Кіріспе

Британдық Колумбиядағы пайдаланудан шығарылған сұйық айна телескопы.

Үлкен Зенит телескопы (LZT) – Британдық Колумбия университетінің Малкольм Кнапп зерттеу орманында орналасқан, диаметрі 6,0 метр сұйық айна телескопы. Ол Ванкуверден шығысқа қарай, Британдық Колумбия, Канадада (Мейпл Риджден солтүстікке қарай) орналасқан. Бұл әлемдегі ең ірі оптикалық телескоптардың бірі болғанмен, салыстырмалы түрде арзан құрал. Телескоп 2003 жылдың көктемінде құрастырылып, 2016 жылы қызметтен босатылды.

Дизайн

Зениттік телескоптың бір кемшілігі – ол тек тік жоғарыдағы шағын нүктеге ғана бағытталғандығы, бірақ оның қарапайым құрылымы сұйық сынаппен толтырылған, тегіс айнадан тұратын айнаны пайдалануға мүмкіндік береді. Мұндай айнаны дәстүрлі айнадан әлдеқайда үлкен етуге болады, бұл жарық жинау мүмкіндігін едәуір арттырады. LZT транзиттік түсіру үшін қолданылады, яғни Жердің айналымы жұлдыздарды сенсор бойынша жылжытады, ал сенсордағы бейне осы қозғалысқа қадам сай электрондық түрде жылжытылады, содан кейін оқылым артқы жиегінен жүзеге асырылады. Телескоп 3 метрлік диаметрі бар NASA Orbital Debris Observatory телескобынан алынған бөлшектерді пайдаланды, ол бірнеше жыл бойы сұйық сынап айнасын қолданды. Бұл айна 1 миллион долларға салынған сынақ үлгісі болды, бірақ сынақ алаңының ауа райына байланысты астрономиялық зерттеулерге жарамсыз болып шықты. 2016 жылы ол Солтүстік Америкадағы үшінші ірі телескоп және қарапайым айналардың бағасының тек 1% құрайтын, айналмалы сынап айнасы үшін ерекшеленді, бірақ оның бағыты тек жоғарыға қарай болуы керек.

Пайдаланудан шығару

Atlas Obscura мәліметтері бойынша, Үлкен Зениттік телескопы 2016 жылдың жазында тоқтатылды. Оның барлық сұйық сынабы басқа жобалар үшін сақталды. Physics Footnotes веб-сайты да LMT тоқтатылғанын хабарлады, бірақ күні көрсетілмеген мақалада уақыт белгіленбеген. 2019 жылы Science журналы LMT тоқтатылғанын хабарлады, бірақ оның күні туралы да ештеңе айтпады.

ұқсас жобалар

Университет астрономиялық мақсаттар үшін Advanced Liquid Mirror Probe (ALPACA) деп аталатын, 8 метрлік сұйық айналы телескоп құруды жоспарлап отыр. Оның алғашқы жарық шығыны шамамен 5 миллион доллар, 3 миллион доллар резервтік қоры, камераға 10 миллион доллар, спектрографқа 5 миллион доллар және жылдық жұмыс шығындары 0,3 миллион долларға бағаланады. Сонымен қатар, LAMA деп аталатын ірі жоба да жоспарлануда, ол 66 жеке 6,15 метрлік телескоптан тұрады. Олардың жинау қуаты жалпы алғанда 55 метрлік телескопқа тең, ал ажыратымдылығы 70 метрлік телескопқа сай келеді.