Кіріспе
Гессен және Рейн ханшайымы Ирен (Irene Luise Marie Anne; 11 шілде 1866 – 11 қараша 1953), кейін Пруссия ханшайымы Генрих, Ұлыбританияның ханшайымы Элис пен Гессен және Рейнның ұлы князі Людовик IV-тің үшінші баласы және үшінші қызы болды. Оның анасының ата-аналары патшайым Виктория және Саксен-Кобург-Готаның Альберт ханзадасы еді. Әкесінің ата-аналары Гессеннің ханзадасы Карл және Рейн мен Пруссияның ханзадасы Елизавета болды. Ол Германия императоры Вильгельм II-нің кіші інісі, Пруссия ханзадасы Генрихтің әйелі және оның бірінші туысы болды. «SS Prinzessin Irene» Солтүстік Германия Ллойд компаниясының лайнері оның құрметіне аталды. Оның бауырларының арасында Гессен және Рейн ханшайымы Виктория, принц Людовик Баттенбергтің әйелі, Ресейдің Ұлы герцогы Сергей Александровичтің әйелі, Ресейдің Ұлы герцогы Елизавета Федоровна, Гессен және Рейнның Ұлы герцогы Эрнест Людовик және Ресей императорлық ханымы Александра Федоровна, Ресей патшасы Николай II-нің әйелі бар. Кіші әпкесі император сияқты, Ирен де гемофилия генін тасымалдады, және Ирен Ресейдегі большевиктерден бауырлары Аликс пен Елизаветаны жоғалтты.
Ерте өмір
Ол өзінің есімін грек тілінен "бейбітшілік" деген сөзден алған, себебі ол Австрия-Пруссия соғысының соңында дүниеге келген. Оның отбасы оны "Нин" деп шақыратын. Элис Айринді әдемі бала деп санамаған, тіпті бірде әпкесі Викторияға Айриннің "сұлу емес" екенін жазған. Ол әпкелері Элизабет пен Аликс сияқты көркіндей болмаса да, жағымды және тепе-тең мінезі болды. Принцесса Элис қыздарын қарапайым өмірге дағдыландырды. Балалар бақшасына ағылшын тәрбиешісі басшылық етті, балалар күріш пудингі мен пісірілген алмадан тұратын қарапайым тағамдар жеді және қарапайым киімдер киді. Оларға үй шаруасы жұмыстарын үйретті, мысалы, торт пісіру, өз төсектерін жинау, от жағу, бөлмелерін сыпыру және шаңын сүрту. Принцесса Элис кедейлерге көмектесудің маңыздылығын да атап өтті және қыздарын ауруханалар мен қайырымдылық қорына жиі алып баратын. 1873 жылы Айриннің гемофилиямен ауыратын кіші інісі Фридрих, "Фрити" деп лақапталған, ашық терезеден құлап, басын перилаға соғып, бірнеше сағаттан кейін миға қан құйылып қайтыс болғанда, отбасы үлкен қайғыға батты. Баласының өлімінен кейін Алиса балаларын оның қабіріне алып барып, дұға ететін, ал оның есіндегі күндері көңілсіз болып өтетін. 1878 жылдың күзінде Ирен, оның бауырлары (Элизабеттен басқа) және әкесі дифтериямен ауырады. Оның "Мэй" деп лақапталған кіші әпкесі Мари осы аурудан көз жұмды. Балаларын емдеуге шаршаған анасы да жұқтырып алды. Өліміне қауіп төнгенін сезген Принцесса Элис өсиетнамасын жазып, қыздарын қалай тәрбиелеу және шаруашылықты қалай жүргізу керектігі туралы нұсқаулар берді. Ол 1878 жылдың 14 желтоқсанында дифтериядан қайтыс болды. Элис қайтыс болғаннан кейін, Королева Виктория Гессен немерелеріне аналық қамқорлық жасауға бел буды. Принцесса Ирен және оның қалған бауырлары жыл сайын Англияда демалысқа шығатын, ал әжесі олардың білімі және киімдерінің стилі туралы нұсқауларды тәрбиешілеріне жіберіп тұратын. Інісі Аликспен бірге Ирен 1885 жылы аналық әпкесі, Принцесса Беатрис пен Баттенбергтің Генрихтің үйлену тойында күйеу жігітінің серігі болды.
Неке
Ирен 1888 жылғы 24 мамырда Берлиндегі Шарлоттенбург сарайының шіркеуінде Германия императоры Фридрих III және Викторияның үшінші баласы, екінші ұлы Пруссияның ханзадасы Генриге тұрмысқа шықты. Олардың аналары қарындас болғандықтан, Ирен мен Генри бірінші туыс еді. Олардың некесі патшайым Викторияға ұнамады, себебі олар үйлену туралы шешім қабылдағанша оған хабар берілмеген. Салтанат кезінде Иреннің әкесі және қайын атасы, неміс императоры, жұтқыншақ рагынан көз жұмды, ал салтанаттан кейін бір ай ішінде Иреннің туысы және қайын інісі Вильгельм II ретінде таққа отырды. Генрихтің анасы, император Виктория, Иренге әуес еді. Дегенмен, император Виктория таңқалды, себебі Ирен алғашқы ұлы, гемофилиямен ауырған принц Вальдемарды күткен кезде жүктілігін жасыру үшін шаль немесе шарф кимеген. Саясат пен ағымдағы оқиғаларға қызығушылық танытқан Виктория императрицасы Генрих пен Иреннің газет оқымағанын түсіне алмады. Алайда, жұбайлар бақытты өмір сүрді және олардың жағымды мінездері үшін туыстары оларды "Өте жақсылар" деп атады. Олардың некесінен үш ұл дүниеге келді.
