Кіріспе

1991 жылғы Metal Max (メタルマックス) – Хироси Мияока және оның Crea Tech студиясы жасаған рольдік видео ойындар сериясы. Бірінші ойын Crea Tech компаниясы Data East компаниясымен бірлесіп әзірледі және Data East компаниясы 1991 жылы жариялады. Data East банкротқа ұшырағаннан және тауарлық белгіге қатысты мәселелер туындағаннан кейін, кейбір ойындар Success co. компаниясы Metal Saga (メタルサーガ) деген атпен шығарылды. Enterbrain компаниясы тауарлық белгі мәселесін шешкен соң, сериядағы кейбір ойындар қайтадан Metal Max деген атпен жарық көрді. Апокалипсистен кейінгі ашық әлемде өтетін Metal Max сериясындағы ойындар кезекпен ойнатылатын, сызықтық емес, көлік шайқастары мен рольдік бейнеойындар болып табылады. Серияда алты Metal Max және бес Metal Saga ойыны, сондай-ақ бірнеше Metal Max ойындарының жаңадан жасалған нұсқалары бар. Серияның NES, Super NES, PlayStation 2, Nintendo DS және Nintendo 3DS платформалары үшін шығарылған атақты бөлімдері бар; сонымен қатар мобильдік және браузерлік нұсқалары да қол жетімді. Көптеген ойындар тек Жапонияда ғана жарық көрді, ал алғашқы Metal Saga – ағылшын тіліне аударылған жалғыз консольдік ойын болды. Сондай-ақ, бірнеше мангалар мен саундтректер де шығарылды. Серияның ең соңғы негізгі ойыны – 2018 жылғы PlayStation Vita және PlayStation 4 ойыны Metal Max Xeno, ол 2020 жылы Microsoft Windows, Nintendo Switch және PlayStation 4 платформалары үшін Metal Max Xeno: Reborn деген атпен қайта шығарылды. Ойындардың сюжеті әртүрлі апокалипсис сценарийлеріне негізделген, оқиғалар апокалипсис басталғаннан кейін өрбуімен байланысты. Metal Max ойындарының көпшілігі ашық әлемде ойнатылады, олардың басты ерекшелігі – ойыншыларға кез келген уақытта ойынды аяқтауға және тапсырмаларды кез келген ретпен орындауға мүмкіндік беріледі.

Ойындар

Metal Max-тың алғашқы ойыны 1991 жылы жапондық Famicom үшін шығарылды, ал 1995 жылы Super Famicom-да Metal Max Returns деп қайта жасалды. Екінші ойын, Metal Max 2, 1993 жылы Super Famicom үшін жарық көрді. Metal Max 2 және Metal Max Returns Game Boy Advance-ке көшіру жоспарланған еді және 2003 жылы Metal Max 2 Kai және Metal Max Returns Kai аттарымен шығуы тиіс болған, бірақ Metal Max Returns Kai кейіннен тоқтатылды. Metal Max 2, 2011 жылы Nintendo DS үшін Metal Max 3 қозғалтқышын пайдаланып, Metal Max 2: Reloaded деп қайта жасалды. Барлық Famicom және Super Famicom ойындары жапондық Wii Virtual Console-де қайта шығарылды, ал түпнұсқа Famicom Metal Max Nintendo 3DS Virtual Console үшін шығарылды. Metal Max Returns-тен кейін бірнеше ойын жобасы тоқтатылды. PlayStation үшін Metal Max 3: Heart of Gold ойыны туралы әңгімелер тарады. 1999 жылы Dreamcast платформасы үшін Metal Max: Wild Eyes ойыны жарияланды, бірақ ол да тоқтатылды. Сауда белгісіне байланысты туындаған мәселелерге байланысты Metal Saga деген атпен төрт жаңа ойын шығарылды. Бірінші ойын, Metal Saga: Chain of Sandstorm, 2005 жылы Жапонияда PlayStation 2 үшін шығарылды және келесі жылы арзан бағамен қайта шығарылды. Ойын 2006 жылы Солтүстік Америкада Metal Saga деген қарапайым атпен шығарылды; бұл ағылшын тіліндегі нарықта шыққан жалғыз ойын. Metal Saga: Season of Steel, 2006 жылы шыққан Nintendo DS ойыны, түпнұсқа Metal Max-тың тікелей жалғасы болып табылады. Metal Saga Mobile, сонымен қатар Metal Saga: the Melody of Linkage деп те аталады, 2007 жылы жарық көрді. Metal Saga: New Frontier – 2010 жылы шыққан көп ойыншылы онлайн-рольдік браузерлік ойын. Сауда белгісі мәселесі шешілгеннен кейін, Nintendo DS-те Metal Max 3 (2010), Metal Max 2 Reloaded (2011), Nintendo 3DS-те Metal Max 4: Gekkō no Diva (2013) және Metal Max Xeno (2018) ойындары шығарылды.

