Кіріспе

Аделаида көрме алаңы Аделаиданың көптеген танымал іс-шараларын, соның ішінде Корольдік Аделаида көрмесін өткізеді. Көрме алаңы (сонымен қатар, танымал ретінде Уэйвилл көрме алаңы) Аделаиданың ішкі оңтүстік қалашығы Уэйвилде, Гринхилл жолынан оңтүстікке қарай орналасқан. Олар Гудвуд жолымен (шығыста), Лидер көшесімен (оңтүстікте), теміржол желісімен (батыста) және Роуз террасасымен (солтүстікте) шектеседі. Оңтүстік Австралияның Корольдік ауыл шаруашылығы және бағбандары қоғамы (RAHS) 1920 жылдан бері осы алаңды басқарып келеді, ал жер Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын Оңтүстік Австралия үкіметімен сатып алынған. Корольдік көрме 1925 жылы қазіргі орнына көшірілді. Көрме алаңы Оңтүстік жарты шардағы ең ірі жабық көрме алаңдарының біріне ие және әр жылы 140-тан астам көрме мен конференция, сондай-ақ Аделаида университеті мен Оңтүстік Австралия университетінің емтихандарын қабылдайды. RAHS сонымен қатар бұрынғы Тергеуші ғылым және технология орталығын Edge шіркеуіне жалға береді. 2006 жылы Көрме алаңының ресми атауы "Royal Adelaide Showground" -дан "Аделаида Көрме алаңы" деп өзгертілетіні жарияланды. 2008 жылы премьер-министр Майк Ранн Аделаида Көрме алаңын жаңартудың орталық бөлігі болып табылатын жаңа Гойдер павильонына Австралиядағы ең үлкен шатырға орнатылатын күн қондырғысы туралы хабарлады. 8 миллион долларлық инвестиция нәтижесінде 10 000 шаршы метрлік күн панельдері орнатылды, ол 14 000 мегаватт-сағат күн энергиясын өндіреді, бұл 200 Оңтүстік Австралия үйін қуатпен қамтамасыз етуге және жылына 1400 тонна парниктік газ шығарындыларын азайтуға тең. Жобаның ауқымы Аделаида Көрме алаңының электр станциясы ретінде тіркелуіне әкелді.

