Кіріспе

Телевизор немесе топ-шоп декодерлері үшін стандартты кодтар жиынтығы. Телевизия технологиясында, белсенді формат сипаттамасы (AFD) – MPEG бейне ағынында немесе олардың көперіс қатынасы және басқа белсенді кескін сипаттамалары туралы ақпаратты таситын базалық SDI бейне сигналында жіберілетін кодтардың стандартты жиынтығы. Телевизия хабар таратушылар оны 4:3 және 16:9 телевизорларына екі форматта берілетін кескіндерді оңтайлы көрсетуге мүмкіндік беру үшін пайдаланды. Сондай-ақ, хабар таратушылар оны 16:9 форматтағы кең экранды кескіндерді 4:3 дисплейлері үшін форматтауды конверсиялау құрылғыларының динамикалық басқаруы үшін қолданды. Стандартты AFD кодтары бейне құрылғыларына кодталған кескінде белсенді бейненің қайда орналасқаны және "қорғалған аймақ" туралы ақпаратты көрсетеді, ол көрсетілуі тиіс аймақ. Қорғалған аймақтан тыс жерлерде, ешбір маңызды нәрсені жоғалтпай, шеттерін жоюға болады. Видеодекодерлер мен дисплей құрылғылары осы ақпаратты дисплей пішінімен және пайдаланушының баптауларымен бірге презентация режимін таңдау үшін пайдалана алады. AFD кең экранды сигнал беруде қолданылуы мүмкін, бірақ MPEG өзінде мұны жасау үшін жеткілікті ақпарат бар. AFD негізгі MPEG стандартының бөлігі емес; ол бастапқыда Ұлыбританиядағы Digital TV Group ұйымында әзірленді және DVB-ге кеңейту ретінде ұсынылды, кейіннен ATSC да оны қабылдады (кейбір өзгерістермен). SMPTE базалық SDI тасымалдау үшін AFD-ні стандарт ретінде SMPTE 2016 1 2007, "Белсенді формат сипаттамасы және штрих кодтары форматы" ретінде қабылдады. Белсенді формат сипаттамасы кейде қате түрде "Белсенді формат сипаттағышы" деп аталады. "Сипаттағыш" деген терминнің (descriptor) ISO/IEC 13818 1, MPEG синтаксисінде нақты мағынасы бар. AFD деректері MPEG, ISO/IEC 13818 2 бейне қабатында сақталады. Цифрлық бейнеде тасымалдалған кезде AFD деректері бейне индексі ақпаратында, бейненің 11-ші жолында сақталуы мүмкін. AFD-ні пайдалану арқылы хабар таратушылар көперіс қатынасын ауыстыру уақытын MPEG сигнализациясын пайдаланудан гөрі дәлірек басқара алады. Себебі MPEG сигнализациясы тек жаңа суреттер тобымен ғана өзгеруі мүмкін, бұл әдетте әр 12 кадр немесе жарты секунд сайын болады. Бұл 4:3 және 16:9 арасында жиі ауысатын кейбір хабар таратушылар үшін жеткілікті дәлдік деңгейі емес еді. Хабар тарату құрылысында қажетті көперіс қатынасын түрлендіретін құрылғылардың саны да азаяды, өйткені мазмұн дұрыс сипатталғандықтан, оны AFD-ні қолдайтын платформада тарату үшін қайта өлшеудің қажеті жоқ. 2012 жылы "Технология және инженерия" саласындағы Эмми сыйлығы "Белсенді формат сипаттамасын" әзірлеу және енгізу үшін табысталды.

Қолданылуы

Кең экранды 16:9 сигналы AFD 8 немесе AFD 10 арқылы таратылуы мүмкін, бұл бүкіл кадр маңызды бейне ақпаратын қамтитынын және кесілмеуі керектігін көрсетеді. 4:3 телевизорда бұл 16:9 форматта көрсетіледі, бұл бейненің ешқандай бөлігінің жоғалмауын қамтамасыз етеді. Басқа кең экранды 16:9 контент (мысалы, спорттық хабарлар) AFD 15 арқылы таратылуы мүмкін, бұл тек орталық 4:3 аймағын көрсету қауіпсіз екенін көрсетеді. 4:3 телевизорда бейне кесіліп, толық экранға шығарылады. 2006 жылдан бастап AFD сигналдары MPEG цифрлық теледидарды пайдаланатын елдердің көпшілігінде қолданылмайды, бірақ Ұлыбританияда Цифрлық Теледидар Тобының D кітабында талап етілгендей кеңінен қолданылады. Осының салдарынан, қабылдағыштардағы іске асылу сапасы әртүрлі болады. Кейбір қабылдағыштар тек негізгі "белсенді аймақ" туралы ақпаратты ғана қолдайды. Көбірек мүмкіндіктерге ие қабылдағыштар "қауіпсіз аймақ" туралы ақпаратты да қолдайды және оны көрерменнің экранының пішініне сәйкес бейне көрсетуді оңтайландыру үшін пайдаланады. 14:9 форматтағы бейнелер бастапқы британдық қабылдағыштарда қолдау таппады, бұл AFD сигналдарының маңыздылығын шектеді. Бұл формат 4:3 экраны бар кішірек телевизорларда кең экранды контентті көру үшін өте пайдалы.