Байланысты медиа

Бірнеше тақырыптардың спин-офф мангалары болды. Metal Max 2 Super Collection – 1993 жылы жарық көрген, Metal Max 2 әлеміне негізделген комикстер антологиясы; ол Ацуджи Ямамо және тағы үш суретшінің комикстерін жинады. Metal Saga: Chain of Sandstorm Comic Anthology – бірінші Metal Saga-ға негізделген әзіл-қалжың комикстер антологиясы. Metal Max 3: Sōjūshin no Majo (メタルマックス3 双銃身の魔女), Хироси Мияока жазған және Ацуджи Ямамото салған, Metal Max 3-тің оқиғасымен байланысты. Манганың алғашқы сериясы Famitsu сайтында ойын шыққан күнінен кейін жарияланды. Серия екі томдық жеке кітап ретінде шығарылды. Metal Max 3, Metal Max 2: Reloaded және Metal Max 4: Moonlight Diva-ның шектеулі басылымдарымен бірге тиісті комикстер жинақталды. Ацуджи Ямамотоның "M4 Featuring Metal Max Momo" комикстер антологиясы 2000 жылы жарық көрді. Ол серияға негізделген түпнұсқа Metal Max Momo оқиғасын және тағы үш комиксті қамтыды. Metal Max саундтрегін Сатоши Кадокура жазған. Саундтректердің алғашқы ресми жинағы Tokuma Shoten-нің Super Famicom New Game Sound Museum Vol.7-де шықты, онда Metal Max 2-ден үш саундтрек бар. Алғашқы Metal Saga және кейінірек Metal Max тақырыптарының саундтректері жеке немесе ойынмен бірге шығарылды. Metal Max 3 және Metal Max 2: Reloaded-тің шектеулі басылымдарымен бірге Famicom және Super Famicom тақырыптарының саундтректері толықтырылды. 2011 жылдың наурыз айында Токионың Шибуя қаласында Metal Max 3 және Dariusburst ойындарының тікелей концерті өтті. Кейбір саундтректер ресми түрде ремикстелді. Басқа да баспа материалдары жарық көрді. Metal Max: Bōsō Tank Bōken Senki (メタルマックス 暴走タンク冒険戦記) – түпнұсқа Metal Max ойынының кітабы, бірақ түпнұсқа соңғы босс сияқты кейбір өзгерістер енгізілді. Оны 1991 жылы Mandarake-тің ойын-сауық кітаптар сериясының бөлігі ретінде жариялаған Шин Мураками жазған. Metal Max: Kaen Suishō (メタルマックス 火炎水晶), Аой Китазава жазған және Kadokawa Bunko 1993 жылы басып шығарған, Metal Max негізіндегі роман. Барлық консольдік тақырыптармен бірге ресми нұсқаулықтар шығарылды, ал кейбіреулерінде қызметкерлермен сұхбаттар бар. Басқа да байланысты тауарларға футболкалар, кеселер, тақырыптық плакаттар және т.б. кіреді, олар әдетте шектеулі басылым ойындарымен бірге ұсынылады.

Ойын процесі

Серия ашық, сызықты емес ойынды ұсынудың ерте мысалы болып табылады. Оларда алдын ала белгіленген оқиға желісі жоқ, бірақ ойыншыға ойын әлемінің кез келген жеріне ойын басталғаннан бастап кез келген уақытта, кез келген ретпен тапсырмаларды таңдау мүмкіндігі беріледі. Кейбір ойындар ойыншыға ойынды бастағаннан кейін дереу аяқтауға мүмкіндік береді, әсіресе Metal Saga, оны ойынның басындағы бірнеше минут ішінде толыққанды аяқтауға болады, бұл оны ең қысқа RPG-ге айналдырады. Ойыншы кейіпкерлері үшін механик немесе солдат сияқты кейіпкер кластарын таңдауға болады, олар кезекпен жүретін шайқастарда жаяу немесе танктер мен басқа да көліктер, мысалы, мотоциклдерді пайдаланып күреседі. Ойыншы танктер құрастыра алады, оларды әртүрлі өзгертулермен жабдықтауға болады, әр бөлігін қайта жаңартады, қорғанысын күшейтеді, зақымдалған бөліктерді жөндеуге және оларға көбірек оқ-дәрілер береді.