Жылдамдық жолы

Шоу-граундтың негізгі аренасы, 1920 және 1930 жылдары 35 000 адамды қабылдаған, бірақ қазір шамамен 14 000 адамға дейін сыйымды, 1926 жылдан 1934 жылға дейін өркендеген кезеңінде «Speedway Royal» деп аталды және кейде «Австралиялық спидвейдiң туған жері» деп еске алынады, әйтсе де Австралиядағы топырақ жолы спидвейінің тарихы 1923 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльстегi Майтленд қаласында басталған. Speedway жарысы 1926 жылдан бері аренаның негізгі бөлігі болып табылатын жұмыртқа пішіндес трассада өтті. Трассаның өзі бетон негізге құм мен топырақ қосылып жасалған және ұзындығы белгілі. Қолданылған кезде ол Австралиядағы ең жылдам спидвейлердің бірі болды, кең бұрыштармен және алдыңғы және артқы түзу учаскелер ұзындығынан асып түсетін. 1928 жылы Уэйвилл «Әлемдегі ең жылдам топырақ жолы спидвейі» деп жарналанды. 1934 жылдан кейін Уэйвиллде спидвей жарыстары тоқтатылды. Бұған байланысты нақты себептер белгісіз, бірақ бір теория бойынша, арена жыл бойы Аделаиданың ат жарыс трассасы ретінде пайдаланылғандықтан, спидвей жарыстары трассаны тым көп бүлдірген деп саналды. Тағы бір теория бойынша, Ұлы депрессияға байланысты ұйымдастырушылар жарыстарды өткізуге қаржылай мүмкіндік таппады. Корольдік Аделаида көрмесіндегі түрлі демонстрациялық жарыстардан басқа, спидвей 1986 жылға дейін Уэйвиллге оралмады, яғни 52 жылдық үзілістен кейін. Бұл оқиға 1986 жылдың ақпанында өткен алғашқы «West End Speedway International» жарысы болды, онда әлемнің ең үздік мотоцикл спидвейшілері қатысты. Уэйвилл 1928 (6 айналым), 1929 (3 айналым), 1930 (3 айналым), 1931 (6 айналым), 1932 (3 айналым) және 2002 жылдары Австралияның жекелей чемпионатын қабылдады. Сондай-ақ, 1995 және 2000 жылдар аралығында Аделаидада қысқа ғана өмір сүрген 500 сериясы (Австралиялық шеберлер сериясы) өтті. 1980 жылдардың ортасынан бастап Уэйвиллде жарысқан әлем чемпиондарының ішінде Жаңа Зеландияның алты дүркін әлем чемпионы Иван Маугер, 1987 жылғы «West End International» жеңімпазы Ханс Нильсен және Томми Кнудсен, Швециядан алты дүркін әлем чемпионы Тони Рикардссон және 1990 жылғы әлем чемпионы Пер Йонссон, Англиядан Саймон Вигг, Майкл Ли, Гэри Хавелок және Келвин Татум, «West End International» жеңімпазы Рик Миллер, Шон Моран, Сэм Эрмоленко, Грег Хэнкок, Бобби Шварц және Білли Хамилл, Батыс Германиядан Эгон Мюллер, сондай-ақ Австралияның өзінен Джейсон Крамп және оның әкесі Фил Крамп, Ли Адамс, Крейг Бойс, Тодд Уилтшир және Аделаиданың өзінен Стив Бейкер (Еуропалық (Дүниежүзілік) 1983 жылғы 21 жасқа дейінгі чемпионы) және Райан Салливан болды. Уэйвиллде жарысқан басқа да үздік спидвейшілер 1991 жылғы «West End International» жеңімпазы Шейн Боуэс және бірнеше Оңтүстік Австралия чемпиондары Марк Фиора, Шейн Паркер және Крейг Ходжсон. Уэйвиллдің алғашқы жылдарында болашақ әлем чемпиондары Лионель Ван Праг (1936 жылы Уэмбли стадионында өткен алғашқы әлем чемпионатының жеңімпазы) және Блуи Уилкинсон қатысты. Басқалар арасында Дики Смайт, Вик Хаксли, Альби Тейлор, Сиг Шлам, Фрэнк Артур, сондай-ақ жергілікті саяхатшы Джек Чэпман болды. Уэйвиллге ағылшын жұлдыздары Джек Паркер, Гарри Уитфилд және Норман Эванс, сондай-ақ Американың 1931 жылғы ресми емес әлем чемпионы Спраутс Элдер де келді. Тіпті шетелден немесе мемлекетаралық спидвейшілер қатыспайтын тұрақты спидвей жарыстары үшін де, бұл кезеңде Уэйвиллдегі көрермендер саны 25 000-ға жуық болды, бұл Уэйвиллді Австралиядағы ең жақсы қолдау тапқан спидвейге айналдырды. 1920 жылдардың соңында жас Ким Бонитон, кейіннен сәтті спидкар жүргізушісі, өнер галереясының иесі және 1954 жылдан 1973 жылға дейін Аделаиданың Роули Парк спидвейінің табысты промоутері болды, ол спорттың алғашқы дәмін татып көрді, ол өмір бойы құмарлыққа айналды. Бонитон өзінің тартымды емес анасы Леди Жан Бонитонды Уэйвиллдегі жарысқа алып баруға көндірді және ол оған әуес болды. 1933 жылдың 2 қаңтарында Уэйвиллде 1933 жылдың наурыз айында Сиднейдің Шоуграунд спидвейінде өтетін финалымен ресми емес әлем чемпионатының төрт раундтық іріктеу сериясының екінші раунды өтті. Квинслендтік Дики Смайт Уэйвиллдегі жарысты Блуи Уилкинсон мен Норман Эванстан қарсы жеңіске жетті. Гарри Уитфилд финалда австралиялық Билли Ламонт пен Блуи Уилкинсоннан жеңіске жетті. 1994 жылдың 12 қаңтарында Уэйвиллде Австралия мен Англия арасындағы соңғы мотоцикл спидвей сынағы өтті (2016 жылдың қыркүйегіне дейін). Сынақ серияның төртінші және соңғы матчы болды, онда жергілікті команда 4:0 есебімен жеңіске жетті. Ли Адамс пен Джейсон Крамп бастаған Австралия командасы Уэйвиллдегі сынақта 61:46 есебімен жеңіске жетті. Уэйвиллде алғашқы сынақ, 1933-34 жылдар аралығындағы Англияға қарсы серияның екінші сынағы 1933 жылдың 7 қаңтарында өтті. Фрэнк Артур басқарған Австралия командасы (1934 жылдың 7 қаңтарында өткен) 28:25 есебімен жеңіске жетті, жергілікті жұлдыз Джек Чэпман 8 ұпаймен жеңіске жетті. Австралияның жетекші Sprintcar сериясы, World Series Sprintcars көп рет Уэйвиллде жарысқан, бірақ трассаның құмды негізі жүргізушілерге ұнамайды (көптеген жүргізушілер оны жағажайда жарысумен салыстырды), және серия әдетте Аделаидадағы мақсатты Speedway City трассасында өтеді. Sidecar спидвейі де Шоу-граундта өткен кезде танымал, онда «Castrol Cup» сияқты көптеген жоғары деңгейлі жарыстар өткізілді, сондай-ақ Корольдік Аделаида көрмесіндегі көрме жарыстары бар. Уэйвиллде 2001-02 жылдарғы Оңтүстік Австралия Speedcar чемпионаты да өтті, бұл чемпионат 1978/79 жылдан бері Speedway City трассасында өткізілмеген алғашқы рет болды. Солтүстік территориядан келген бұрынғы үш дүркін Австралия Speedcar чемпионы Уоррен Экинс екінші SA титулын жеңіп алды, ол бұрын 1997 жылы жеңген болатын. Уэйвиллде Австралия чемпионатының өткізілуі арасындағы ең ұзақ үзіліс рекордты сақтайды. 2002 жылғы Австралия жекелей чемпионатынан бұрын Уэйвиллде 1932 жылдан бері чемпионат өткізілмеген, яғни 70 жылдық үзіліс болды, бұл Ньюкасл Шоуграундтарының чемпионаттар арасындағы 69 жылдық бұрынғы рекордын асып түсті, ол 1927 жылы төрт жеке чемпионат өткізген, содан кейін 1996 жылға дейін күтіп отыруға мәжбүр болды.

