Кіріспе

Американдық тергеу журналисі Мюррей С. Ваас – 2003 жылы Иракқа басып кіруді жоспарлаған Ақ үйдің әрекеттері мен одан кейінгі дау-дамайлар, сондай-ақ Пламе ісі (сонымен қатар "ЦРУ-ның ірі қазылар алқасының тергеуі", "ЦРУ ақпаратының жария ету жанжалы" және "Пламегейт" деп те аталады) сияқты американдық саяси жанжалдарды жариялағаны үшін танымал американдық тәуелсіз және тергеу журналисі. Ваас өзінің мансабының басым бөлігінде ұлттық қауіпсіздік тақырыбына ден қойды, бірақ әлеуметтік мәселелер мен корпоративтік заңбұзушылықтар туралы да жазды. Оның екінші Ирак соғысы және Пламе ісіне қатысты мақалалары National Journal журналында, онда ол штаттық тілші және редактор болып жұмыс істеді, The Atlantic және бұрын The American Prospect басылымдарында жарияланды.

Жеке өмірбаяны

Ваас Пенсильвания штатының Филадельфия қаласында дүниеге келді және бастапқыда заңгерлік мансапқа және қалалық саясатқа қатысуға үміттенеді ("Филадельфия қаласының округтік прокуроры және мэрі болу"). Ол Джордж Вашингтон университетінде оқыды. 16 жасында, әлі орта мектепте оқып жүргенде, еңбек еткен студенттерге колледжге ерте қабылдануға мүмкіндік беретін бағдарлама аясында сабақтарға қатыса бастады. Кейін ол бітіруге дейін колледжді тастап, журналист болып жұмыс істеді. 1987 жылы, Ваас жиырма алты жасқа толғанда, оның өміріне қауіпті "қарқынды дамыған" қатерлі ісігі бар екенін білді. Көп жылдар өткен соң, 2006 жылдың 26 маусымында "Вашингтон Пост" газетінің медиа жазушысы Говард Курц Ваасқа "емделмейтін С сатысы" қатерлі ісігі бар екені және "өлімге қатерлі диагноз" қойылғанын хабарлады. Кейін Ваас Джордж Вашингтон университетінің медициналық орталығына "оны қатерлі ісігінен дұрыс анықтамағандық" үшін сотқа жүгінді. Ваас бұл іс бойынша 650 000 долларлық үкім жеңіп алды. Бұл үкім кейіннен округтік апелляциялық сотта қолдау тапты. Бір хабарламада сол кездегі ең ірі денсаулық сақтау компаниясы WellPoint компьютерлік алгоритмді пайдаланып, жақында емделген сүт безі қатерлі ісігі бар әйелдерді анықтап, олардың полистерін заңды себепсіз тоқтатуға тырысқаны жарияланды. Бұл жаңалық үлкен халықтық наразылықты тудырып қана қоймай, Денсаулық сақтау және халықты әлеуметтік қорғау министрі Кэтлин Себелиус пен президент Барак Обаманы WellPoint компаниясын бұл практиканы тоқтатуға шақыруға әкелді. Обама әкімшілігінің қысымымен WellPoint және елдегі басқа ірі денсаулық сақтау компаниялары бұл практиканы дереу тоқтатуға келісті. Ваас өзіне ұқсас көптеген қатерлі ісікпен күресіп жатқан науқастардың өмірін сақтап, ондаған мың адамның сақтандыруын әділетсіз тоқтатуға жол бермеді. Ол Аризона мемлекеттік университетінің Уолтер Кронкайт журналистика және бұқаралық коммуникация мектебінен Барлетт пен Стилдің бизнес-тергеу репортажы сыйлығын және басқа да наградаларды жеңіп алды.

