Кіріспе

Бразилиялық қылмыстық ұйым.
|мүшелік = 40,000 өмір бойы мүшелері + 60,000 "келісімшартшылар" (2023)
|этностық = Бразилиялықтар (негізінен), Парагвайлықтар, Венесуэлалықтар, Аргентиналықтар
|қылмыстық іс-әрекеттер = Есірткі саудасы, автокөлік ұрлау, кісі өлтіру, алаяқтық, қару саудасы, қорқытып алу, ақшаны жылыстату, заңсыз ағаш кесу, жабайы жануарлар саудасы, заңсыз алтын қазу, контрабанда, адам ұрлау, ұрлық, пара алу және терроризм
|одақтастары = Amigos dos Amigos, Terceiro Comando Puro, Tren de Aragua, Primer Cartel Uruguayo, Clan Insfrán, 'Ndrangheta, Hezbollah
|жаулары = Comando Vermelho, Família do Norte, Clan Rotela, Militias

"Primeiro Comando da Capital" ("Бірінші астана командасы", pɾiˈmejɾu koˈmɐ̃du da kapiˈtaw, PCC) – бразилиялық ұйымдасқан қылмыс синдикаты. 2023 жылғы The Economist басылымының мәліметінше, PCC Латын Америкасының ең ірі есірткі тобы болып табылады, оның құрамында өмір бойы 40,000 мүше және 60,000 "келісімшартшы" бар. Португалияның құпия қызметінің құпия есебіне сәйкес, ұйымның Лиссабонда шамамен 1,000 серігі бар және заңды экономикаға еніп үлкен әсер етеді. PCC басқа бразилиялық картельдерден өзгеше доктринаға ие екендігі жиі айтылады, оның бизнес-моделі зорлық-зомбылыққа және қымбат соғыстарға бармай, нарықтардың тыныш кеңеюіне басымдық береді.

Негізін қалау

ПКК 1993 жылғы 31 тамызда Сан-Паулу штатындағы «Пираньяо» деп аталған Таубате түрмесінде сегіз тұтқынмен құрылды. Ол кезде бұл штаттың ең қауіпсіз түрмесі саналды. Топ алғаш рет футбол ойыны барысында бірікті. Тұтқындар жаман мінез-құлқы үшін Сан-Паулу қаласынан «Пираньяоға» жаза ретінде ауыстырылған еді, және олар өз командаларына «Капитал командасы» деген ат қоюға шешім қабылдады – бұл ат жабысып қалды, себебі ойыннан кейін түрме директордың орынбасары мен ерекше жеңілдіктерге ие тұтқынның қатыгездікпен өлтірілуі және басы кесілуі болды, соңғысының басы тік қадаға ілінді. Алғашқы мүшелері: Мисаэль «Миса» Апаресидо да Силва, Вандер Эдуардо «Кара Горда» Феррейра, Антонио Карлос Роберто да Пайксано, Исаия «Эскизито» Морейра до Насименто, Адемар «Дафе» дос Сантос, Антонио «Бичо Феио» Карлос дос Сантос, Сезар «Сесинья» Аугусто Рорис да Силва және Хосе «Гелеиао» Марсио Фелисио. Бұрын «Қылмыс партиясы» және «15.3.3» (бұрынғы бразилиялық әліпбидегі «П» және «С» әріптерінің ретімен, онда «К» әрпі болмаған) деп аталған ПКК, «Сан-Паулу түрме жүйесіндегі қанаушылыққа қарсы күресу» және «111 тұтқынның өлімі үшін кек алу» мақсатымен құрылды: өткен жылғы Карандиру қырғынының құрбандары, сол кезде Сан-Паулу штатының әскери полициясы қазір жойылған Карандиру түрмесіне шабуыл жасап, 9-шы блок камерасындағы тұтқындарды өлтірді. Топтың «Бейбітшілік, әділдік және бостандық» деген ұраны болды және олар өздерінің эмблемасы ретінде қытайлық «тайтиту» («инь-ян») символын пайдаланды, ол «жақсылық пен жамандықты даналықпен теңестірудің жолы» екенін мәлімдеді. Гелейао мен Сесинья Бангу түрмесінен, онда олар ұсталған, қоғамдық ғимараттарға қарсы зорлық шабуылдарын ұйымдастырды. ПКК-ның басқа, умеренный ағыны оларды радикалдар деп санады, олар түрме жүйесінің билігін қорқыту үшін терроризмді қолданды және 2002 жылдың қарашасында ұйымның қазіргі басшысы Маркос «Маркола» Виллианс Хербас Камачо басшылыққа келген кезде қызметтен шеттетілді. Маркола ақырында Гелейао мен Сесиньяны полицияға куәлік бергені және «Terceiro Comando da Capital» (Үшінші Капитал Командасы, ТКК) құрғаны үшін өлтіруге бұйырды.

