Кіріспе

Гибридті тау-кен шоғыры (Тампа, Флорида)

Iron Gwazi (бұрынғы атауы Gwazi) – АҚШ-тың Флорида штатындағы Тампада орналасқан Busch Gardens Tampa Bay саябағындағы болат жолдармен жабдықталған гибридті тау-кен шоғыры. Алғашқы Gwazi жобасы 1998 жылдың шілдесінде басталды, ол кезде Busch Gardens бұрын Anheuser-Busch сыра зауыты орналасқан жерге ағаштан жасалған тау-кен шоғырын салуды жариялады. Great Coasters International (GCI) компаниясы екі жеке жолдан тұратын ағаштан жасалған дуэльдік тау-кен шоғырын – Gwazi-ді салды. Бұл ат аңыз бойынша жолбарыс басы мен арыстан денесі бар мифологиялық жаратықтың құрметіне берілген. Екі жолда жүретін пойыз, тиісінше «Арыстан» және «Жолбарыс» деп аталды, 105,4 фут (32 метр) биіктікке көтеріліп, максималды жылдамдыққа жетті.

Gwazi 1999 жылдың 18 маусымында ашылды және сыншылар мен жұртшылықтан жағымды пікірлер алды. Уақыт өте келе ағаштан жасалған тау-кен шоғырын күтіп ұстау қиынға соқты, нәтижесінде 2012 жылы «Жолбарыс» бөлімі жабылды. Күтімге кеткен шығындардың артуы мен жолдарға талаптың төмендеуіне байланысты қалған бөлігі 2015 жылы жабылды. Ағаш конструкция бірнеше жыл бойы қолданыссыз жатты, ал саябақ бірнеше жаңару мүмкіндіктерін қарастырды, оның ішінде жаңартылған тау-кен шоғыры, амфитеатр және жаңа аттракцион. Саябақ ағаш конструкциясын қайта жаңартуды жоспарлап, 2018 жылдың соңында дайындық жұмыстарын бастады. 2019 жылы Busch Gardens болат жолдармен жабдықталған тау-кен шоғыры – Iron Gwazi-ді салуды жариялады. Парк Rocky Mountain Construction (RMC) компаниясын шақырып, ағаш конструкциясының бастапқы орналасуын қайта жасады. Бастапқыда 2020 жылы ашылуы жоспарланған, бірақ COVID-19 пандемиясы және басқа да мәселелерге байланысты бірнеше рет кейінге шегерілді. Iron Gwazi 2022 жылдың 13 ақпанында саябақ абоненттері үшін, ал 11 наурыздан бастап жалпы жұртшылыққа ашылды. Жаңартылған аттракцион Солтүстік Америкадағы ең биік, ең тік және ең жылдам гибридті тау-кен шоғыры ретінде таныстырылды, оның биіктігі 206 фут (63 метр), максималды жылдамдығы және бұрынғысына қарағанда жол ұзындығы 567 фут (173 метр) артық. Iron Gwazi сыншылардан жағымды пікірлер алды және кейіннен Amusement Today журналының жылдық Golden Ticket Awards сыйлығында «2022 жылғы ең жақсы жаңа тау-кен шоғыры» номинациясында жеңіске жетті.

Тарих

1995 жылдың қазан айында Anheuser Busch өзінің Тампа пивозауытын жабу туралы хабарлады, ол 1959 жылдан бері Буш-Гарденс Тампа шығанағының ортасында орналасқан және парк ашылғаннан бастап жұмыс істеп келді. Пивозауыт желтоқсан айында жабылып, содан кейін бұзылды. Пивозауыттың орнына парк, ескі үлгідегі аттракциондарға деген сұраныстың артуына байланысты, болаттан емес, ағаштан жасалған американдық тау-кенін таңдады. Парк Флоридадағы басқа ойын-сауық парктерінен өзгеше болуды қалады, олар заманауи аттракцион технологиясын пайдаланды. Парктің жоспарлау және дизайн жөніндегі вице-президенті Марк Роуз 17 күн бойы бірнеше ойын-сауық парктерін аралап көргеннен кейін ағаштан жасалған американдық тау-кенін салушыны таңдады. Сент-Луис қаласындағы Вашингтон университеті жаңа американдық тау-кенінің атын зерттеуге көмектесті, ал Anheuser Busch "Gwazi" деген атты таңдады. Айдың ортасында парк иесі Busch Entertainment "Gwazi" деген атауды Америка Құрама Штаттарының патент және сауда белгілері кеңсесінде сауда белгісі ретінде тіркеді. Буш-Гарденс 15 шілдеде "Gwazi" атты екі ағаштан жасалған американдық тау-кенін қосу жоспарын жариялады, сондай-ақ сол күні құрылыс жұмыстары басталды. Хабарламада сонымен қатар GCI компаниясы американдық тау-кенін салатыны айтылды. "Тампа Трибюн" газеті қараша айында салынып жатқан төбелердің суреттерін жариялады. "Gwazi" американдық тау-кенінің құрылысы барысында бірнеше рет қайта жобаланғаны хабарланды, ал сынақ жүргізу мамыр айында басталды.