Кәсіби мансап

Колледжде оқып жүрген кезінде Ваас американдық газеттің тілшісі Джек Андерсонның жұмысына қабылданып, оның көмекшісі болды. Жиырма жасқа толғаннан кейін Ваас The Village Voice газетінде штаттық жазушы болып жұмыс істеді. Voice газетінің қазіргі редакторы Ваасты, сол дәуірде газетте жұмыс істеген басқа да белгілі жазушылар, сыншылар, тергеуші тілшілер және карикатуристермен бірге – Уэйн Барретт, Джек Ньюфилд, Тереза Карпентер, Рон Розенбаум, қазір қайтыс болған Норман Мейлер, Мим Удовитч, Мэтт Гроунинг және Марк Алан Стамати сияқты "Еңбегі сіңген жазушылар" деп атайды. Ваас алғаш рет 18 жасында, колледждің бірінші курсында, көктемде Андерсон үшін жұмыс істеді: "Мен сұхбатқа барғанда, адамдар маған бір қарап күліп жіберді. Мен 15 жастағыдай көрінетін 18 жастағы балалардың бірі болдым", – деп еске алады ол. "Нью-Йорк Таймс" газеті Андерсоннің некрологында оның бағанасы "елдегі ең көп оқылатын, ең ұзақ жылдар бойы жарық көрген саяси бағана" екенін жазды. Андерсон өзінің және жас тілшілерден тұратын шағын штабының "Боб Вудвард пен Карл Бернштейн Уотергейт дауының шындығын ашқанда бір рет жасағандай" күн сайын жұмыс істегенін мақтан тұтатын. Амин 1971 жылдан 1979 жылға дейін Уганданың әскери диктаторы болды және "қазіргі заманғы тарихтың ең қатыгез диктаторларының бірі" деп сипатталды. Оның билігі азаптау, халықаралық терроризмді қолдау, соттан тыс өлімдер, қарапайым азаматтарды қатыгездікпен және кездейсоқ өлтіру, этникалық тазалаумен сипатталды. Амин өзінің халқына қарсы геноцид жасап, кем дегенде 150 000 мен 300 000 аралығындағы угандалықтарды өлтірді деп есептеледі. Amnesty International өлтірілгендердің санын 500 мыңға дейін бағалады. Сенаттың Сыртқы қатынастар комитетінің бұрынғы қызметкері, Джорджтаун университетінің халықаралық қатынастар профессоры Ральф Нурнбергер "Африканы зерттеу журналында" жариялаған зерттеуінде АҚШ-тың Аминге қарсы салған экономикалық санкциялары оның құлауына себеп болды деген қорытындыға келді. Нурнбергер Конгресс санкцияларды енгізуге аз назар бөлгенін немесе Конгресс мүшелері мен олардың қызметкерлерінің шағын тобынан басқа қолдау таппағанын жазды. Нурнбергер Ваас рөлін "осы мәселені зерттеумен айналысатын Конгресс қызметкерлері мен угандалық эмигранттар үшін пайдалы байланыс ретінде танылды" деп сипаттады. Марқұм сенатор Фрэнк Черч (демократ, Айдахо штаты), Сенаттың Сыртқы қатынастар комитетінің төрағасы, кейіннен Конгресс енгізген бойкот "Уганданың ішкі жағдайына терең әсер етті және Иди Аминнің құлауына ықпал етті" деді. Сенатор Марк Хэтфилд (республикашыл, Орегон штаты) санкциялар "Аминнің жеңілмейтін өмір сүру қабілетін бұзуға мүмкіндік беретін формуланың қажетті психологиялық және практикалық компоненттерін қамтамасыз етті" деп түсіндірді. Рейган әкімшілігі кезінде Ваас Иран-Контра ісін ашып көрсетуге қатысқан шағын топтың бірі болды. 1992 жылы АҚШ-тағы институционалдық және түрмедегілердің құқықтарын зерттеу және жазу үшін тағайындалды. Ол стипендиясы аясында ақыл-жайы нашар адамдарға арналған мекемелердегі, психиатриялық ауруханалардағы, қарттар үйлеріндегі, жасөспірімдерді ұстау орталықтарындағы, түрмелердегі нашар жағдайларды және күмәнді өлімдерді зерттеді. Бұл оқиға АҚШ Әділет министрлігінің қаланың ақыл-жайы нашар адамдарға қатысты қарым-қатынасын қайта қарауына және бірнеше баланың өліміне себеп болған зәбірлеу немесе жеңілтексіздік салдарынан қала әкімдігіне қарсы азаматтық сотқа шағымдануға түрткі болды. 1998 және 1999 жылдары Ваас Salon.com үшін Уайтуотер және Клинтонға қарсы импичмент туралы баяндады. Сол жылы Ваас Гарвард университетінің Джон Ф. Кеннеди атындағы мемлекеттік басқару мектебінің "Жоан Шоренштейн Барон Пресс орталығы" сыйлық берген "Тергеуші репортаждар үшін Голдсмит сыйлығын" алды, себебі ол "Персия шығанағындағы соғыстан бұрынғы Иракқа қатысты АҚШ саясатын егжей-тегжейлі баяндаған" сериясы үшін марапатталды. "ABC News Nightline" телеарнасының жүргізушісі Тед Коппел Ваас пен Францтың әңгімелері "Джордж Буш, көбінесе сахна артында жұмыс істеп, Саддамның Ирағын АҚШ-тың жоятын агрессивті державаға айналдырған қаржы, барлау және әскери көмекті бастамашы және қолдаушы болғанын анық көрсетті" деді. "Нью-Йорк Таймс" газетінде Энтони Льюис Ваас пен Францтың, сондай-ақ Сеймур Херштің баяндамаларын келтіріп, Саддамның аймақтық ғана емес, халықаралық қатерге қалай айналып кеткеніне таң қалғандарға "керемет жауап" берді: "АҚШ Саддам Хусейннің соғыс машинасына және оның амбицияларына күш берді". Льюис Ваас, Франц және Херштің мәлімдемесін келтіріп, бұл негізінен АҚШ-тың Иракпен құпия барлау мәліметтерін бөлісуіне және Сауд Арабиясы, Кувейт және Иордания сияқты одақтастарына Саддамға АҚШ-та жасалған қару-жарақтарды беруге ынталандыруына байланысты болғанын көрсетті. Бұл баяндаманың аясында 1992 жылдың 10 наурызында Ваас пен Франц Рейган және Джордж Буш әкімшіліктерінің Саддам Хусейннің Ирак режимімен құпия барлау мәліметтерін бөліскенін, Конгресс комитеттеріне барлық ынғаимасылық екі жыл бұрын тоқтатылғанын жалған айтқандықтарын хабарлады. 1992 жылдың 18 сәуірінде жарияланған тағы бір мақаласында Ваас пен Франц, өте құпия үкіметтік құжаттарға сілтеме жасай отырып, Рейган және Джордж Буш әкімшіліктерінің он жылдан астам уақыт бойы Сауд Арабиясына Саддам Хусейннің Ирағына американдық қару-жарақтарды беруге рұқсат беру саясатын жүргізгенін, екі әкімшіліктің Саддам режимін қолдауға бағытталған құпия сыртқы саясатының бөлігі ретінде хабарлады. Бұл оқиғада сондай-ақ екі президент, Рональд Рейган және Джордж Буш, транзакциялар федералдық заңды және Конгресс шектеулерін бұзуы мүмкін болса да, қару-жарақтарды беруге құпия түрде ынталандырғаны айтылды. 1992 жылы Ваас "Лос-Анджелес Таймс" газетіндегі тергеу мақаласында Джордж Буш әкімшілігінің Пәкістанға американдық қару-жарақтарды сатып алуға рұқсат бергенін, тіпті президент Конгреске "Пәкістанның ядролық жарылғыш құрылғысы жоқ екенін" растамаса, мұндай сатуға тыйым салатын федералдық заң күшінде болса да, хабарлады. (Сол кезде Пәкістан ядролық қару-жарақтарға ие болды, бұл Буш әкімшілігіне Пәкістанның ядролық қарудан бос екенін растауға мүмкіндік бермеді). 1992 жылдың 18 маусымындағы мақала бірнеше сенаторлардың Буш әкімшілігі қару-жарақ сатуға рұқсат бергені үшін федералдық заңды бұзды деген айыптауларына әкелді. Марқұм сенатор Джон Гленн (демократ, Огайо штаты) Вааске "қару-жараққа тыйым салу президенттің қол қойған заңы болғанымен, оның (өз) әкімшілігі оған бағынбау үшін қадамдар жасады" деді. Сенаттың Сыртқы қатынастар комитетінің төрағасы, республикашыл Клейборн Пелл (Род-Айленд штаты) Ваас мақаласына жауап ретінде Буш Мемлекеттік департаментінің "Пәкістанға қару-жарақ сатуға рұқсат бергені үшін федералдық заңды біліп тұра бұзғанын" қатаң түрде мәлімдеді.