"Қылмыстық кәсіподақ"

ПКК алғаш рет Бразилияның тәртіпсіз түрме жүйесінде тәртіп сақтауға, тұтқындарды қорғауға, ережелер енгізуге және зорлау, кісі өлтіру, қорқыту сияқты қылмыстарды жазалауға, сондай-ақ тұтқындар арасындағы қақтығыстарды бейбіт жолмен шешуге қабілетті ұйым ретінде пайда болды. Мүшелеріне ай сайын заңгерлік қызмет, мұқтаж отбасыларға көмек және бандиттік топтардың басшыларына қажетті заттар алу үшін жарна төленуі тиіс болды. Сан-Паулу штатының прокуроры Марсио Кристиноның сөзіне қарағанда, ПКК-ның негізін қалаушылары Сесинья мен Гелейао өте радикалды әдістерге ұмтылып, Сан-Паулу қор биржасының ғимаратын жарылысқа ұшырату үшін бомба қолдануды жоспарлаған. Маркола олармен келіспей, ПКК-ның жасырын күйде қалу арқылы көбірек пайда көретініне сенді. Марколаның 2006 жылы Чилилік партизан Маурисио Эрнандес Норамбуэнамен бірге түрмеге түсуінен кейін бұл сенім нығайды. Норамбуэна Марколаға бейбіт азаматтарға зиян келтіретін мақсатсыз шабуылдар жасаудан аулақ болуды үйретті, себебі мұндай әрекеттер мемлекеттік репрессияны күшейтеді. Зерттеушілер ПКК-ның Сан-Паулу штатындағы өсуі мен үстемдігін 2000-ші жылдардан бері штаттың кісі өлтіру көрсеткішінің күрт төмендеуіне себеп болған факторлардың бірі деп санайды. Қылмыстық топтың пікірінше, кісі өлтіру полицияның назарын аударады, нәтижесінде есірткі сатуда проблемалар туындайды. Оның шамамен 40 серігі өлтірілді. 2017 жылдың басында түрмелердегі қанды тәртіпсіздіктер әлемдік жаңалықтарға енді, онда ПКК Солтүстік аймаққа бақылау орнату үшін «Қызыл командамен» (Red Command) бұрынғы одақтасы – «Солтүстік отбасымен» (FDN) күресті. 1 қаңтарда Манаустағы Анисио Жобим түрме кешенінде түрме тәртіпсіздігінен кейін ондаған ПКК тұтқындары қаза тапты, ал ПКК сол аптада Буа-Виста және Наталдағы түрмелердегі тәртіпсіздіктерге жауап ретінде шабуыл жасады. Түрме тәртіпсіздіктері кезінде дене мүшелерін кесіп тастау, басын кесу және тұтқындарды тірідей өртеп жіберу жиі кездесті. 2021 жылы Понта-Пора аймағында есірткі саудасымен және «jogo do bicho» ойынымен бес жылдан астам уақыт бойы басқарған «Шекараның патшасы» Фахд Жamil Жорж, ПКК оның артынан қуғанын айтып, билік органдарына өзі табыс етті. Келесі айларда жасалған шартты қасаздар толқыны Парагвайдың наркомемлекетке айналуы мүмкін деген қауіпті күшейтті. 2022 жылдың мамыр айында Парагвай прокуроры Марсело Печчи Колумбияның Картахена қаласының жанындағы туристік арал Баруда әйелімен бірге бал айына барғанда атып өлтірілді. Бастапқы тергеулер ПКК-ның бұл қылмысқа қатысы болу мүмкіндігін көрсетті, бірақ кейін Парагвай мен Уругвай картельдерінің, ПКК-мен байланысы бар екені анықталды. Бір жыл бұрын Педро Хуан Кабальеро қаласының мэрі Хосе Карлос Асеведо да қалалық әкімшіліктен шығып бара жатқанда өлтірілген болатын.

