақыруымен Кидд заң жобасын демеушілік етуге келісті. Бұл заң жобасына жауап ретінде феминист және Ұлттық Парламент депутаты Мэрилин Уоринг Киддтің заң жобасына қарсы салмақ ретінде Контрацепция, стерилизация және абортты жою туралы заң жобасын ұсынды. Уоринг сондай-ақ Киддтің парламенттік хатшымен болған қарым-қатынасы туралы ақпаратты жариялады. Нәтижесінде, Кидд пен Уорингтің екі заң жобасы да қабылданбады және аборт заңнамасына ешқандай маңызды өзгеріс енгізілмеді. Прайор «Туылмаған баланың мәртебесі туралы» заң жобасының жеңілісіне оның асығыс енгізілуін кінәлады, ал журналист Элисон МакКаллок заң жобасының жеңілісін Уорингтің қарсы заң жобасы мен Киддтің жеке өміріне байланысты деп түсіндірді.

Абортқа қарсы шикізат

2000 жылы SPUC ұлттық басшылығы мен Крайстчерч бөлімшесі арасындағы саяси келіспеушіліктер соңғысының ұлттық ұйымнан қуылтуына әкелді. Крайстчерч бөлімшесінің өкілі Кен Орр аборт заңнамасын қабылдауға ұмтылды, бірақ ұлттық басшылық абортқа қарсы тұрушы үкіметтің пайда болуын күтуді қалады. МакКаллочтың сөзіне қарағанда, Прайор мен Орр арасындағы шиеленіс 1980 жылға дейін барады. Оған жауап ретінде SPUC Крайстчерч бөлімшесінен лоббилік әрекеттерінде SPUC атауын пайдалануын тоқтатуды талап етті, сондай-ақ бұқаралық ақпарат құралдарына және саясаткерлерге Орр енді ұйымды өкілдік етпейтінін хабарлады. 2000 жылдың қыркүйегінде Крайстчерч бөлімшесі SPUC-тен ресми түрде бөлініп, Right to Life New Zealand болып қайта құрылды. 2004 жылы SPUC өзін Voice for Life деп қайта атады.

2003 жылғы "Құрметпен өлу" туралы заң жобасы

2003 жылы Жаңа Зеландия партиясының бірінші орынбасары Питер Браун Жаңа Зеландия Парламентіне «Құрметпен өлім» заң жобасын екінші рет ұсынды, ол Жаңа Зеландияда эвтаназияны қылмыстан босатуға бағытталған. 1995 жылы ұсынылған алдыңғы «Құрметпен өлім» заң жобасы сияқты, бұл жеке мүшелер ұсынған заң жобасы да бірінші оқылымда жеңіліске ұшырады, бірақ бұл жолы нәтиже тым жақын болды (60-58). «Өмір үшін дауыс» және басқа да эвтаназияға қарсы ұйымдар бұл заң жобасына қарсылық білдіріп, оның жеңілісіне қуанды.

Соңғы іс-әрекеттер

2018 жылдың шілде айының соңында "Өмір үшін дауыс" ұйымының президенті Жакки де Руайтерс және басқа да абортқа қарсы наразылар Жаңа Зеландия Парламентінің газонына 13 285 жұп кішкентай етікшелер тізеп, өткен жылы Жаңа Зеландияда жасалған аборттардың санын көрсетті. Олардың қатысуы аборт құқықтарын қолдайтын наразылардың қарсы демонстрациясын тудырды, олардың кейбіреулері Маргарет Атвудтың "Қызметшінің әңгімесі" романынан шабыттанған қызметшілердің киімдерін киді.

Абортты қылмыстық қылмыстан босату, 2020 жылғы наурыз

2019 жылдың қыркүйегінде "Өмір үшін дауыс" ұйымы лейбористік коалициялық үкімет ұсынған 2020 жылғы Аборт заңнамасына қарсы пікір білдірді. Бұл заң абортты қылмыстық жазадан босатып, абортқа қолжетімділікті жеңілдетуді көздеген. Жаңа Зеландиядағы абортқа қарсылар абортты қылмыстық жазадан босатуға тосқауыл қоя алмады, себебі 2019 жылғы Аборт заңнамасы үшінші оқылымнан өтіп, 2020 жылдың 24 наурызында заң күшіне енді.

Евтаназияны қылмыстық қылмыстан босату, 2020 жылдың қазаны

Voice for Life және басқа да эвтаназияға қарсы ұйымдар 2020 жылғы Өмір соңы таңдауы туралы заңның қабылдануына қарсы күресті, бірақ оның парламенттік мақұлдауын немесе 2020 жылғы Жаңа Зеландияның жалпы сайлауымен бірге өткізілген заңға қатысты міндетті референдумда ратификациялануын тоқтатуға қол жеткізе алмады. Сайлаушылардың үштен екісі заңның ратификациясын қолдады, ол 2021 жылдың 6 қарашасында күшіне енді. 2020 жылғы мәліметтер бойынша, қазіргі "Өмір үшін дауыс" президенті – Кейт Кормак.