Джордж Буш әкімшілігінің Иракпен соғысқа дейінгі кезеңдегі барлау мәліметтерін бұрмалауы

Жақында Ваас ұлттық тілші және National Journal журналының редакторы болып жұмыс істеді. Ваас Джордж Буш әкімшілігінің елді Иракпен соғысқа бастау үшін барлау деректерін манипуляциялағаны туралы сұрақтар көтерген негізгі баспасөз өкілдерінің санаулы бірі ретінде көзге түсті, және соғыс аяқталғаннан кейін Ақ үйдің мұны қалай жасағанын оқырмандарына егжей-тегжейлі баяндады.

Валерия Плейм және арнайы прокурордың тергеуі

Екінші Буш әкімшілігінің Иракпен соғысқа әкелген саясаты туралы көптеген мақалалар жазған кезде Ваас бірқатарда ЦРУ прокуроры Патрик Дж. Фицджеральдтың құпия ЦРУ оперативтігі Валерия Плеймнің жеке басын баспасөзге кім ашты деген тергеу туралы да жазды. Ол екі оқиғаның тығыз байланысты екенін көрсетті, себебі Плеймнің беделін түсіру әрекеті Буш әкімшілігінің барлау ақпаратын бұрмалап, соғысқа қадам жасау үшін дәлелдер жасағандарды қаралауға бағытталған кең ауқымды күш-жігерінің бір бөлігі болды. Плеймнің құпия ЦРУ агенті екендігі туралы ақпарат Буш әкімшілігінің жоғары лауазымды шенеуніктері оның күйеуі, бұрынғы елші Жозеф К. Уилсон IV-тің беделін түсіру және оған қарсы кек алу үшін баспасөзге таратылды. Ол Буш әкімшілігінің Саддам Хусейнмен соғысқа бару үшін барлау ақпаратын дұрыс емес көрсеткенін айыптаған еді. Вице-президент Дик Чейнидің бас кеңесшісі И. Льюис (Скутер) Либби кейіннен Плеймді әшкерелеудегі өз рөлін және Буш әкімшілігіндегі басқалардың рөлін жасыруға тырысқаны үшін жалған куәлік беру және әділетке кедергі келтіру айыптары бойынша сотталды, бірақ президент Буш Либбидің отыз айлық түрме жазасын кейін жеңілдетті. (Президент Буштың сол кездегі бас саяси кеңесшісі Карл Роув та арнайы прокурор Патрик Фицджеральд тарапынан тергелді, бірақ оған ешқандай айып тағылмады.) Ваас Либбидің Плеймнің жеке басын New York Times тілшісі Джудит Миллерге ашқанын жариялаған алғашқы мақаланы ғана жазбады, сонымен қатар Миллердің, Либбиді өзінің көзі ретінде танудан бас тартқаны үшін жүзден астам күн түрмеде отырған Миллерге куәлік беруге мүмкіндік берген мақала да осы болды. 2005 жылғы 6 тамыздағы American Prospect журналында Ваас Либбидің Плеймнің атын Миллерге алғаш айтқанын жариялады. Сол мақалада Либбидің Миллерді түрмеде қалуға және өзінің көзі екенін жарияламауға шақырғаны да көрсетілді. Ваас жазған мақаланы оқығаннан кейін прокурор Фицджеральд Либбидің адвокатына хат жолдап, Ваас баяндағандарды сілтеме ретінде келтіріп, Либбиден Миллерді куәлік беруге шақыруын талап етті. Фицджеральд хатта "Либби Миллер ханымның куәлігін беруі өзіне тиімсіз деп шешкен" және Либбидің Миллердің куәлігін беруіне кедергі келтіруі арнайы прокурордың тергеуін қиындатуға бағытталған әділетке кедергі келтіру немесе куәларды адастау болып есептелуі мүмкін деп жазды. Ваас жариялаған Плейм ісінің кейінгі есептері 2007 жылғы маусымда жарық көрген Union Square Press баспасынан шыққан Либби ісі туралы кітабына негіз болды, ол туралы Ваас Democracy Now! бағдарламасында Эми Гудманмен сұхбатында егжей-тегжейлі айтты.