Отбасылық қатынастар
Ирен гемофилия генін үлкен және кіші ұлдары Вальдемар мен Генрихке берді. Ол Вальдемардың денсаулығы бала кезінен-ақ алаңдатып жүрді. Кейіннен, 1904 жылғы ақпанда төрт жасар кіші ұлы Генрих құлап, басын соққаннан кейін қайтыс болғанда, ол қатты қайғырды. Генрихтың өлімінен кейін алты ай өткен соң, Ирен кіші әпкесі, патшайым Александраның ұлы, Ресейдің тағы мұрагері Алексейдің тәтесі болды. Виктория дәуірінің қатаң әдеп нормаларында тәрбиеленген Ирен, оның көзіне әдепсіздік болып көрінген нәрселерге оңай қорқып, таң қалды. 1884 жылы, аға әпкесі Виктория Людовик Баттенбергпен үйленген жылдың өзінде, тағы бір әпкесі Елизавета Ресейдің Ұлы князі Сергей Александровичке үйленді. Елизавета лютерандықтан орыс православиесіне аусқанда, 1891 жылы Ирен терең қынжылды. Ол әкесіне Елизаветаның шешімінен "қатты жылағанын" жазды. 1892 жылы Иреннің әкесі, Ұлы герцог Людовик IV қайтыс болды, ал оның ағасы Эрнест Гессеннің Ұлы герцогы болды. Екі жылдан кейін, 1894 жылғы мамыр айында королева Виктория Эрнест Луиді Саксен-Кобург-Готкалық Виктория Мелитаға үйлендірді. Осы тойдың кезінде Иреннің ең кіші апасы Аликс екінші туысы Николайдың үйлену ұсынысын қабылдады. Николайдың әкесі 1894 жылғы қарашада ерте қайтыс болғандықтан, Ирен күйеуімен бірге Санкт-Петербургке барып, оның жерлеу рәсіміне және православиеге аусып, Александры Федоровна атын алған Аликс пен жаңа патша Николай II-нің үйлену тойына қатысты. Екі әпкесінің орыс православиесіне ауысқанына қарамастан, ол барлық бауырларымен жақын қарым-қатынаста болды. 1907 жылы Ирен Елизаветаның қамқоршысы, Ресейдің Ұлы герцогинясы Мария Павловнаның Сёдерманланд герцогы Вильгельмге үйленуіне көмектесті, бірақ бұл үйлену кейіннен апатқа ұшырады. Вильгельмнің анасы, Швеция королевасы, Ирен мен Елизаветаның ескі досы болды. 1912 жылы Ирен әпкесі Аликске көмектесті, ол кезде Алексей Польшадағы императорлық отбасының аң аулау үйінде гемофилияның асқынуынан жартылай өлімге жетті.
Кітаптар мен мақалалар
Курт, Питер (1983). Анастасия: Анна Андерсонның жұмбағы. Little, Brown, and Company. Ұлы герцогиня Мари (1930). "Принцессаның тәрбиесі: естеліктер". Viking Press. Магер, Хьюго (1998). Елизавета: Ресейдің Ұлы герцогинясы. Carroll and Graf Publishers, Inc. Масси, Роберт К. (1995). Романовтар: Соңғы тарау. Random House. Мироненко, Сергей және Майлунас, Андрей (1997). "Өмір бойы құмарлық: Николас пен Александра: Олардың өз тарихы". Doubleday. Пакула, Ханна (1995). "Ерекше әйел: Императрица Фредерик: Виктория патшайымының қызы, Пруссияның мұрагер ханзадасының әйелі, Кайзер Вильгельмнің анасы". Simon and Schuster. Виктория патшайым (1975). "Немересіне кеңес: Виктория патшайымының Гессен ханшайымы Викторияға жазған хаттары". Simon and Schuster. Vorres, I, "Соңғы Ұлы герцогиня: Ол Императорлық Биіктігі Ұлы герцогиня Ольга Александровна". Charles Scribner’s Sons, Нью-Йорк, 1964.
Massie, Robert K. (1995). The Romanovs: The Final Chapter. Random House. Mironenko, Sergei, and Maylunas, Andrei (1997). A Lifelong Passion: Nicholas and Alexandra: Their Own Story. Doubleday. Pakula, Hannah (1995). An Uncommon Woman: The Empress Frederick: Daughter of Queen Victoria, Wife of the Crown Prince of Prussia, Mother of Kaiser Wilhelm. Simon and Schuster. Queen Victoria (1975). Advice to my granddaughter: Letters from Queen Victoria to Princess Victoria of Hesse. Simon and Schuster. Vorres, I, The Last Grand Duchess: Her Imperial Highness Grand Duchess Olga Alexandrovna, Charles Scribner%27s Sonss, New York, 1964.