Көлік жүйесі

Metal Max сериясының бір ерекшелігі – көлік жүйесі. Ойында ойыншы әртүрлі көліктерді іздеп, жинап, олардың жабдықтарын өзгертіп, түрлендіре алады. Әрбір адам кейіпкері көлік айдай алады. Алғашқы ойындарда әрбір ойналатын кейіпкер тек бір танкты ғана пайдалана алатын, ал соңғы ойындарда бір танкқа бірнеше кейіпкер сыйып алады. Көліктерде алты түрлі құрастыру бөлігі болады: үшеуі жұмыс істеу үшін, ал үшеуі жауларға шабуыл жасау үшін. Шасси – барлық бөліктерді бірге ұстап тұратын сыртқы қаптама. Әр көліктің өзіне тән шассиі болады және оны өзгертуге болмайды. Қозғалтқыш көліктің максималды жүктемесін анықтайды. C бөлігі көлікті бір ғана экипаж мүшесі басқаруына мүмкіндік береді; оның болмауы көліктің жұмыс істемей қалуына себеп болады. Басты қарудың қуаты зор, бірақ оқ-дәрісі шектеулі және ату қашықтығы кішкентай. Қосымша қарудың ату қашықтығы үлкен, бірақ оқ-дәрісіз және шабуыл қуаты төмен. Арнайы жабдықтардың ату күші үлкен және жоғары, бірақ ауыр және/немесе қымбатқа түседі. Көліктер массамен қоршалған бронялармен қорғалады. Көлікке шабуыл жасалғанда бронялар біртіндеп азайып, нөлге жетеді. Бронясыз көліктің бөліктері бұзылуы мүмкін, ал көлік қатты зақымданса жұмысын тоқтатады. Зақымдалған көліктерді қалаларда немесе механиктерде жөндеуге болады.

Кейіпкерлер

Metal Max сериясында Доктор Минчи сияқты бірнеше қайта келетін кейіпкерлер бар, сондай-ақ Камиказе Королі сияқты іздеуде жүргендер де бар. Бұл кейіпкерлерді Ацуджи Ямамото жасаған. Доктор Минчи – электр тогымен емдеуде сараман, ол қайта тірілуге қатты құштар. Ойыншы шайқаста қаза болғанда, оның киборг көмекшісі Игорь оның денесін әдетте, барлық ойындарда оған жеткізеді. Доктор Минчи "Доктор Минчимен кездесейік" (Dr.ミンチに会いましょう) деген көңілді әуенімен пайда болады. Metal Max 2-ден бастап, иттер ойыншының құрамына қосыла алады; олар шайқасқа қатыса алады, бірақ өздігінен әрекет етеді. Иттерге белгілі бір қару-жарақтар мен қауіпсіздік жабдықтарын кигізуге болады, арнайы заттарды қолдануға болады, бірақ көлік жүргізе алмайды. Иттерге көбінесе Почи деп ат қояды. Кейбір жаулар да бірнеше ойындарда кездеседі. Камиказе Королі – бір көзі бар, қорғанысы жоғары және қашуға бейім бомба сияқты жау. Ол өзін-өзі жою арқылы ойыншыға шабуыл жасайды. Ол басқа түрлерде де пайда болады, мысалы, Metal Max 3-тегі Камиказе Королевасында.

Әзірлеу және шығару

Барлық Metal Max ойындары мен кейбір Metal Saga атауларын Хироси Мияока жасаған. Мияока – Dragon Quest сериясын жасаған Юдзи Хоридің досы және алғашқы үш Dragon Quest ойынының әзірлеу кезінде сценарийге көмектесуші және лабиринттерді жобалаушы ретінде қатысқан. Ол 1988 жылы Crea Tech компаниясын құрды. Хироши Мияоканың орта мектептегі сыныптасы Ацуджи Ямамото, Famicom дәуірінің соңында, 1991 жылдың 24 мамырында жарық көрді, ал Super Famicom 1990 жылдың қараша айында шыққан болатын. Телевизиялық жарнамада "Аждаһаларды өлтіруден шаршадық" (竜退治はもう飽きた) деген ұран пайдаланылды. Dragon Quest сияқты оқиғаға бағытталған ойындармен салыстырғанда, Metal Max Square компаниясының Romancing SaGa ойынына ұқсас ашық әлемге ие болды.