Митт Ромни және ЛГБТ мәселелері

2012 жылғы президенттік науқанның соңғы күндері Ваас «Бостон глобусына» бірқатар мақалалар жазып, Митт Ромнидің Массачусетс штатының губернаторы ретінде штаттың ЛГБТ қауымдастығының құқықтарын шектеу саясатын жүзеге асырғанын баяндады. Бұл республикалық президенттік праймеризде көп дауыс беретін консервативті және евангелистік сайлаушылардың қолдауын алу мақсатында жасалған қадам еді. Waas және «Globe» басылымы Ромни мен оның кеңесшілерінің Мемлекеттік денсаулық сақтау департаменті қаржылаған жасөспірімдерге арналған қорқынышқа қарсы нұсқаулықты жариялаудан тартынғанын хабарлады, себебі онда «бисексуал» және «трансгендер» терминдері қолданылған. Ромнидің кеңесшілері евангелистер мен ЛГБТ-ға қарсы топтардың бұл терминдерді қолдануға наразы боларынан қынжылған. Одан әрі Ваас Ромнидің бір жынысты ата-аналардың балаларына туу туралы куәлік беруден бас тартқанын жариялады. Мемлекеттік деректерге сәйкес, Денсаулық сақтау департаментінің жоғары лауазымды заңгері өзінің басшыларына жолдаған құпия хаттамасында Ромни әкімшілігінің осы балаларға туу куәлігін бермеуі «9/11 оқиғасынан кейінгі әлемде заңды орындау және қауіпсіздік шараларын бұзуға, балалардың мектепке түсуге, жүргізуші куәлігі мен паспорт алуға, әскери қызметке немесе тіпті дауыс беруге тырысқанда қиындықтарға тап болуына» әкеп соғатынын ескерткен. Ромни, бұрын ЛГБТ құқықтарын қолдауда Тед Кеннедиден де ашық болуға уәде берген және Массачусетс штатының мемлекеттік лауазымдарына үміткер болған кезде осылай әрекет еткен, консервативті және евангелистік сайлаушылардың қолдауын алу үшін мүлдем басқаша әңгіме айта бастады. Ол гомосексуалдық некеге және бір жынысты жұптардың бала тәрбиелеуіне қарсы шықты: «Кейбір гомосексуалдар өздеріне бала туып алып жатыр», - деп мәлімдеді Ромни 2005 жылы Оңтүстік Каролинадағы консервативті сайлаушыларға сөйлеген сөзінде. «Бұл құжат жүзінде дұрыс емес. Бұл шындығында да дұрыс емес. Әр баланың анасы мен әкесі болуға құқығы бар». Ромни туралы Ваас жариялаған материалдарға реакция жылдам болды, азаматтық құқықтар және ЛГБТ топтары сайлауға дейін Ромниді айыптады. Адам құқықтары жөніндегі науқанның президенті Чад Гриффин елдегі ең ірі гей құқықтарын қорғау ұйымының мәлімдемесінде: «Митт Ромни американдықтардың алдында бірнеше рет ЛГБТ-ге қарсы кемсітушілікке қолдау көрсетпейтінін айтты, бірақ бұл тікелей өтірік», - деді. Гриффин сондай-ақ «балаларға туу туралы куәлік беруден бас тарту арқылы Ромни ЛГБТ-нің құқықтарын жоққа шығарды» деп түсіндірді.