Операция

Гвазидің ашылуын насихаттау үшін саябақ қызметкерлері 1999 жылдың маусым айында алдын ала көрсетілімге арналған "бірінші саяхат" билеттерін сатты; сатылған 5700 билеттің 3500-і Буш Гарденс Тампа Бэйдің абоненттік билеттерінің иелеріне сатылды. Шамамен 500 "Американдық тау-кен энтузиастары" мүшелері іс-шараға қатысты. Алдын ала көрсетілім кезінде дөңгелекті тау-кеннің безендірілуі және артық ағаштарды жою жұмыстары жалғасты. Бұл Busch Entertainment паркіндегі алғашқы ағаштан жасалған дөңгелекті тау-кен болды. Буш Гарденс бұл аттракционды Оңтүстік-Шығыс АҚШ-тағы ең үлкен және ең жылдам дуэльді ағаштан жасалған дөңгелекті тау-кен ретінде жарнамалады. Гвази уақыт өте келе, тұрақты күтімге қарамастан, қиын саяхатқа ие екендігі үшін танымал болды. 2009 жылы "Арыстанның" жолы жаңа ағашпен ауыстырылды, ал "Жолбарыс" жағы келесі жылы қайта жаңартылды. Екі жол да жаңартылғаннан кейін, жаңартудың соңғы бөлігі 2011 жылы GCI компаниясымен жобаланған төрт Millennium Flyer вагонын орнатуды қамтыды, бұл Philadelphia Toboggan Coasters (PTC) компаниясымен бастапқыда жеткізілген вагондардың орнына қойылды. Жолды қайта жасап, жаңа вагондар орнатылғаннан кейін де ағаштан жасалған дөңгелекті тау-кенді күтіп ұстау қиын болды және жолаушылар саны азая берді. "Жолбарыс" жағының жабылуы ойын-сауық паркінің әуесқойлары арасында Гвазидің жұмысы жақын арада тоқтатылатындығы туралы әңгімелерге орын берді. Гвазидің соңғы вагоны 2015 жылдың ақпан айында жөнелтілді. Вагондар басқа SeaWorld парктерінде, соның ішінде Busch Gardens Williamsburg-дағы InvadR және SeaWorld San Antonio-дағы Texas Stingray аттракциондарында пайдаланылды. SeaWorld Entertainment сол парктегі және SeaWorld Orlando-дағы басқа да нысандарда ағаш тақтайшаларды қайта пайдаланды.

Қайта жаңарту және қайта іске қосу

Роуз, парқ қызметтерінің вице-президенті, парктің жабықтан кейін Гуази учаскесіне ешқандай жоспар жоқ екенін, бірақ парктің мүмкін болатын жаңа аттракциондарды қарастырып жатқанын мәлімдеді. Парк өкілі инженерлердің жаңа элементтер қосу, болат детальдер жасау немесе құрылысты толығымен бұзу мүмкіндіктерін талқылағанын қосты. Жабылудан кейінгі үш жыл ішінде ағаштан жасалған құрылымды ауыстыру туралы әртүрлі әңгімелер тарады, олардың ішінде қайта жаңартылған американдық тау-кені, жаңа аттракцион немесе амфитеатр болуы мүмкін деген болжамдар айтылды. 2018 жылдың қыркүйек айында парктің тоғызыншы американдық тау-кені, Тигрис аттракционының таныстырылымында, ресми өкілдер 2020 жылы Гуази құрылысын жоспарлап отырғанын мәлімдеді. Сол күні SeaWorld Entertainment "Iron Gwazi" атауын сауда белгісі ретінде тіркеуге өтініш берді. 2018 жылдың қазан айында SeaWorld Entertainment-тің ішкі презентациясы онлайн режимінде жарияланды, онда компанияның парктеріндегі жобалар көрсетілді, соның ішінде Гуазидің орнына "жоғары қызығушылық тудыратын гибридтік американдық тау-кені" орнатылатындығы айтылды. Сол айда Busch Gardens Тампа қаласына Гуази учаскесінің бір бөлігін бұзуға рұқсат сұрады. 2018 жылдың соңында "BGT 2020" аттракционына дайындық және құрылыс жұмыстары басталды. 2019 жылдың наурыз айында парк Гуазидің орнын RMC гибридтік американдық тау-кенімен ауыстыратынын жариялады. Busch Gardens бұл аттракционды Солтүстік Америкадағы ең тік, жылдам және биік гибридтік американдық тау-кені ретінде таныстырды. 2019 жылдың тамызына қарай американдық тау-кен жолының орнатылуы басталды. Busch Gardens келесі айда американдық тау-кенінің атын "Iron Gwazi" деп қоятынын және оның биіктігі 63 метр (206 фут) болатынын, 91 градусқа төмендеп, ең жоғары жылдамдығы болатынын мәлімдеді. 2019 жылғы қарашада Халықаралық ойын-сауық парктері мен аттракциондары қауымдастығының (IAAPA) көрмесінде RMC Iron Gwazi үшін вагондарды таныстырды. RMC 2020 жылдың 8 наурызында жол жұмыстарын аяқтады және келесі күні сынақтар басталды. COVID-19 пандемиясына байланысты бастапқы ашылу күні өткізілді және бір аптадан кейін сынақтар тоқтатылды. RMC 2020 жылдың мамыр айында SeaWorld-ке қарсы компанияның Iron Gwazi жұмысы үшін 9 миллион доллардың 3,5 миллион долларын талап етті, бұл құрылысты одан әрі кейінге қалдырды. Пандемияның нәтижесінде SeaWorld Entertainment-тің 2020 жылғы екінші тоқсанның алдын ала нәтижелері активтерді қайта ұйымдастырудың бірнеше тәсілдерін қамтыды, соның ішінде 2020 жылғы барлық аттракциондардың ашылуын келесі жылға жылдыру болды. Парк қыркүйек айында Iron Gwazi-ді 2021 жылы ашуды жоспарлап отырғанын айтты және екі айдан кейін американдық тау-кеннің бейнесін жариялады. 2021 жылдың тамызында Busch Gardens Iron Gwazi-дің ашылу күнін екінші рет 2022 жылға жылдырды. 2022 жылдың қаңтарында паркте ашылу күні наурыз айында болады деп хабарлады. Парк ақпан айында Iron Gwazi-дің медиаға көрсетілімін өткізді. Американдық тау-кен 13 ақпанда абоненттерге, ал 11 наурызда жалпы жұртшылыққа ашылды. Iron Gwazi Солтүстік Америкадағы ең биік гибридтік американдық тау-кені, сондай-ақ әлемдегі ең жылдам және ең тік гибридтік американдық тау-кені ретінде танылды. Бұл екі вагондардың қарама-қарсы бағытта өте жылдам қозғалып, соқтығысып кететіндей әсер қалдырды. "Tiger" вагоны стансадан шығып, оңға сәл бұрылып, содан кейін солға бұрылып, екінші вагонды басып өтті. Ол сол жаққа қарай сәл көтеріліп, 32 метрлік (105.4 фут) көтерілуге көтерілді.

