Кіріспе

Лау Раковица Негойца станциясы (Stația Law Racoviță Negoiță), 2011 жылға дейін Лау Раковица станциясы (Stația Law Racoviță) деп белгілі болған, Антарктидадағы зерттеу және барлау жөніндегі алғашқы румын станциясы. Ол румын саяхатшысы Эмиль Раковицаның құрметіне аталған және 2006 жылғы 13 қаңтарда Австралияның 1986 жылы салған және Румынияға сыйға берген станциясының орнында ашылды. Станция Ларсеманн тауларында, Қытайдың Антарктикалық Чжуншань станциясынан қашық жерде орналасқан.

Орналасқан жері

Law Racoviță Negoiță станциясы Шығыс Антарктиданың Ларсеманн тауларында, Принцесса Елизавета жеріндегі Ингрид Кристенсен жағалауынан шамамен 69°23'18.61" S, 76°22'46.2" E координаттарындағы тасты аймақта орналасқан. Ол Қытайдың Чжуншан станциясы мен Ресейдің Прогресс станциясынан 2 километр қашықтықта орналасқан, бұл осы елдер арасындағы кең ауқымды ынтымақтастыққа мүмкіндік береді. Станция Румынияның астанасы Бухаресттен ұзақ жерде орналасқан. Станцияға жетудің екі жолы бар: шамамен солтүстік-шығыста орналасқан Дэвис станциясынан тікұшақпен немесе Чжуншаннан немесе Прогресс II-ден құрлықпен.

Тарих

1986 жылы Австралия полярлық зерттеулер үшін Лоу стансасын салды, қазіргі уақытта Лоу Раковица Негойца стансасы деп аталатын бұл станция полярлық жазда австралиялық зерттеушілердің пайдалануына берілді. Барлаушы Теодор Негойцаның Антарктидада румындық база құруға жасаған әрекеті 1997 жылы басталды, ол 1971 жылы Румыния ратификациялаған Антарктика шартына өз жұмысын ұсынды. Осыған дейін ешбір румын зерттеулер бойынша нақты дәлел ұсынбаған еді. Оның зерттеулері басқа елдердің полярлық зерттеушілері тарапынан мойындалғаннан кейін, 2000 жылға дейін румындық полярлық станция құру ісінде ешқандай прогресс болмады. Сол жылы Негойца 43 елдің делегацияларының қатысуымен Лондонда өткен Антарктика шарты бойынша келісімдер жиынында ашылу сөз сөйлеу құрметіне ие болды. Бұл жиынның мақсаты Антарктидадағы қағидаларды бекіту және Румыния, АҚШ және Англия ұсынған материалдарды талқылау болды. Негойца «Антарктикадағы теңіз көлігі және табиғатты қорғау бойынша ұсыныстар» атты зерттеуін таныстырды. Екі жылдық келіссөздерден кейін, 2005 жылы Стокгольмде өткен Антарктика шарты бойынша келісімдер жиынында Австралия Антарктиканың шығыс жағалауында орналасқан Лоу стансасын Румыния Антарктика қоры мен Румыния полярлық зерттеулер институтына сыйға берді. Осы келісімге Румыния мен Австралия елшілерінің қатысуымен қол қойылды. «Мен 100 жылдан астам уақыттан кейін Раковицаны Антарктидаға қайтардым. Австралиялықтардан базаны алғанда мен өмірімдегі ең үлкен қанағатқа кенелдім. Мен сол кезде соншалықты толқып, келісімге қол қоя алмадым». Антарктидадағы станция ашылғаннан кейін Теодор Негойца зерттеушілер тобымен (оның ішінде Антарктидадағы алғашқы румындық ғалым әйелдер, оның командасында биолог пен биохимик) бірге полярлық аймаққа он үшінші экспедициясын жасады және екі жарым ай бойы Антарктидада болды. Олар континенттің топырағын, шөгінділерін және микроорганизмдерін зерттеді. 2006 жылдың 20 ақпанында станция Австралиядан Румынияға ресми түрде тапсырылды. Қазіргі уақытта станция тек «жылы» маусымда ғана ашық. Негойцаның 2011 жылдың 9 желтоқсанындағы қазасынан кейін станция Лоу Раковица Негойца стансасы деп қайта аталды.

Негізгі

Law Racoviță Negoiță Антарктидадағы қажетті коррозияға қарсы және жылу оқшаулағыш материалдардан салынған. Бір үлкен зертхана ғимараты, бес күмбезді қызыл жатақхана, радиостанция және жанармай мен басқа қалдықтар сақталатын қоймасы бар. Ғимараттар суық ахуалға бейімделу үшін жасалған, кішкентай платформаларға орнатылған, оларды жаяу реттеуге болады, соның салдарынан қоршаған ортаға тигізетін зиян ең аз. Зертхана ретінде пайдаланылатын ғимарат жиналмалы панельдерден құралған, оларды жинауға аз уақыт қажет. Жатақханалар қызыл түсті, сырты шыны талшықтан, іші полиуретан көбікпен жылу оқшауланған, терезелері екі қабатты поликарбонаттан жасалған. Өндірілген барлық қалдықтар экспедиция мүшелері күнделікті шығарып жүретін арнайы контейнерге жиналады. Базаға шағын газ генераторы және күн панелі арқылы электр қуаты жеткізіледі. Жақын маңдағы көлден ішуге жарамды су бар, сондай-ақ қардың еруінен де су алынады. Басқа станциялармен тұрақты VHF радио байланысы күн панелінің қуатымен қамтамасыз етіледі. Ал басқа аймақтармен байланыс үшін әрбір экспедицияда спутниктік телефон қол жетімді.

Зерттеу

Лау Раковица Негойца станциясы Шығыс Антарктиданы зерттеген алғашқы ғалым Филип Лаудың, Антарктида құрлығына жеткен алғашқы румын Эмиль Раковицаның, 1897-1899 жылдар аралығындағы "Бельгика" кемесінің экспедициясындағы ғалымның және Антарктидадағы жалғыз румын станциясын құруға үлкен үлес қосқан Теодор Негойцаның құрметіне аталған. "Бұл Румыния үшін Антарктика зерттеулеріндегі алғашқы қадам. 1971 жылы Антарктика шартына қол қойған ел ретінде бізге оңтүстік аймақты бейбіт мақсатта пайдалану құқығы берілді. Румынияның жағдайындағы ел үшін ескі базаны пайдалану, жаңасын салудан әлдеқайда оңай." – деді Теодор Негойца. Румындық экспедициялардың аймақтағы бұл станцияны пайдалануының жылдық құны шамамен 20 000 АҚШ долларына бағаланады. Лау Раковица Негойца станциясы 2006 жылдың желтоқсан айында, оңтүстік жаздың басында алғашқы зерттеушілерді қабылдады. Румындық команда биологиялық іздестіру, экологиялық, метеорологиялық, сейсмикалық, геомагниттік және радио зерттеулер жүргізді. Зерттеу бағдарламасына полярлық құқық, биохимия және биотехнология, фармацевтикалық және ауыл шаруашылығы зерттеулері, гидрологиялық және лимнологиялық зерттеулер, медициналық зерттеулер, метеорология және астроклиматтық зерттеулер кіреді. Бұл зерттеулердің нәтижелері Румынияның зертханаларында талданады. Лау Раковица Негойца станциясы Румын Антарктика қоры арқылы Румын полярлық зерттеулер институтымен жеке қаржыландырылады.