Трамп дәуіріндегі репортаждар

Трамп әкімшілігі кезінде Ваас National Enquirer, оның бас компаниясы American Media, Inc., және президент Трамптың сол кездегі жеке адвокаты және «фиксі» Майкл Коэннің Трамптың некеден тыс қатынастары болған әйелдерге құпия ақша төлеуге тырысқаны туралы жазған алғашқы журналистердің бірі болды. Трамп әкімшілігі кезінде Ваас арнайы кеңесші Роберт Мюллердің тергеуіне қатысты екі дүркіннен астам маңызды жаңалықтарды жариялады, олар негізінен президент Трамптың ФБР, Әділет министрлігі және арнайы кеңесші Роберт Мюллердің тергеуі кезінде әділдікке кедергі келтірді ме, жоқ па деген сұраққа бағытталды. Трамп немесе оған жақын адамдар Хиллари Клинтонның 2016 жылы президенттікке сайлануына кедергі келтіру және Трампты сайлауға көмектесу үшін жасырын әрекеттер жасады ма? Бұл жаңалықтар негізінен The New York Review of Books, The New York Times, Vox және Foreign Policy басылымдарында жарық көрді. Ваас бұрынғы ФБР директоры Джеймс Комидің күдікті куәгерлері болғанын бірінші болып хабарлады. Комидің мәлімдемесінде президент Трамп оған өзінің ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесшісі Майкл Флинннің ФБР-ге Ресей дипломатымен сөйлескені туралы өтірік айтқаны туралы ФБР тергеуін тоқтатуға бұйырғандығы айтылды. Бұл оқиға 2017 жылдың 14 ақпанында Трамп пен Коми Овалдық кеңселерде жалғыз қалған кезде болған. Арнайы кеңесші Мюллер Комидің мәлімдемесін Трамптың әділдікке кедергі келтіру әрекеті ретінде қарастырды. Ваас жариялағаннан бұрын Трамп пен оның саяси жақтастары Трамптың Флинн ісі бойынша сотқа кедергі келтіргені үшін ешқандай заңдық жазаға тартылмауы мүмкін екенін айтқан, өйткені Трампқа қарсы дәлелдер тек Комидің сөзіне негізделген, яғни жақында ғана жұмыстан шығарылған ФБР директорының сөзіне және АҚШ президентінің сөзіне қарсы екенін мәлімдеген. «Біз бұл оқиғаның бір адамның ғана баяндамасы екенін естен шығармауымыз керек», - деді Fox News телеарнасында Республикалық Ұлттық Комитеттің төрағасы Ронна Ромни МакДаниел, Трамптың әкімшілігіндегілердің қайталап айтқан осындай пікірлерінің бірі ретінде. «Осы кездесулерде не болғанын білетін екі адам – президент пен Джеймс Коми». Бірақ 2017 жылдың 7 маусымында Vox басылымында жарияланған хабарда Ваас Коми өзінің үш жоғары көмекшісімен президент Флинн туралы ФБР тергеуін тоқтату туралы ұзақ сөйлескенін мәлімдеді. Өзінің хабарламасында Ваас бұл лауазымды адамдардың Эндрю Маккейб, ол кезде ФБР директорының міндетін атқарушы (және Комимен сөйлескен кезде ФБР директорының орынбасары); Джим Рыбики, Коми штабының бастығы; және Джеймс Бейкер, ФБР-дің сол кездегі бас кеңесшісі екенін айтты. Ваас сондай-ақ ФБР-дің жоғары лауазымды қызметкерлерінің бірі Трамптың әділдікке кедергі келтіруі туралы Комимен болған әңгімелерін бір уақытта жазып алғанын мәлімдеді. Трамптың әкімшілігі бұл шындық болуы мүмкін екенін жоққа шығарды, Коми өзінің үш көмекшісіне ешқашан болмаған нәрсе туралы айта алмағанын мәлімдеді. Бірақ Коми өзі бұл фактіге күмәнданбады және келесі күні Сенаттың барлау комитетінің алдында Ваас туралы хабарламадан туындаған сұрақтарға жауап берді. Ваас сондай-ақ президент Трамптың өзінің саяси қарсыластары деп саналатындарды дұрыс емес тергеу үшін АҚШ Әділет министрлігін пайдалануды қалай тырысқанын ашқан алғашқы журналистердің бірі болды. 2018 жылдың 9 қарашасында Ваас Vox-та мәлімдегендей, ол кездегі Бас прокурор Мэттью Уитакер Трампқа Әділет министрлігі Трамптың саяси қарсыластарын тергеу үшін қалай пайдаланылуы мүмкін екендігі туралы жеке кеңес берді. Уитакер Трампқа Хиллари Клинтонның ісін тергейтін арнайы прокурорды қалай тағайындауға болатынын айтты. Клинтон бұған дейін ФБР-дің жеке электрондық пошта серверін құпия ақпаратты тарату кезінде қолданғаны туралы бұрынғы тергеуінен босатылған болатын. Трамп Әділет министрлігіне Клинтонды тергеуге қысым жасағанда, Клинтон заң бұзуға қатысты ешқандай жаңа ақпарат шықпаған. 