Кіріспе
Американдық баскетболшы және жаттықтырушы (1984 жылы туған)
Брэндон Дауэйн Рой (23 шілде 1984 жылы туған) – американдық баскетбол жаттықтырушысы және бұрынғы ойыншы. Қазір Сиэтл қаласындағы Гарфилд орта мектебінің ұлдар баскетбол командасының бас бапкері. Рой Ұлттық баскетбол қауымдастығында (НБА) «Портленд Трейл Блейзерс» және «Миннесота Тимбервулвз» командаларында алты маусым ойнады. Ол 2006 жылғы НБА драфтында алтыншы болып таңдалды, ал оған дейін төрт жыл «Вашингтон Хаскис» командасы үшін өнер көрсетті. Оның лақап аты «Б Рой» болған, бірақ «Трейл Блейзерс» командасының комментаторы Брайан Уилер оны «Табиғи» деп те атаған. 2011 жылдың 10 желтоқсанында Рой дегенеративті тізе ауруына байланысты баскетболдан кетуін жариялады, бірақ 2012 жылы «Тимбервулвз» командасы үшін бес ойынға қайта оралды. Сиэтлде туған Рой «Трейл Блейзерс» командасына тез әсер еткенімен белгілі болды. Сол кездегі команда капитаны Зах Рэндольф 2006-07 маусымның соңында «Нью-Йорк Никс» командасына ауыстырылды, бұл Ройға командада көшбасшылық рөлге ие болуға мүмкіндік берді. 2009 және 2010 жылғы Жұлдыздар ойындарына қатысты.
Алғашқы жылдар
Рой Африкалық-американдық академиясының бастауыш мектебінде оқыды. Баскетболға ол алғаш рет АҚШ-тың ең ірі спорт ұйымдарының бірі – Аматорлық атлетикалық одақта ойнай бастағанда қатысты. Ол Сиэтл қаласындағы Гарфилд орта мектебінде оқыды және штаттың ең жақсы мектеп оқушыларының бірі саналды. 2002 жылғы НБА драфтына мектепті бітірмей-ақ қатысуға ниеттенді, бірақ ойланудан кейін өтінімін кері алып, қатыспады. Scout.com сайты оны төрт жұлдызды ойыншы деп бағалап, 2002 жылы елдегі ең жақсы шабуылшылардың No. 6-сы және жалпы No. 36-шы ойыншы деп тізімдеді.
Колледж мансабы
Рой колледжге түсу алдында қиындықтарға тап болды. Оның ата-анасы мен ағасы колледжді бітірмеген, ал оқудағы қиындықтарының салдарынан Рой SAT емтиханында қиындықтарға тап болды; оның мәтінді түсіну қабілеті баяу болғандықтан, емтиханға дайындалуға көбірек уақыт кетті. NCAA талаптарын орындамас бұрын ол төрт рет (репетиторлармен бірге) емтихан тапсырды. Төрт жылдық колледжге түсе алатынына көзі жетпей, Рой Сиэтл портында контейнерлерді тазалап, сағатына 11 доллар таба жұмыс істеді. Үшінші курсты бітірген соң Рой драфтқа қатысуды ойлады, бірақ командаласы Нейт Робинсон мен мектептің соңғы курсындағы және Вашингтон университетіне қабылданған Мартелл Вебстердің де драфтқа түсуге ниеттенгенін білгеннен кейін шешімін өзгертті. Ол өз командасындағы орнын көтеріп, драфттағы мүмкіндіктерін жақсартуға мүмкіндік тапты. Келесі ойында ол Аризона "Жабайы мысықтарына" қарсы өткен қосымша уақыттарда өзінің мансабындағы ең жоғары көрсеткішін – 35 ұпайды жинады. Соңғы курста Рой әр ойында орташа есеппен 20,2 ұпай жинап, "Хаскилерді" 26–7 есебімен маусымды аяқтады және Sweet Sixteen турниріне екінші рет қатысты. Маусым соңында Рой Pac-10 лигасының үздік ойыншысы деп танылды және All-American құрметіне ие болды, сондай-ақ Вудэн, Нейсмит, Оскар Робертсон және Адольф Руп жүлделерінің финалисі болды. 2009 жылдың 22 қаңтарында Вашингтон университетінің "Хаскилер" командасының USC "Троянс" командасына қарсы өткен үй матчы алдында оның 3-ші нөмірі зейнеткерлікке жіберілді.
