Кіріспе

Словения физигі (1933–2011)

Роберт Блинк (30 қазан 1933 – 26 қыркүйек 2011) – көрнекті словен физигі, физика профессоры және 650-ден астам мақаласы халықаралық журналдарда жарияланған, сондай-ақ шетелде жарық көрген екі ауқымды монографияның авторы, конденсацияланған материя физикасы саласындағы жоғары саналатын және көп сілтеме жасалған зерттеуші. Оның еңбектеріне 14 000-нан астам сілтеме жасалған, сонымен қатар танымал шетелдік университеттерге ұзақ және қысқа мерзімді сапарлар жасаған, халықаралық конференцияларда шақырылған бірнеше дәрістер оқыған, халықаралық кәсіби ұйымдарда жұмыс істеген және көптеген халықаралық жобаларға қатысқандығы оның әлемдік деңгейдегі беделін көрсетеді. Өзінің ерекше жетістіктерімен және жан-жақты қызметімен профессор Блинк Словенияда конденсацияланған материяның экспериментальдық физикасын дамытты, ал халықаралық байланыстарға берілгендігі Любляна физикасының халықаралық аренада танылуына зор үлес қосты. Ол өте жақсы университет оқытушысы болғандықтан, көптеген словен физиктерін тәрбиеледі. 1958 жылы Люблянадағы Табиғат ғылымдары факультетін бітіріп, бір жылдан кейін докторлық диссертациясын қорғады. Содан кейін ол Массачусетс технология институтында докторантурадан кейінгі тағылымдамадан өтті. Словенияға оралғаннан кейін ол Жозеф Стефан институтында Конденсацияланған материя физикасы бөлімінің ұзақ жылдар бойы басшысы болып жұмыс істеді. 1970 жылы Любляна университетінің профессоры атанды. 2004 жылдан бастап Люблянадағы Жозеф Стефан халықаралық аспирантурасының алғашқы деканы болды. Роберт Блинк көптеген халықаралық университеттерде қонақ профессор болып жұмыс істеді, көптеген халықаралық сыйлықтардың иегері, түрлі қауымдастықтардың және халықаралық кәсіби журналдардың редакциялық алқаларының мүшесі болды. 1991 жылы Словения Республикасының ғылымдағы елшісі болып тағайындалды, ал 2000 жылы Ғылыми ақпарат институты (ISI) профессор Блинкке ISI-нің 25 жылдық тарихында ең көп сілтеме алған словен ғалымы ретінде сыйлық берді. 2001 жылы әріптестерімен бірге Словения Республикасының патенттер мен өнертабыстар саласындағы мемлекеттік сыйлығын алды. Ол Словен ғылым және өнер академиясының мүшесі болды және 1980 жылдың 2 қазанынан 1999 жылдың 6 мамырына дейін оның вице-президенті қызметін атқарды. Сонымен қатар ол Еуропа ғылымдар және өнер академиясының мүшесі және Словения математиктер, физиктер және астрономдар қоғамының құрметті мүшесі болды. Бұл орталық Еуропадағы және әлемдегі реттелген және жартылай реттелген конденсацияланған материядағы құрылымдық өзгерістерді зерттеу үшін маңызды орталықтардың біріне айналды. Ол Любляна магниттік-резонанстық бейнелеу мектебінің негізін қалаушы. Жұмысқа орналасқаннан кейін ол сутекті байланыстың үйлесімсіздігі туралы жаңалықтарды жариялады. Оның ең маңызды ғылыми жетістіктерінің бірі – сутекті байланыстармен ферроэлектриканың моделі, оны кейбір авторлар әдебиетте Блинк де Геннес моделі деп атайды. Нематикалық сұйық кристалдардың нематикалық реттік параметрлерінің ұжымдық флуктуацияларының нәтижесінде пайда болатын Блинк Пинкус спиндік желісінің релаксациялық механизмі де белгілі. Басқа да маңызды жетістіктердің арасында ядролық магниттік резонанс арқылы өлшеуге болмайтын кристаллдардағы солитондар мен пішіндерді анықтау және протондық және деутерондық шынылар мен релаксаторлардағы шыны тәртібінің Эдвардс-Андерсон параметрін анықтау үшін ЯМР әдістерін енгізуді ерекше атап өту керек. Бұл параметр бұрын тікелей өлшенетін шама деп есептелмейтін. Оның жұмысының нәтижесі – жаңа спектроскопиялық әдістердің сериясы, олар, басқа нәрселермен қатар, аминқышқылдары мен нуклеин қышқылдарының құрылымын анықтауға, сондай-ақ жақсы қоректік қасиеттері бар жаңа өсімдік түрлерін өсіруге және құрылыс материалдарын жылдам сипаттауға мүмкіндік берді. Бостян Жекспен бірге ол темір электрлік сұйық кристалдарындағы Голдстон тербелісі режимінің болуын болжаған алғашқы адам болды. Ол және оның әріптестері протондық және деутерондық шыныларды сипаттау үшін Исинг моделін енгізді.

Оқыту және білім беру мұрасы

Роберт Блинк ғылым факультетінің физика кафедрасында бакалавриат және магистратура деңгейіндегі негізгі пәндерді оқыды, ал одан бұрын Любляна университетінің физика және математика факультетінде, кейін Жожеф Стефан халықаралық аспирантура мектебінде дәріс берді. Ол 35 докторантқа, 25 бакалаврға және 67 түлекке жетекшілік етті.