20 қарашада The New York Times газеті Ваастың алғашқы хабарламасына сілтеме жасап, өзінің жеке мақаласын жариялады. «Таймс» газеті бұдан да ары қарай барып, Трамп өзінің Ақ үй кеңесшісі Дон МакГанға Хиллари Клинтон мен Джеймс Комиді айыптауды бұйырғанын, тіпті олардың ешқайсысы да жамандық жасағаны туралы нақты дәлел болмаса да жазды. МакГан Трамптың талаптарынан қатты ренжіді, The Times газетінде Ақ үйдің заңгерлері президентті ескертіп, Трамп осындай әрекеттерді жалғастыра берсе, «мүмкін импичмент» болуы мүмкін екенін ескертті. Vox және The New York Times газеттерінің мәліметтеріне сүйене отырып, Сенаттағы көпшілік көшбасшысы, Чарльз Шумер, Нью-Йорк штатынан Демократ, Уитакердің әрекеттерін тергеу үшін Әділет министрлігінің Бас инспекторына шақыру жасады. Шумер әсіресе Инспекторға «Vox-тағы тәжірибелі журналист Мюррей Ваас жариялаған мәлімдемелерді» тергеуді сұрады, «Уитакер Ақ үйге президенттің Сессияны және Бас прокурордың орынбасары Род Розенштейннің Әділет министрлігіне Трамптың жауларын тергеуге бағыт беруіне қалай қысым жасауға болатыны туралы кеңес бергенін» анықтауды сұрады. Шумер сондай-ақ Әділет министрлігінен Уитакердің Бас прокурордың міндетін атқару кезінде «Ақ үймен құпия үкімді сот немесе тергеу ақпаратын бөлісіп бермегенін» тергеуді сұрады. 2019 жылы Ваас The New York Review of Books үшін президент Трамптың алғашқы импичментіне қатысты көптеген эксклюзивті жаңалықтарды жариялады. Мәселе президент Трамптың украина үкіметіне Джо Байденнің ұлы Хантердің Украинадағы заңсыз бизнес мәмілелері туралы тергеуді жариялауға қысым көрсеткені туралы айыптамалар болды. Сол кезде Джо Байден 2022 жылғы сайлауда Трамптың ең ықтимал демократтық қарсыласы болды. Трамп украина президенті Володимир Зеленскийге Украинаға 400 миллион долларға жуық әскери көмек көрсетуді тоқтатқан, Зеленский мұндай тергеуді жариялағанша. 2019 және 2020 жылдары Ваас The New York Review of Books және The Guardian басылымдарында Трамп әкімшілігі кезінде Әділет министрлігінің саясиландырылуы мен жемқорлығына қатысты жаңа айыптамаларды жариялаған бірнеше мақалалар жазды. 2021 және 2022 жылдары Ваас 2020 жылғы президенттік сайлау қорытындысын күшпен өзгертуге тырысқан, сол кездегі президент Дональд Трамптың атынан жұмыс істеген адвокаттар туралы бірқатар тергеу мақалаларын жазды. 2021 жылдың 2 желтоқсанында The Guardian басылымында жарияланған мақаласында Ваас бұл күш-жігердегі жетекші адвокаттардың бірі Сидни Пауэллдің федералды соттарға көптеген адамдардың оның ісіндегі талапкерлер немесе бірлескен кеңесшілер екенін бірнеше рет жалған мәлімдеме жасағанын мәлімдеді, ал Пауэлл олардың рұқсатын алмай тұрып. Осы адамдардың бірнешесі Ваасқа Пауэлл оларды осылай атағанды кейін ғана білгендерін айтты. Келесі күні Ваас Пауэллдің қайырымдылық алаяты үшін федералдық үкімді сотқа шақырылып отырғаны туралы тағы бір мақала жазды. Өзінің жұмысы туралы сирек сұхбатында, 2006 жылдың 15 мамырында U.S. News & World Report журналисі Элизабет Халлоранмен, ол «Фицджеральд тергеуіне қатысты емес басқа да жаңалықтармен айналысып жатырсыз ба?» деген сұраққа жауап бергенде, ол «денсаулық сақтау мәселелері, жатыр мойны рагына қарсы вакцина туралы ұзақ түсіндіру мақаласымен айналысып жатырмын» деді. Ол Халлоранға қойған сұрақтарының арасында: «Бұл вакцина оны алу керек адамдарға неге жетпейді? Ол жабылып қойыла ма?» деген сұрақтар бар еді.