2006-07 маусым: Жылдың жаңашылы
Ройдің НБА-дағы дебюті туған қаласында «Сиэтл Суперсоникс» командасына қарсы өтті. Ол сол ойында 20 ұпай, ал келесі ойында 19 ұпай жинады. Маусымның басында сол жақ өкшесіне соққы салғандықтан 20 ойынға қатыса алмады, бірақ оралғаннан кейін көп ұзамай, 2006 жылдың 22 желтоқсанында «Торонто Рапторс» командасына қарсы карьерасындағы алғашқы «дабл-дабл» (қос цифрлі көрсеткіш) жасады. 2007 жылдың қаңтар, ақпан және наурыз айларында Батыс конференциясының «Жыл жаңашылы» атанды. 2006–07 НБА маусымында орташа есеппен ойын басына 16,8 ұпай, 4,4 доптарды қайтару және 4,0 нәтижелі пас бергеннен кейін Рой «НБА жыл жаңашылы» атағын жеңіп алды. Ол 128 дауыстың 127-сін бірінші орынға берілген дауыс ретінде алды. Жарақаттарға байланысты ол сол маусымда бар болғаны 57 ойынға қатысты, бұл «Жыл жаңашылы» атанған ойыншы үшін ең аз ойын көрсеткіштердің екіншісі болды. Ол осы марапатты жеңген үшінші «Трэйл Блэйзерс» ойыншысы болды, алғашқы екеуі Джефф Петри және Сидни Уикс еді. Ол «Жаңашылдардың сынағына» екінші рет қатысты, бұл жолы «екінші курс» ойыншысы ретінде; командаласы ЛаМаркус Олдридж де «екінші курс» құрамында болды. Рой «Жұлдыздар ойынында» шамамен 29 минут ойнады, бұл Батыс конференциясының кез келген ойыншысынан көп. Сондай-ақ, ол Крис Пол және Амаре Стаудемирмен бірдей 18 ұпайдан жинап, ең көп ұпай салған ойыншылардың қатарында болды.
2008-09 маусым: Бірінші барлық НБА таңдауы
2008 жылғы дайындық кезеңінде Рой Вашингтон штатының Ванкувер қаласында 20 минуттық медициналық процедурадан өтті, оның барысында команда дәрігері Дон Робертс Ройдің сол тізесінде ыңғайсыздық тудырған шеміршек бөлігін алып тастады. Рой оңалту кезеңінде бірнеше апта жарыстан тыс қалды, бірақ маусымның ашылу күнінде «Лос-Анджелес Лейкерс» командасына қарсы ойынға дайын болды. 6 қарашада «Хьюстон Рокетс» командасына қарсы өткен ойында Рой қосымша уақытта, сегіз оннан бір секунд қалғанда, 30 футтық сәлемдемемен жеңіске жетті. 18 желтоқсанда Рой «Феникс Санс» командасына қарсы өзінің мансабындағы ең жоғары 52 ұпай жинады. Ол алаңнан 27 лақтырудың 14-ін, айып тастау сызығынан 21 лақтырудың 19-ын және үш ұпайлық сызықтан 7 лақтырудың 5-ін енгізді. Сонымен қатар, ол алты нәтижелі пас, бес допты тартып алу және бір блок жасады, барлығында да допты жоғалтпады. 24 қаңтарда Рой «Вашингтон Уизардс» командасына қарсы 10 допты тартып алу арқылы «Блейзерс» франшизасының рекордын жаңартты. 8 ақпанда «Блейзерс» «Никс» командасынан 1 ұпайға қалып қойғанда, Рой ойынның соңғы секундтарында лақтыру жасап, 109-108 есебімен жеңіске жеткізді. 2009 жылдың 16 ақпанына дейін Рой 35 секунд немесе одан аз уақыт қалғанда, ойынды теңестірген немесе жеңген 24 лақтыру жасады. Рой 2009 жылғы NBA All-Star ойынында резерв ретінде таңдалды, онда ол 8 лақтырудың 7-сін енгізіп, 14 ұпай жинады, 5 допты тартып алды және ойынның ең көп уақытында – 31 минутта 5 нәтижелі пас берді. 13 сәуірде Рой Батыс конференциясының аптаның үздік ойыншысы болып төртінші рет танылды. Ол кезде Клайд Дрекслер «Портленд Трейл Блейзерс» сапынан осы марапатты төрт рет жеңіп алған жалғыз ойыншы еді. Рой 2008-09 маусымындағы MVP дауыс беруде 9-шы орынды иеленді, бір дауыс 4-ші орынға және төрт дауыс 5-ші орынға беріліп, барлығы 7 ұпай жинады. Рой 13 мамырда NBA екінші командасына енді және 1991-92 маусымынан бері All-NBA командасына кірген алғашқы «Блейзерс» ойыншысы болды.
