Кіріспе

Аэронавтикада салыстырмалы жел – атмосфераның ұшаққа немесе аэрофольға қатысты қозғалысының бағыты. Ол атмосфераға қатысты ұшақтың немесе аэрофольдің қозғалыс бағытына кері бағытталған. Ұшақтың немесе аэрофольдің бетіне жақын кез келген нүктеде ауа бетке параллель қозғалады; бірақ ұшақтан немесе аэрофольден алшақтағанда ауа қозғалысын бір вектормен көрсетуге болады. Бұл вектор – салыстырмалы жел немесе еркін ағын жылдамдығы векторы. Аэрофольдің хорда сызығы мен салыстырмалы жел арасындағы бұрыш – шабуыл бұрышын анықтайды. Салыстырмалы жел ұшқыштар үшін өте маңызды, себебі шабуыл бұрышының шекті мәнінен асып кету, әуе жылдамдығына қарамастан, тоқтауға алып келеді.

Еркін құлау

Салыстырмалы жел сонымен қатар атмосферада еркін құлаудағы нысанға қатысты ауа ағынын сипаттау үшін де қолданылады, мысалы, парашюттен секіру немесе BASE секіру кезінде адам денесінің еркін құлауы. Қалыпты парашюттен секіруде парашютшының тік төмен қозғалысы жоғары бағытталған салыстырмалы жел тудырады. Салыстырмалы желдің күші төмендеу жылдамдығы артуымен күшейеді. Салыстырмалы жел қозғалыс бағытына тура қарама-қарсы бағытта болады. Парашютшы ұшақтан, мысалы, алға қарай ұшып бара жатқан ұшақтан шыққанда, салыстырмалы жел ұшақтың бағытынан шығады, себебі парашютшынің бастапқы алға (көлденең) инерциясы бар. Аэродинамикалық қарсылық күші осы алға жылдамдыққа жеңіп, гравитация парашютшыні бір мезгілде төмен тарта бастағанда, салыстырмалы жел жоғары (тік) бағытқа пропорционалды түрде өзгереді. Бұл парашютшы үшін көлденең жатқан төмен қысымды шлангтан ағып жатқан суға ұқсас траекторияны құрады және салыстырмалы желдің бұрышын көлденеңнен тікке дейін өзгертеді. Әдеттегі жерге бату кезінде алға қозғалатын ұшақтан (тікұшақ сияқты тоқтаған ұшақтан емес) секіргенде, парашютшы денесін бастапқыда көлденең бағытта иіп тұруы керек. Егер парашютшы иіліп, иіліп қала берсе, оның денесі жерге бату позыциясына дейін біртіндеп өзгереді. Осы секіру бөлігі жиі "белді" деп аталады. Салыстырмалы жел метеорологиядағы желден өзгеше, себебі нысан (мысалы, парашютшы) ауа арқылы қозғалады, ал ауа нысан арқылы емес.