Кітап шығару

The United States v. I. Lewis Libby, өңделіп, Waas репортажымен жабдықталған, 2007 жылдың 5 маусымында Sterling Publishing's Union Square Press баспасында жарияланды. Кітаптың басым бөлігі И. Льюис Либбидің федералдық қылмыстық іс тізімінен мұқият іріктелген, бастапқы көлемі шамамен миллион сөзді құраған сот хаттамасының өңделген нұсқасы болды. Кітапта Ваас жазған «Соңғы бөлімше» атты жаңа эссе де бар, онда жаңа ақпарат пен репортаждар ұсынылған. Розен Ваасқа жоғары баға бергенмен, Вудвордты Буш әкімшілігінің Ирактың жаппай қырып-жоятын қарулары бар деген сенімге иленгені үшін қатты сынады, ал шындығында ондай қарулар болған жоқ, осылайша соғысқа елді жетелеу үшін әкімшіліктің жалғандарын таратып берді. Розен Вудвордты Плейм ісіндегі рөлі туралы шындықты айтпағаны үшін де сынады, ол Плеймнің кім екенін жасырды: «Вудвард аң аулауда емес, – деп жазды Розен, – бірақ ол баяу аңға айналып жатыр. Анықталуы керек нәрселердің бірі – Вудвордты Буш командасы қалай алдағаны, олар оған ақпарат беру арқылы не істегені, сондай-ақ ол алған күмәнді ақпаратпен не істегені». 1992 жылдың 27 қазанында, бұрынғы «Лос-Анджелес Таймс» газетінің штатты жазушысы, өткен жылы сынға арналған Пулитцер сыйлығын жеңіп алған Дэвид Шоу, әріптестері Мюррей Ваас пен Дуглас Францтың бірінші Буш әкімшілігінің Иракқа қатысты соғысқа дейінгі саясаты туралы репортаждарын бағалады. Бірінші шығанақ соғысына дейін журналистердің мыңдаған құпия үкіметтік құжаттарға негізделген тақырыпта 100-ден астам мақала жазғанын атап өтті. Шоу олардың оқиғалары Джордж Буш әкімшілігінің «Саддам Хусейнге миллиардтаған долларлық несие кепілдіктері мен әскери технологияны» ұсынуы Саддамның кейін «Америка және одақтас күштерге қарсы қолданған» күрделі және қауіпті қару-жарақтарды төлеуге және жеткізуге көмектескенін көрсетті деп жазды. Медиа сыншысы Расс Бейкер Колумбия журналистикасы шолуында осыған ұқсас репортажды мақтады, журналистердің мақалалары «жасырын дереккөздерге емес, құпия құжаттарға негізделген» екенін атап өтті. Бейкер бұрын Ваас Рейган және Буш әкімшіліктерінің Иракпен соғысқа дейін жүргізілген жасырын сыртқы саясаты туралы жазған бірнеше журналистердің бірі болғанын атап өтті. Бейкер 1990 жылдың 18 желтоқсанында «Виллидж Войс» газеті «Ваас жасаған ірі тергеуді» жариялады, ол Джордж Буштың Иран-Ирак соғысы кезінде және одан кейін Ирак жағына қарай бейімділіктің күшті жақтаушысы болғанын көрсетті. Ал, керісінше, Online Journalism Review, American Journalism Review, Columbia Journalism Review, The Washington Post газеттерінде жазылған медиа сыншылары дәл осындай хабарларды мақтады. The Washington Post газетінде журналист Джон Шварц Ваас пен оның әріптестерінің репортаждары «көп нәрсеге қол жеткізді» деп жазды. 1998 жылдың маусым айында Дж. Д. Ласика «Салон: ең жақсы таза ойын веб-жарияланым? » деген сұраққа жауап бере отырып, «Американ журналистикасы» журналында жарияланған мақаласында Салондағы Билл Клинтонның импичменті туралы Ваас пен оның әріптестерінің репортаждарын бағалады. «Бірнеше уақыттан бері негізгі бұқаралық ақпарат құралдары Интернетке кез келген адамға дүниежүзілік миллиондаған аудиторияға аңыздар, өтірік және сөз байласу теорияларын таратуға мүмкіндік бергені үшін наразылық білдіріп келеді», - деп жазды Ласика. Ласиканың айтуынша, Ваас репортажы осы үрдісті өзгертіп, онлайн-журналистиканың «тұтынушы журналистиканың баламалы арнасы» бола алатынын және негізгі ақпарат құралдарының дұрыс емес немесе орынсыз репортаждарын түзететінін бірінші рет көрсетті. Ласиканың пікірінше, «Клинтон Левински ісі туралы Салонның жазғаны, бәлкім, Интернет-басылымның «классикалық тергеу журналистикасына алғашқы тұрақты кірігуі» және «тұбыршық ой-пікірге» қарсы «салмақ ретінде қызмет етті». Эндрю Росс (сонда Салон журналының бас редакторы) «Салонның тергеу журналистикасы ескі медианың қатерлерін көтерді, өйткені ол ескі әдіспен жасалды: аяқ киім былғары, көздер, телефондармен жұмыс істеу - бұл жерде жаңа медиа амалдар жоқ» деп сендірді. Росс Ваастың өзі «біраз технофоб» екенін, бұған дейін онлайнда көп болмайтынын айтты. Ваас Салонға «күнделікті ырғақ пен бірдендікті ұнатамын» деп жазғанын айтты». Калифорния университеті Берклидегі Журналистика және тергеуші журналистика орталығының негізін қалаушы Дэвид Уэйр Ваас пен оның әріптестерінің жұмысы тек Интернетте жарияланатын жаңалықтар сайтында «жетістік» болды деп айтты: «Бұл интернет-жариялау ұйымының басқа ақпарат құралдары елемейтін маңызды ұлттық оқиғаны ашқанын бірінші рет көрдік». 1998 жылы Уас Уайтвотер мен импичмент дағдарысын қамтығаны үшін кәсіби журналистер қоғамының терең баяндама үшін сыйлығын жеңіп алды. Онлайн журналистикасын шолуда Мэтт Уэлч Ваас жасаған «тек веб-журналистикасын» да мақтады, оның репортажының нәтижесінде «Кеннет Стардың негізгі Уайтвотер куәсі Дэвид Хейлдің сенімділігіне елеулі соққы келді, ал тәуелсіз кеңесші өзі Әділет министрлігінен мүдделер қақтығысы туралы сұрақтарға жауап беруге мәжбүр болды». 2007 жылдың шілдесінде GQ Magazine Ваасты «Сіз білмейтін ең жақсы репортерлердің» төртеуінің бірі деп атады, оның «жылдар бойғы жаңашылдық бақылау журналистикасын» мақтады. Журнал Плейм ақпаратын ұстап алу және Буш әкімшілігінің АҚШ прокурорларын қызметтен босатуы туралы мақалаларын ең маңызды жұмыстардың мысалы ретінде келтірді. 2009 жылы Эрик Алтерман мен Даниэль Айвори Американдық прогресс орталығының веб-сайтында «Интернетке негізделген репортерлер ұлттық жаңалықтар күнтізбесіне басымдықтарды белгілеп жатыр» екенін «күннен-күнге анық бола бастағанын» жазды, Ваас «Валери Плеймнің ақпаратын ашудағы» рөлін негізгі мысал ретінде келтірді. (Ваас Плейм ісі бойынша мақалаларын National Journal және American Prospect веб-сайттарында, ал бұрын жеке блогында жариялады, осы оқиғаға Вашингтондық элитаның қызығушылығы аз болған кезде). 2010 жылы Райан Читтам Колумбия журналистикасы шолуында Ваас жасаған АҚШ денсаулық сақтау саласы туралы тергеулерді мақтады. 2010 жылдың 17 наурызында Читтам Ваас жүргізген «көзді ашатын тергеуді» атап өтті, ол Assurant, ірі денсаулық сақтау компаниясы, қымбат және өмірге қауіпті денсаулық мәселелері бар пациенттерді ең аз себептермен мақсатқа алғанын көрсетті, осылайша олардың қымбат күтіміне енді төлеуге міндетті болмас еді. 2010 жылдың 22 сәуірінде Читтам Рейтерс және Ваас елдегі ең ірі денсаулық сақтау компаниясы Wellpoint «көкейкесті ракпен ауырған клиенттерді» олардың жабылуын тоқтату үшін сылтау іздегенін құжаттаған мақала жариялағаны үшін қайтадан мақтады. 2010 жылдың 17 наурызы мен 19 наурызында New York Times газетінің бағанындағы Пол Кругман Ваас Рейтерсте жариялаған «тергеуші есеп» «біздің қазіргі [денсаулық сақтау] жүйеміздің қаншалықты зұлым екенін күшті түрде көрсетеді» деп жазды, денсаулық сақтау реформасына (кейін «Обамакең» деп аталды) қолдау білдіру үшін сенаторларға ықпал ететін нақты және күшті аргумент ретінде қызмет етеді, заңға айналған тарихи дауыс беруге дейін бірнеше күн бұрын. Кругман Ваас мақаласы «денсаулық сақтау саласында жаман, тіпті демондық мінез-құлыққа үлкен ынтамдылық тудыратын жүйе» бар екенін көрсетті деп жазды. 2018 жылы New York Review of Books редакторы Ваас Дональд Трамп туралы жазған репортажын мақтады, Ваас «ұзақ пішіндегі тергеуші репортаж қалай жасалуы керек екенін бізге үйретті» деді.