2009/10 маусым: Екінші барлық НБА таңдауы
2009 жылдың 5 тамызында Ройдың бесінші жылғы ойыншы таңдау құқығымен төрт жылдық максималды жалақы шартына келіскені расталды, бұл оны кемінде 2013–14 маусымға дейін Trail Blazer құрамында қалдырды. Рой 2010 жылғы NBA All-Star ойынына қатысуға шақырылды, ол үшінші рет NBA All-Star атанды. Алайда, Рой 13 қаңтарда «Милвоки Бакс» командасына қарсы оң жамбас бұлшық етіне жарақат алғандықтан алаңнан шықты және 20 қаңтарда «Филадельфия 76ers» командасына қарсы жарақаты күшейді. 6 мамырда Рой All-NBA үшінші командасының құрамына енді, бұл оның қатарынан екінші маусымы болды, ол All-NBA командасына шақырылды. Келесі маусым басталмас бұрын, конференциядағы қарсыласы Коби Брайант Ройды Батыс конференциясындағы қорғауға ең қиын ойыншы деп атады, оның «ойынында ешқандай кемшілік жоқ» деді. Рой NBA 10: The Inside ойынының обложкасында бейнеленді.
2010-11 маусым: Портлендтегі соңғы маусым
Рой маусымның алғашқы айында әдеттегідей ұпай жинады, бірақ желтоқсан айында колледж кезінен бері мазалап келген және сәуірде жарақат алған тізелеріндегі хрящтың жетіспеуінен денсаулығы нашарлағанын көрсетті. «Трейл Блейзерс» оны белгісіз мерзімге жарыстан шығаратынын жариялағанға дейін ол тоғыз ойынды өткізіп алды. 2011 жылдың 17 қаңтарында Рой екі тізесіне де артроскопиялық операция жасады. 25 ақпанда ол ойынға оралып, 18 ұпай жинады, соның ішінде қосымша уақытқа үш ұпайлық лақтыру жасады және «Блейзерс» командасының ойынды жеңуіне көмектесті. Содан кейін «Блейзерс» 2011 жылғы НБА плей-оффының бірінші турында «Даллас Маверикс» командасымен кездесті. Рой алғашқы екі ойында 8 лақтырудан 1-ін ғана дәл тигізіп, 1 ұпай ғана жинады, оның ішінде екінші ойында тек 8 минут ойнап, ешқандай ұпай жинамады. «Блейзерс» екі ойынды да ұтылып, серияда 0-2 есебімен қалып қойды. Ол алғашқы екі тоқсанда соңғы ауыстырылу болғаны және бірінші ойында 26 минут ойнағаннан кейін 8 минут ғана алатынына наразылығын білдірді. «Блейзерс» және «Маверикс» командалары төртінші ойынды тыныш бірінші жартылайда бастады, «Даллас» аздап көшбасшылықты қамтамасыз етті. Содан кейін «Блейзерс» екінші жартылайда алғашқы 15 лақтыруын сұрыптап жіберді, ал «Мавз» командасының көшбасшылығы 67-44 есебімен өсті. Рой үшінші таймның соңында үш ұпайлық лақтыру жасап, есепті 67-49-ға дейін қысқартуға көмектесті. Төртінші тоқсанда Рой бұрынғы үш тоқсанда 1-3 есебімен ойнағаннан кейін 18 ұпай жинады, соның ішінде ойынды теңестіру үшін 4 ұпайлық комбинация жасады және ойын аяқталуға 49 секунд қалғанда сызықтың ортасынан допты себетке тигізіп, командасына жеңіске жетуге мүмкіндік берді, нәтижесінде 24 ұпай жинап, «Блейзерс» командасын 84-82 есебімен жеңіске жеткізіп, сериядағы есепті теңестірді. 2011 жылғы НБА лок-ауты аяқталғаннан кейін НБА жаттығу лагері ашылғанға дейін Рой тізелерінің қатты дегенерацияға ұшырағанын, екі тізесінің сүйектері арасында хрящтың жоқтығын және баскетболдан зейнеткерлікке шығатынын мәлімдеді.
