Кіріспе

Дэниел Лоуренс Шактер (17 маусым 1952 жылы туған) – американдық психолог. Ол Гарвард университетінде Уильям Р. Кенан кіші атындағы психология профессоры. Оның зерттеулері адамның есте сақтау және амнезияның психологиялық және биологиялық аспектілеріне, саналы және санасыз есте сақтау түрлерінің аражігін ажыратуға, сондай-ақ есте сақтаудың ми механизмдеріне, мидың бұрмалануына және есте сақтау мен болашақты көруге қатысты мәселелерге ерекше назар аударған.

Ерте өмір

Шактер 1974 жылы Чапел-Хиллдегі Солтүстік Каролина университетінен бакалавр (B.A.) дипломын, ал 1977 және 1981 жылдары Канададағы Торонто университетінен магистр (M.A.) және доктор (Ph.D.) дәрежелерін алды. Оның Ph.D. диссертациясын Эндел Тулвинг жетекшілік етті. 1978 жылы ол Оксфорд университетінің эксперименталды психология кафедрасында қонақ зерттеуші болып жұмыс істеді. Ол сонымен қатар қартаюдың есте сақтауға тигізетін әсерін зерттеді.

Зерттеу

Профессор Шактердің зерттеулерінде когнитивтік тестілеу және миды бейнелеу әдістері қолданылады, мысалы позитрондық эмиссиялық томография және функционалдық магниттік-резонанстық бейнелеу. Шактер үш кітап жазды, жеті томды редакциялады және 200-ден астам ғылыми мақала мен тарау жариялады. Оның кітаптары: «Жадты іздеу: Ми, сана және өткен» (1996); «Естен шыққан идеялар, есілген ғалымдар: Ричард Семон және жад туралы әңгіме» (2001); және «Жадтың жеті күнәсі: сана қалай ұмытады және есте сақтайды» (2001). «Жадтың жеті күнәсі: сана қалай ұмытады және есте сақтайды» еңбегінде Шактер жадтың «бізді жаңылыстыруы» мүмкін жеті жолын («күнә») анықтайды. Жеті күнә: Ұзақтық, Шалаңдық, Бұғатталу, Қателік, Ұсынысқа бейімділік, Тұрақтылық және Ойшаулық. Шактер кітаптарынан басқа ғылыми журналдарда тұрақты түрде жарияланады. Шактер зерттеген тақырыптардың арасында: Альцгеймер ауруы, жадтың нейробиологиясы, жасқа байланысты жад әсерлері, жалған жадқа қатысты мәселелер және жад пен симуляция. Ол интегративтік шолуларымен кеңінен танымал, соның ішінде 1987 жылғы имплицитті жад туралы маңызды шолуы. 2012 жылы «Американ психологы» журналына берген сұхбатында ол біздің миымыз уақыт машинасы сияқты, немесе дәлірек айтқанда, виртуалды шындық симуляторы ретінде жұмыс істейді деді. Сондай-ақ, миымыз болашақты елестете алады, бірақ өткенді қайта жасау қиын екенін айтты. Ол «Психология» және «Психологияға кіріспе» оқулықтарының бірнеше басылымдарының бірінші авторы, екеуінің де 2023 жылға қарай алты басылымы бар.

Құрмет пен марапаттар

1996 жылы ол Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 2005 жылы Шактер Ұлттық ғылым академиясынан ғылыми шолу жасағаны үшін NAS сыйлығын алды. 2013 жылы ол NAS-қа мүше болып қабылданды.

Өкілдік басылымдар

Бакнер, Р. Л., Эндрюс-Ханна, Дж. Р. және Шактер, Д. Л. (2008). Мидың әдепкі желісі. Нью-Йорк ғылым академиясының жылнамасы, 1124(1), 1–38. Шактер, Д. Л. (1992). Бастауыш және көптеген жад жүйелері: имплицитті жадтың сезімдік механизмдері. Когнитивтік нейроғылым журналы, 4(3), 244–256. Шактер, Д. Л. (2008). Жадыны іздеу: ми, сана және өткен шақ. Basic Books. Шактер, Д. Л., Аддис, Д. Р., және Бакнер, Р. Л. (2007). Өткенді еске алу арқылы болашақты елестету: болашаққа бағытталған ми. Nature Reviews Neuroscience, 8(9), 657–661. Шактер, Д. Л. және Граф, П. (1986). Жаңа байланыстар үшін имплицитті және эксплицитті жадқа әсер ететін тереңдетілген өңдеу. Эксперименталды психология журналы: Оқу, жад және таным, 12(3), 432–444. Талвинг, Э. және Шактер, Д. Л. (1990). Бастауыш және адам жад жүйелері. Ғылым, 247(4940), 301–306.