Кіріспе
Лейт Макдональд Раттен – Австралияның Эчука қаласынан шыққан, кісі өлтіргені үшін сотталған адам. Оның ісі 1970-ші жылдары кең пікірталас пен жалпыұлттық назар аударды. Көрнекті адвокаттар оның кінәсіздігіне нық сенді. Ол 2012 жылдың қаңтар айында қайтыс болды.
Өмірбаян
1970 жылы 7 мамырда Эчукада орналасқан Виктория полициясының қызметкерлері Митчелл көшесіндегі үйден жедел шақыруға жауап берді. Олар Беверли Раттенді, салдарынан жүкті әйелді, кеудесіне оқ тигеннен кейін ас үйде өлген күйде тапты. Оның күйеуі Лейт Раттен сұраққа алу үшін алып кетілді. Кейін Беверли Мельбурн қаласындағы Челтенхам естелік саябағына жерленді. Сұхбат барысында Раттен гараждан әкелінген ескі, тозған екі түтікшелі мылтықты тазалап жатқанда оқ атып, әйелі ас үйде түскі ас ішіп отырғанда сол жақ қолтығының астына тигенін айтты. Раттен мылтық қалай атылғанын немесе оның қалай оқталғанын түсіндіре алмады. Келесі тергеулер Раттеннің отбасылық досының әйелі Дженнифер Кемппен байланыста болғанын және оқ атар алдында сол күні таңертең онымен сөйлескенін көрсетті. Сондай-ақ ол Антарктидадағы базаға 12 айға жұмысқа орналасуға өтініш берген. 2012 жылдың қаңтар айында Раттен 73 жасында қайтыс болды.
Сот және апелляциялық шағымдар
Раттенді кісі өлтіргені үшін сотқа тартысты, ал сот отырысы 1970 жылдың тамызында Виктория штатының Шеппартон қаласында өтті. Раттеннің қорғаушысының ату оқиғасы жазатайым болды және оған қарсы айғақтар тікелей емес еді деген мәлімдемелеріне қарамастан, қазылар алқасы Раттенді кінәлі деп танып, оған өлім жазасын берді. Кейін бұл жаза 25 жыл түрмеге ауыстырылды. Соттан кейін Раттеннің адвокаттары түрлі себептермен төрт рет шағымданып, олардың бірі 1973 жылы Беверли Раттеннің денесін қайтадан қазумен байланысты болды. Барлық төрт шағым қабылданбады. Шағымдары сәтсіз аяқталғанына қарамастан, Раттеннің кінәлі екендігіне күмән болды, көптеген адамдар оның нақты айғақтардың орнына, некелік адалдығын сақтамағаны үшін кінәлі деп табылғанына сенді. Оның ісі заңгерлер арасында кеңінен талқыланды, ал Дон Чипп сияқты көптеген танымал заңгерлер мен саясаткерлер оның ісіне араласты. 1978 жылы Монаш университетінің заң факультетінің студенті Марк Коуи «Лейт Раттенді босату комитетін» құрды. Келесі бес жыл бойы, Раттеннің «Патшаның Дхуррингйл түрмесінен» босатылуына дейін, Коуи Раттеннің кінәлі екендігіне күмән тудыратын жаңа айғақтарды сотқа ұсынуға тырысты. Ол осы оқиға туралы «Ұяттағы әділет: Лейт Раттен ісі» атты жарияланбаған қолжазбаның авторы болды. Дон Чипп 1971 жылы Генри Виннеке оған сотталған кісі өлтіруші Лейт Раттеннің кінәсіз екенін айтқанын мәлімдеді. 1981 жылы, Раттен әлі босатылмаған кезде, Чипп Виннеке бұл әңгіменің болмағанын жоққа шығарды деді. Кейіннен, Раттеннің соты кезінде Жоғарғы соттың мүшесі Том Молобиге Виннеке қазылар алқасын соттан шығаруды қалағанын айтты. Мұндай қадамға бару үшін, айғақтардың кінәлі үкім шығаруға жеткіліксіз екендігіне сену қажет еді. Раттен жазасын өтеді, үлгілі тұтқын болды және 1983 жылы босатылды (содан кейін ол Квинслендте геодезист болып жұмыс істеді). 1981 жылы, босатылуға екі жыл қалғанда, Раттенге босатылуы мүмкін екені туралы хабарланды және жұмыс табу үшін үнемі босату мүмкіндіктері берілді, ол солай істеді. Бірақ ол радиодан босатылмағанын естіді. Шешім қабылдаған саясаткерлерге Виктория полициясы Раттенді босатуға қарсы қысым көрсеткені айтылды. Патронның атылмаған бөлігі қайтадан тексерілді, ол қайта зарядталған патрон екені анықталды және ол көп ұзамай босатылды.
Медиа қамту
Егер ол бұзылыс тудырмаса, Раттеннің отбасына оның мерзімінен бұрын босатылатыны туралы кеңес берілген. "Sunday Observer" газеті жасаған шабуыл Австралияның Баспасөз кеңесі тарапынан қатаң сынға ұшырады. 1978 жылы Том Моломби жазған "Жағдайлардың торы" атты кітабында Раттеннің кінәсіз екені дәлелденді. Ал Мельбурн университетінің профессоры Колин Ховард былай деп жазды: "Оның ұқыпты және бейтарап баяндамасын оқығаннан кейін, мен автордың Раттен әйелін өлтірмегеніне еш күмән қалмауы керек деген сенімін бөлісемін".
"After reading his scrupulous and impartial account I share the author's belief that there can be no doubt left that Ratten did not murder his wife."