АҚШ-тың медициналық сақтандыру саласын зерттеу

2010 жылдың 17 наурызында, АҚШ Өкілдер палатасында қолжетімді медициналық көмек туралы заңды (әдетте ACA немесе "Obamacare" деп аталады) қабылдауға арналған тарихи дауыс беруге бірнеше күн қалғанда, Рейтерс агенттігі Waas жүргізген бірнеше айлық тергеуге негізделген мақала жариялады. Мақалада компанияның, АҚШ-тың ірі сақтандыру компанияларының бірі – Assurant-тың, ЖИТС диагнозы қойылған барлық сақтандырылған клиенттерін сақтандырудан айыру саясатын ұстанғаны жазылған. Мақалада компания "ешқандай себепсіз сақтандыруды жою үшін" алгоритм қолданғаны, "нақты дәлелдердің болмауына қарамастан" сақтандыруды қайта қарағаны айтылды. Мақалаға қоғамның күшті реакциясы және Обама әкімшілігінің қысымы нәтижесінде WellPoint компаниясы Ваас жариялағаннан бір апта өткен соң мұндай тәжірибені тоқтатуға келісті. 2010 жылдың 2 мамырындағы "Нью-Йорк Таймс" газетінің редакциондық мақаласында реформа мақталып, сақтандыру компанияларының "өте жаман жарнамадан" кейін – атап айтқанда "Рейтерс агенттігінің тергеу есебінен" кейін әрекет етуге асыққандығы айтылды. Кейін Ваас Аризона мемлекеттік университетінің Уолтер Кронкайт мектебінен WellPoint және басқа да денсаулық сақтану компаниялары туралы жариялаған материалдары үшін Барлетт пен Стилдің бизнес-тергеу репортажы сыйлығын жеңіп алды. Ол сондай-ақ Америка бизнес редакторлары мен жазушылары қоғамынан (SABEW) осы материалдарды баяндағандығы үшін тергеу репортажы номинациясында екінші сыйлықты иеленді.