Темір гуази

Iron Gwazi кескілі сол жаққа бұрылыспен басталады, содан кейін 63 метрлік (206 фут) көтерілу төбесіне апаратын төмен қарай бұрылыс жүреді. Пойыз төмен қарай сол жаққа бұрылып, содан кейін оң жаққа көтеріледі. Төбе басына жеткенде, пойыз домалақ айналыммен төмен түсіп, сол жаққа қарай қисайған бұрылысқа енеді. Пойыз сол жаққа қисайған төбелер тізбегімен жоғары көтеріле береді, содан кейін нөлдік гравитация аймағына өтеді.

Ағаштан жасалған дөңгелекті тау

Гуази бұрын сыра қайнату зауыты орналасқан жерді алып жатыр. Гвази – Great Coasters International (GCI) компаниясының үшінші жобасы болды. Жеке ағаш жолдардың ұзындығы 3508 фут (1069 м) құрады, ал әр жағының ең жоғары биіктігі 105.4 фут (32 м) болды. Ағаш конструкция жолаушыларсыз желге төтеп бере алатын. Гуази парктің африкалық тақырыбымен үйлесу үшін дәстүрлі түрде боялмай, герметикпен жабылды. Парк директоры Эндрю Шаффер: «Ағаш конструкцияның шамамен 25 пайызы, ал негіздің 75 пайызы қайта пайдаланылды» деді. RMC құрылымдық қолдау үшін қосымша ағаш материалдары қосты және ағаш конструкцияны қайта пайдаланбастан, бүкіл көтерілу төбесін болаттан қайта жасады. Болат жолдың жалпы ұзындығы 4075 фут (1242 м) құрайды, бұл оның алдыңғысына қарағанда 172.82 метрге артық. Кезек күту аймағында рептилиялар және олардың қорғалуы туралы білім беру элементтері бар, бүкіл аймақ крокодил тақырыбындағы суреттермен безендірілген. Iron Gwazi екі алты вагонды RMC пойызбен жұмыс істейді. Әр вагонда екі қатарда екі орыннан бар, бір пойызға дейін 24 жолаушы сыяды. Жолаушылар белдік бағдарламасымен бекітіледі. Бастапқы вагонда крокодилдің басы бейнеленген, пойыздары жасыл, күлгін және көк түсті. Жолдың түс схемасы күлгін.

Оқиғалар

2006 жылы 52 жастағы Палм-Харбор тұрғыны Гвази аттракционынан кейін құлап қалды. Ол дереу жергілікті ауруханаға жеткізілді, бірақ кейін қайтыс болды. Сарапшылар аттракцион дұрыс жұмыс істеп тұрғанына қарамастан, оның жоғары қан қысымын күшерткенін анықтады. 2022 жылы Iron Gwazi аттракционының сынақ жүргізілуі кезінде бір қонақ қолын бағанаға тигізіп алды, бірақ аттракционнан кейін медициналық көмекке жүгінбеді. Осы оқиғаға байланысты Busch Gardens компаниясы оқиға болған жердегі екі бағананы алып тастады.