Ұзақ үзіліс

1996 жылдан 2005 жылға дейін серияға жаңа Metal Max ойындары қосылмады. Metal Max 2 шығарылғаннан кейін Data East компаниясына үшінші ойын туралы сұрақ қойылды, бірақ компания жауап бермеді. Кейін компания басқару мәселелеріне байланысты қиындықтарға тап болды. Осы кезеңде жапондық журнал Super Logo Design, Crea Tech компаниясы PlayStation үшін Metal Max 3: Heart of Gold ойынын шығарады деп хабарлады. 2010 жылғы әзірлеушілер кездесуінде PlayStation үшін Metal Max 3 жобасы болғаны, бірақ даму бюджеті жетіспеуіне байланысты одан бас тартылғаны айтылды. Кейін ол Metal Max: Wild Eyes деп аталды және 2000 жылдың қысында шығатыны жарияланды. Wild Eyes көптеген жағынан MMORPG EverQuest ойынының ықпалында болды, оның ішінде толық 3D үздіксіз картасы да бар еді. Алайда, ASCII басқаруы нашарлап, бейнеойындар нарығынан шыққаннан кейін, 1990-шы жылдардың соңында Data East қаржылық қиындықтарға тап болды және аман қалуына көмектесу үшін ойындардың қайта жасау құқықтарын сатты. Now Production SNES ойындары Metal Max 2 және Metal Max Returns-ты Game Boy Advance үшін қайта жасау құқығын алды. Metal Max 2-нің қайта жасалған нұсқасы 2003 жылдың 20 маусымында жарық көрді және Metal Max 2 Kai деп аталды; "Kai" сөзі сөздік мағынасында "өзгертілген" дегенді білдіреді, себебі оған қажетті және жалға алынған танктер қосылды. 2 Kai ойынындағы қателерге байланысты Now Production барлық картридждерді қайтарып алды және 1.1 нұсқасын жариялады. 2 Kai шығарылғаннан кейін 5 күн өткен соң Data East банкрот деп жарияланды, содан кейін тауар белгісін Shinjuku Express тіркеді, ал Data East сот өкілі банкрот болды. Shinjuku Express компаниясы Data East банкроттық басқарушысынан шығарылды және Metal Max Returns Kai жобасы тоқтатылды.

Компанияның табысты дәуірі

2005 жылы Metal Saga ойыны Success компаниясымен PlayStation 2 платформасы үшін жасалып, жарияланды. Даму тобы жаңа команда болды, бірақ кейбір қызметкерлері Metal Max ойынының жанкүйерлері еді. Хироши Мияока жобаның басында қатыспады, бұл серияның алғашқы 3D ойыны. 2006 жылдың наурыз айында Жапонияда Metal Saga ойынының арзан нұсқасы ұсынылды, онда шағын өзгерістер енгізілді. Ойын 2006 жылы Atlus компаниясымен Солтүстік Америкада жарық көрді, бұл серияның ағылшын тіліндегі нарықта алғаш рет пайда болуы еді. Сондай-ақ 2006 жылы Жапонияда Nintendo DS үшін Metal Saga: Season of Steel атты жалғасы шықты, ол Metal Max басты кейіпкерінің ұлының оқиғасын баяндады. Хироши Мияока қайтадан ойынды жобалады. Ойын 2D экранды және сенсорлық экран арқылы басқару мүмкіндігін ұсынды, бұл жаңа тәсіл болды. Metal Saga Mobile, сондай-ақ Metal Saga: the Melody of Linkage деп те аталады, 2 МБ сыйымдылығы бар жапондық ұялы телефондар үшін 2007 жылдың шілдесінде шығарылды, содан кейін басқа ұялы телефон брендтері үшін де жарық көрді. Төртінші Metal Saga, Metal Saga: New Frontier, веб-MMORPG болып табылады. Ойын онлайн басқару симуляциясына ұқсас. Ойында ойыншылар "аңшы компаниясын" басқарып, аңшылар мен көліктерін басқарады, іздеп отырғандарды жеңіп, басқа компаниялармен одақтасады. Ойын 2010 жылы Жапонияда ресми түрде іске қосылды және Шығыс Азияның кейбір елдерінде қолданыста.

Кадокава дәуірі

2008 жылы Enterbrain өндірушіге жаңа атаумен ұсыныс жасады, бірақ алты айдан кейін сауда белгісіне қатысты мәселе табылды. Ал Metal Max 3 Kadokawa Games компаниясының күшімен 2010 жылдың шілдесінде Nintendo DS платформасы үшін шығарылды, бұл Metal Max 2-нің шығуынан кейін 17 жыл өткен соң болды. Жаңа пайдаланушылар көп болатындықтан және ойынды ұзақ уақыт бойы қайталап ойнау шаршатуы мүмкін болғандықтан, басты кейіпкер ойынды бастағанда жоғары көрсеткіштерге ие болды. 2013 жылдың маусым айында Metal Max 4: Gekkō no Diva Famitsu журналында Nintendo 3DS үшін ресми түрде жарияланды. Metal Max 3 сияқты, бұл ойын да Kadokawa Shoten баспасынан шықты және қараша айында сатуға түсті. Metal Max, Metal Max 2 және Metal Max Returns ойындары 2010 жылдан 2011 жылға дейін Wii Virtual Console платформасы үшін шығарылды.

Цигам дәуірі

2022 жылдың 28 шілдесінде Cygames Metal Max интеллектуальдық меншігіне құқықтарды сатып алды.