Кіріспе

Британдық филолог және классикалық ғалым (1937–2015)

Мартин Личфилд Уэст (23 қыркүйек 1937 – 13 шілде 2015) – британдық филолог және классикалық ғалым. 2014 жылы ғылыми еңбегі үшін "Құрмет орденімен" марапатталды. Вест ежелгі грек музыкасы, грек трагедиясы, грек лирикалық поэзиясы, Грекия мен ежелгі Таяу Шығыстың арасындағы қарым-қатынас, сондай-ақ шаманизм мен ертедегі ежелгі грек діні арасындағы байланыс, оның ішінде Орфикалық дәстүр туралы жазды. Бұл жұмысы аккад, финики, еврей, хет, угарит, грек және латын тілдеріндегі материалдарға негізделген. Вест сонымен қатар үнді-еуропалық мифология мен поэзияның қайта құрылуын және оның ежелгі Грекияға тигізген әсерін зерттеді, әсіресе 2007 жылғы «Үнді-еуропалық поэзия және миф» (IEPM) кітабында. Вест «Теубнериандық кітапхана» үшін Гомердің «Илиада» басылымын дайындады, оған «Илиаданың мәтіні мен берілуі» атты зерттеуімен бірге оның сындық дәстүрі мен жалпы филологиясы туралы талдау қоса берілді. Он жылдан кейін «Илиаданың жасалуы» атты тағы бір том, ал 2014 жылы «Одиссеяның жасалуы» жарық көрді.

Ерте өмір және білім

Мартин Личфилд Уэст 1937 жылғы 23 қыркүйекте Элтам ауруханасында (Элтам, Лондон) дүниеге келді. Ол Кэтерин (қыздығында Бейкер Стенторп) мен азаматтық инженер Маурис Чарльз Уэсттің тұңғыш баласы болды. Оның кіші әпкесі Дженифер Лесли Уэст (қазір Байватерс) соғыстан кейін 1947 жылы дүниеге келді. Оның ата-анасы сол кезде Орпингтонда тұрған, бірақ 1939 жылы Хэмптонға көшіп, онда оның әкесі Метрополитен су басқармасына қарасты су тарту қызметінде инженер болып тағайындалды. Уэсттің әкесінің туған-туыстары Үй округтерінен, ал анасының туған-туыстары Йоркшир мен Даремнен шыққан. Оның әке жағынан атасы Роберт Уэст электр техникасынан дәріс оқыған, ал анасының атасы Джон Стенторп Пикерингтен келген теміржол қызметкері болған. Личфилд – оның әжесінің қыздық аты. Төрт жасында Уэст жеке дайындық мектебі Денмидке қабылданды. 11 жасында ол Колет Корт (қазіргі Сент-Полс Джуниорс) мектебіндегі стипендиясын жоғалтты, бірақ оның орнына ақы төленетін оқу орны ұсынылды. Колетте Уэст тілдерге деген қызығушылығын байқап, 14 жасында «Унилингуа» деп атаған Эсперантоға баламасын ойлап тапты. 1951 жылы ол Сент-Полс негізгі мектебіне стипендиямен қабылданды. Тіл білімі мен математика саласында өте жақсы нәтижелер көрсеткен ол «Жоғарғы сегізінші» сыныпқа көтеріліп, бір жыл бұрын Баллиол колледжіне стипендия алуға үміткер болды. Оның ұстаздары Дональд Рассел, Майкл Стоукс және Рассел Миггс болды. Оның құрбыларының арасында болашақ Нобель сыйлығының иегері Энтони Леггет және болашақ Тұрақты хатшы Питер Грегсон болды.

Мансап

Вест 1960 жылы Нотингемде Эдуард Френкельдің Оксфордтағы Корпус Кристи колледжінде берген лекциясында кездескен, содан кейін оның семинарларына қатысты. 1960 жылдан 1963 жылға дейін Сент-Джон колледжінде кіші ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді. Оның докторлық диссертациясы – Гесиодтың «Теогониясы» туралы түсіндірмесі, 1965 жылы жылдың ең үздік классикалық диссертациясы үшін Конингтон сыйлығын жеңіп алды және келесі жылы кітап түрінде жарық көрді. Алпысыншы жылдардың ортасынан бастап Вест грек әдебиетінің Шығыспен байланысына ерекше қызығушылық танытты. Бірнеше онжылдықтар бойы зерттеулер жүргізіп, 1997 жылы жарық көрген «Геликонның шығыс жағы» атты шедевр туындысында грек әдебиетінің Таяу Шығыс әдебиетінен маңызды ықпал мен шабыт алғанын қорғады. Ол 1963 жылдан 1974 жылға дейін Университет колледжінде оқытушы болып жұмыс істеді. 1973 жылы 35 жасында Британ академиясының мүшесі болып сайланған екінші ең жас адам атанды. 1974 жылдан 1991 жылға дейін Корольдік Холлоуэй және Бедфорд Нью колледжінде кафедра меңгерді, содан кейін ол All Souls колледжінің мүшесі болды. Вест 2004 жылы ресми түрде зейнеткерлікке шықты, бірақ өмірінің соңына дейін All Souls-та белсенді қызметін жалғастырды.

Өлім

Уэст 2015 жылы Оксфордта 77 жасында жүрек талмасынан қайтыс болды. Оксфордтағы әріптесі Арман Д'Ангур оны "жеті тіл білген, бірақ аз сөйлейтін адам" деп құрметпен еске алды.