Миннесота Тимбервулфс (20122013)
2012 жылдың маусым айында Рой НБА-ға қайта оралуды жоспарлап отырғанын мәлімдеді. Ол Коби Брайант та тізелерін сау ұстау үшін жасаған плазмалық процедурадан кейін ойнауға жеткілікті қалпына келгенін айтты. 2011 жылы Портленд командасы оған рақымшылық жасағандықтан, қазіргі НБА-ның ұжымдық келісіміне сәйкес Портленд үшін ойнау мүмкін емес еді. Рой 2012 жылдың 1 шілдесінде еркін агент нарығына шықты. Рой "Даллас Маверикс", "Голден Стэйт Уорриорз", "Миннесота Тимбервулвз", "Индиана Пейсерс" немесе "Чикаго Буллс" командаларымен келісімшартқа қол қоюға қызығушылық танытқандығы хабарланды. 2012 жылдың 31 шілдесінде Рой "Миннесота Тимбервулвз" командасымен келісімшартқа отырды. Осы келісімнің арқасында Рой All-Star ойыншысы Кевин Лав пен ойын ұйымдастырушы Рикки Рубиомен бірге ойнау мүмкіндігіне ие болды. Ол колледж жылдарындағы "Вашингтон" командасында киген №3 нысанды таңдады. Жаттығу лагерінде жақсы сезінгенмен, 2012 жылдың 26 қазанындағы маусым алдындағы ойында болған соқтығысу салдарынан жарақат алды. Оң тізесіне операция жасату қажет болғандықтан, маусымды аяқтауға тура келді. 2012–13 маусымында 24,4 минут ойнап, әр ойында орташа есеппен 5,8 ұпай, 2,8 доптарды қайтарып алу және 4,6 нәтижелі пас берді. Рой 2013 жылдың 10 мамырында "Миннесота" командасынан босатылды. Содан кейін ол: "Кез келген ойыншы мансабын аяқтағанда, "егер..." деген ойлар келеді. Мен өткен жылы осы сұрақтарға жауап бердім деп ойлаймын, өйткені сол кезде барып, тырысып көрдім" деді.
Жаттықтырушылық мансап
Ойыншылық карьерасын аяқтағаннан кейін Рой 2016 жылы Натан Хейл орта мектебінің ұлдар баскетбол командасының бас бапкері болды. 2017 жылдың наурыз айында командасы тұрақты маусымда 29–0 есебімен жеңіске жеткені үшін ол Naismith ұлттық орта мектептегі жыл бапкері сыйлығын алды. Майкл Портер кіші, Джонтай Портер және П. Дж. Фуллер кеткеннен кейін, Рой 2017 жылдың мамыр айында Гарфилд орта мектебінің ұлдар баскетбол командасының бас бапкері болып тағайындалды. 2018–19 маусымда белгісіз себептермен бас бапкерліктен кетті, бірақ 2019 жылы қайта келді. 2019–20 маусымынан кейін ол тағы да қызметтен кетті, бірақ 2022 жылы қайта оралды.
Жеке өмір
Ройдің ұзақ жылдар бойы сүйіктісі Тиана Бардуэлл 2007 жылдың 27 наурызында Сиэтлде олардың алғашқы баласы, Брэндон кіші дүниеге келді, оны олар BJ деп лақап қойды. Рой мен Бардуэллдің 2009 жылдың қаңтарында екінші баласы – Мариа Лейлани туды. Олар 2010 жылдың 4 қыркүйегінде Орегон штатының Вест-Лин қаласында неке қиды. 2017 жылдың 29 сәуірінде Рой Калифорния штатының Комптон қаласында әжесінің үйіндегі кеште оққа түсіп, өміріне қауіпті емес жарақат алды.