ATSC DTV ауысуы үшін AFD

АҚШ телерадиокомпанияларының АФД (AFD) тарату бойынша біріккен күш-жігері 2008 жылы АҚШ-та 2009 жылдың 12 маусымында болған DTV-ге көшуге дайындық ретінде басталды. DTV-ге көшкеннен кейін, бағдарламаның 4:3 нұсқалары АҚШ-тың көптеген телеарналарынан тікелей қол жетімді емес. Кабельдік және спутниктік провайдерлер осы хабар таратушылардан 16:9 HD ағындарын SD көрермендері үшін 4:3 SD нұсқаларын жасау үшін төмендетеді. Төмендетудің ең көп таралған түрлері – қара жиектер (letterbox) немесе орталықтан кесу (cropping) (16:9 кескінінің сол және оң жақтарын 4:3 экранына сәйкес келу үшін кесіп тастау). Кейбір АҚШ телеарналары HD DTV сигналдарымен АФД-ні жібереді, осылайша SD көрермендері бағдарламаларын қалай көретінін бақылауға мүмкіндік алады. АФД сигналдарда болғандықтан, кабельдік және спутниктік провайдерлер HD контентін SD көрермендері үшін қара жиектермен немесе орталықтан кесілген күйде көрсетуді динамикалық түрде басқара алады. Дегенмен, кейбір жағдайларда ақылы теледидар провайдерлері АФД нұсқауларын мүлдем елемейді және мысалы, стандартты 4:3 теледидарларда қара жиектерге шағымданушы пайдаланушыларды жібітпеу үшін кең экранды бөліктері кесілген 4:3 суретін көрсетеді (мысалы, провайдердің «негізгі» арнасы үшін HD сигналы бар деген шартпен, тек стандартты сапада қолжетімді екінші нарықтық арна үшін), бұл телерадиокомпанияларды наразы қалдырады. АФД болмаса, әр арна үшін тұрақты қара жиектер немесе орталықтан кесу қажет болады. Тұрақты қара жиектер SD-де түзілген бағдарламаларда жағымсыз терезе эффектін (яғни қара жиектер мен тіректердің комбинациясы, сондай-ақ «пошта маркасы») тудырады. Тұрақты орталықтан кесу белгілі бір HD контентіндегі маңызды бейне мазмұнының жоғалуына әкеледі (мысалы, 16:9 дисплейі үшін форматталған есептік графикасы бар HD спорттық трансляция).

AFD кодтарының толық тізімі

+ AFD кодтары Decimal Binary ETSI / DVB ATSC / SMPTE00000 резервтелген анықталмаған 10001 резервтелген 20010 16:9 белсенді кескін (жоғары жағына сәйкестендірілген) ұсынылмайды 30011 14:9 белсенді кескін (жоғары жағына сәйкестендірілген) ұсынылмайды 40100 қорап > 16:9 (ортасы): 16:9 белсенді кескінен кеңірек. Көздің қайнақ аймағының пропорциясы көрсетілмеген, жоғарғы/төменгі жолақтардың мөлшері көрсетілмеген. Осы кодты пайдаланғанда жоғарғы, төменгі, сол және оң жақ жолақтардың мөлшерін көрсететін жолақ деректері жіберуі керек. 50101 резервтелген 60110 70111 81000 Толық кадрлы кескін, кадрмен бірдей (4:3 немесе 16:9). 91001 4:3 Кескін: 4:3 кадрында толық кадр, 16:9 кадрында тірек. 101010 16:9 Кескін: 4:3 кадрында хат қорабы, 16:9 кадрында толық кадр. 111011 14:9 тірек/хат қорабы кескіні. 121100 резервтелген 131101 4:3 түсіріп, қорғаумен 14:9 ортасы. "Түсіріп, қорғау" термині стандартта түсіндірілмеген, бірақ 4:3 белсенді кескіннің орталық 14:9 аймағынан жоғары және төменгі аймақтарды маңызды бөлшектерді жоғалтпай кесуге болады дегенді білдіреді. 141110 16:9 түсіріп, қорғаумен 14:9 ортасы. Мұнда 16:9 белсенді кескіннің орталық 14:9 аймағының оң және сол жағындағы аймақтарды маңызды бөлшектерді жоғалтпай кесуге болады. 151111 16:9 4:3 ортасында түсіріп, қорғаңыз. Бұл жерде 16:9 белсенді кескіннің 4:3 орталық аймағының оң және сол жағындағы аймақтарды маңызды детальдарды жоғалтпай кесуге болады. Төмендегі сурет жоғарыдағы кодтарды және 4:3, 16:9 және 21:9 дисплейлеріндегі нәтижелі кескіндерді көрсетеді. Жасыл шеңберлер маңызды мазмұнды, ал қызғылт шеңберлер қосымша бейне аймақтарын көрсетеді. Қара аймақтар – кадрдың пайдаланылмаған бөліктері, яғни жолақтар. Қызыл жиек толық кадрды көрсетеді.