Басқа қолданыстар

Негізгі арена 1927 жылдан бастап Оңтүстік Австралия Ұлттық футбол лигасының «Батыс Аделаида» футбол клубының үй алаңы болды, бірақ 1939 жылғы маусымнан кейін, Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін Австралия армиясының иелігіне өтті. «Батыс Аделаида» клубы 1927 жылы, Шоуграундтағы алғашқы жылында SANFL премьер-лигасын жеңіп алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде «Батыс Аделаида» клубы «Гленелг» футбол клубымен бірікті және 1940 жылдан бастап үй ойындарын Аделаида овалінде өткізуге мәжбүр болды, ал қазіргі үйі – Ричмонд овал 1958 жылы ашылды. «Батыс Аделаида» клубы Шоуграундты үй алаңы ретінде пайдаланған жалғыз SANFL командасы болып қала береді, алайда 2000-шы жылдары «Стурт» футбол клубының Шоуграундта түнгі футбол ойнағысы келетіндігі туралы (әдетте жалған) хабарлар тарады (Уэйвилл Стурттың Аделаида аймағында орналасқан, ал олардың үй алаңы – Унли Овалы, Шоуграундтан шамамен 2 км қашықтықта). Негізгі аренада жарықтандыру жеткілікті болғанына қарамастан, Уэйвилл ешқашан түнгі футболға пайдаланылмаған. 510 метрлік жол 1934 жылдан 1973 жылға дейін Аделаидадағы аттармен жүргізілетін жарыстардың үйі болды, содан кейін барлық жарыстар 1969 жылы ашылған, ұзындығы 845,50 метр болатын Globe Derby Park-қа көшірілді. Австралиядағы көптеген астаналық аттармен жүргізілетін жарыс жолдарынан қысқарақ болған Уэйвилл қаласында алты рет Интер Доминион чемпионаты өтті – 1937, 1949, 1954, 1958, 1963 және 1969 жылдары. Корольдік Аделаида көрмесі кезінде түрлі ашық іс-шараларды өткізуден басқа, негізгі арена жыл сайынғы Big Day Out музыка фестивалінің Аделаидадағы кезеңіне, сондай-ақ Monster Trucks және Supercross Masters сияқты мотокросс іс-шараларына да қонақжайлық жасайды. Шоу-баг залы негізінен Аделаида роллер дерби командасының үй ойындары үшін қолданылады. 2021 жылы The Showgrounds-тағы павильон COVID-19 вирусына қарсы вакцина салу үшін пайдаланылды.

Салыстыру

Австралия материгіндегі бес астаналық көрме алаңдарының негізгі ареналарының ішінде Уэйвилл мен Брисбен көрме алаңдары ғана қалыптасқан жылдарындағы түріне жақын күйінде сақталған. Мур паркіндегі Сидней көрме алаңы қазір Австралияның «Фокс студиясы» болып табылады, бірақ оның негізгі аренасы әлі де анық көрінеді, ал Жаңа Оңтүстік Уэльс Корольдік шаруашылық қоғамы 1998 жылы Хомбуштегі Олимпиадалық паркеге көшіп кетті. Перттегі Клермонт көрме алаңы әлі де толыққанды күйде сақталған және Батыс Австралия Корольдік шаруашылық қоғамы оны пайдаланады, бірақ 1927 жылдан 2000 жылға дейін Клермонт спидвейіне үйі болған негізгі арена жаңартылды. Спидвей трегі алынып тасталды және әлі де Көрме алаңының негізгі аренасы болғанымен, қазір толыққанды шөппен жабылған овалға айналды. Мельбурн көрме алаңының негізгі аренасы, онда ат спорты және спидвей трегі орналасқан, 2002 жылы бұзылып, орнына 3000 орындық төртбұрышты арена салынды, ол 2010 жылдан 2012 жылға дейін Австралия бейсбол лигасының «Мельбурн Aces» командасының үй аренасы ретінде пайдаланылды.