Шығармалары

Вест Гесиодтың "Теогониясы" мен "Жұмыстар мен күндер" шығармаларын өңдеп, түсініктемелер қосты. 1967 жылы ол Рейнхольд Меркельбахпен бірлесіп Гесиодқа жатқызылатын басқа да шашыраңқы өлеңдерді қамтитын "Fragmenta Hesiodea" басылымын жариялады. Ол сондай-ақ "Гесиодтың әйелдер тізімі" фрагменттері туралы кітапты өңдеді. Вест Гомердің "Илиадасы" мен "Одиссеясын" "Bibliotheca Teubneriana" үшін, ал "Гомер гимндерін" "Loeb Classical Library" үшін өңдеді.

Басылымдар, түсіндірмелер және аудармалар

Гесиод, Теогония, баспа. М. Л. Весттің пролегоменалары мен түсіндірмелерімен, Оксфорд: Clarendon Press 1966, xiii + 459 б. Fragmenta Hesiodea, ред. Р. Меркельбах және М. Л. Вест, Оксфорд: Clarendon Press 1967, 236 б. Iambi et elegi Graeci ante Alexandrum cantati. 1 : Архилох. Гиппонакс. Теогнидея, ред. М. Л. Вест, Оксфорд: Clarendon Press 1971, қайта қаралған басылым 1989, xvi + 256 б. Iambi et elegi Graeci ante Alexandrum cantati. 2 : Каллин. Мимнерм. Семонидтер. Солон. Тиртей. Minora adespota, ред. М. Л. Вест, Оксфорд: Clarendon Press 1972, қайта қаралған басылым 1992, x + 246 б. Маған ән айт, құдай. Гомердің "Илиада" романының алғашқы оқылысы, Мартин Уэст аудармасы, Лондон: Duckworth 1971, 43 б. Theognidis et Phocylidis fragmenta et adespota quaedam gnomica, ред. М. Л. Вест (Kleine Texte für Vorlesungen und Übungen 192), Берлин: Walter de Gruyter 1978, iv + 49 б. Гесиод, "Жұмыстар мен күндер", ред. М. Л. Весттің пролегоменалары мен түсіндірмелерімен, Оксфорд: Clarendon Press 1978, xiii + 399 б. Delectus ex Iambis et Elegis Graecis, ред. М. Л. Вест, Оксфорд: Clarendon Press 1980, ix + 295 б. Carmina Anacreontea, Martin L. West редакторы (Bibliotheca scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana), Лейпциг: Teubner 1984, xxvi + 64 б. ; 1993 жылы бір беттік қосымшамен түзетілген қайта басылым. Еврипид, Орест, ред. аудармамен және М. Л. Весттің түсіндірмесімен, Уорминстер: Aris & Phillips 1987, ix + 297 б. Гесиод, Теогония және "Жұмыстар мен күндер", М. Л. Вест аудармасы және кіріспесімен, Оксфорд: Oxford University Press 1988, xxv + 79 б. Эсхилдің трагедиялары және белгісіз автордың Прометейі, Мартин Л. Весттің рецензиясы (Bibliotheca scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana), Штутгарт: B. G. Teubner 1990, lxxxv + 508 б. Грек лирикалық поэзиясы. Грек иамбикалық, элегиялық және меликтік ақындарының өлеңдері мен үзінділері (Пиндар мен Бакхилидті қоспағанда), б.з.д. 450 жылға дейін, [аят аудармасы], Оксфорд: Oxford University Press 1993, xxv + 213 б. Гомери Илияс. Volumen prius rhapsodias I XII continens, recensuit Martin L. West (Bibliotheca scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana), Штутгарт және Лейпциг: B. G. Teubner 1998, lxii + 372 б. Гомери Илияс. Volumen alterum rhapsodias XIII XXIV continens, recensuit Martin L. West (Bibliotheca scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana), K. G. Saur: Лейпциг және Мюнхен 2000, vii + 396 б. Гомердің гимндері, Гомердің апокрифтері, Гомердің өмірі, редактор және аудармашы Мартин Л. Вест. (The Loeb Classical Library 496), Кембридж, Массачусетс: Гарвард Университетінің баспасы 2003. Грек эпосының фрагменттері б.з.д. VII-V ғасырлардан, редактор және аудармашы Мартин Л. Вест (The Loeb Classical Library 497), Лондон, Кембридж, Массачусетс: Гарвард Университетінің баспасы 2003. Барретт, В. С., Грек лирикасы, трагедия және мәтіндік сын: жинақ, ред. М. Л. Вест (Оксфорд және Нью-Йорк, 2007): Стесихор, Пиндар, Бакхилид және Еврипидке арналған мақалалар. Зороастрдың гимндері: Иранның ең көне қасиетті мәтіндерінің жаңа аудармасы, Лейден, 2010. Гомер, Одиссея, баспа. М. Л. Вест (Bibliotheca scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana), De Gruyter: Берлин 2017 (өлімнен кейін).

Мақалалар

Оның еңбектеріне сөздіктер мен кітаптарға жасаған үлесі, сондай-ақ 1960 жылдан бері жазылған 200-ден астам мақала мен ғылыми еңбек кіреді.