Халықаралық кеңею

2021 жылдың 15 желтоқсанында АҚШ Қаржы министрлігі бүкіл әлемдегі ұйымдасқан қылмыс жасаушыларға, мысалы, PCC, Мексикалық картельдер мен фентанил саудасына қатысы бар қытайлық топтарға қарсы жаңа санкциялар енгізді. PCC-нің Батыс Еуропалық қылмыстық ұйымдармен, әсіресе 'Ndranghetaмен жасасқан келісімдері Еуропаға экспортты жеңілдетті, оның ішінде Батыс Африка арқылы. Бұл топ Африканың кокаин нарығын қамтамасыз етуде маңызды рөл атқаратын болды. 2020 жылы 'Ndrangheta және Мапутодағы PCC-нің жоғары лауазымды өкілдерімен байланысы бар бразилиялық есірткі сатушының ұсталғаны, топтың Оңтүстік және Шығыс Африкада жылдар бойы белсенді болғанын көрсететін дәлел болды. және көлік құралдары. 2023 жылдың ортасында және 2024 жылдың басында PCC-нің бекінісі саналатын Байшада Сантиста аймағында ROTA полицейлерінің қазасы Сан-Паулу штатының үкіметін аймақтағы ұйымдасқан қылмысқа қарсы күреске түрткі болды. 2023 жылдың қарашасында Бразилияның Әскери-теңіз күштері Сантос портында есірткіге қарсы күреске қатысып, суға түсушілер мен иттің көмегімен кемелердің корпусында, теңіздік сандықтарда жасырылған есірткіні табуға тырысты. Тәртіп сақшылары Австралия, Гонконг, Сингапур, Индонезия және Тайваньға бағытталған кемелерде есірткінің көбейгенін анықтады және осы бағыттарға бағытталған кемелердің де заңсыз есірткілерге тексерілуі керек деп шешті. Бұрын тексеру тек Африка мен Еуропаға бағытталған кемелерге ғана қатысты. 2024 жылдың ақпанында бразилиялық БАҚ "жалпы соңғы үйлесім" ("Sintonia geral final") деп аталатын PCC басшылығы арасындағы жарылыс туралы хабарлады. PCC-нің екі жетекшісі Роберто "Тириça" Сориано және Абель "Вида Лока" Андраде, Маркола федералды түрмеде психолог қызметкері болған Мелисса Араухоның 2017 жылы өлтірілуіне бұйрық бергені үшін, Марколаны өлтіруге бұйрық берді. Себебі Маркола федералдық қызметкерлермен болған әңгімесінде Тириçaны "психопат" деп атаған, ал Тириça осы әйелдің өлтірілуіне бұйрық берген. Бұл жазба Тириçaның сот процесінде прокуратура тарапынан қолданылды, нәтижесінде ол 31 жылға бас бостандығынан айырылды. 27 наурызға дейін Марколаның жақтастары PCC ішіндегі бүлікшілікті басып, Тириça мен Вида Локаны қуды, олардың өлтірілуіне бұйрық берді және көліктер, үйлер, есірткі сату орындары мен ақша жылыну компанияларындағы үлестерінен айырылды. Алдын ала мәліметтерге сәйкес, Сан-Паулу азаматтық полициясы Тириça мен Вида Лока Сан-Паулуда "Таза бірінші команда" ("Primeiro Comando Puro") деп аталатын жаңа қылмыстық топ құруға және CV-мен одақтасуға тырысып жатыр.

Sintonia geral final (Жалпылық тұқымдық)

ККП-ның жоғарғы басшылығы. Оның барлық мүшелері, Маркола да оның ішінде, түрмеде отыр. Бұл топ бірнеше бағынышты синтониялармен үнемі байланыста болады, ал олар өз кезегінде топтың операцияларын басқаруға жауапты.

Sintonia dos Gravatas ("қайырмалардың синтониясы")

Адвокаттарды жұмысқа алуға және ПКО-ның құқықтық қолдау желісін сақтауға жауапты.

Sintonia Restrita ("тіркелген синтония")

Ақпараттық агенттік сияқты, "синтония рестрита" мүшелері "синтония генераль финал" белгілеген нысаналарды бақылау және жоюға жауапты, олардың маршруттары мен күнделікті іс-әрекеттерін жазып, соңында өлтіру әрекеттерін жүзеге асырады. Бұдан өзге, топтың міндетіне ірі қаражатты жылыстыру, жылжыту және сақтау туралы ақпарат жинау кіреді, сондай-ақ осы мақсат үшін көліктерді және жасырын үйлерді дайындаумен айналысатын мүшелері де бар. Сан-Паулу қалалық прокуратурасының техникалық есебінде "синтония рестрита" мүшелері "жетілдірілген" коммуникациялық желіні қалай қолданғаны сипатталған, ол "бөлінген, жабық желі" деп сипатталған, онда PCC бірнеше ұялы телефон сатып алып, оларды "синтония рестрита" мүшелеріне тарату алдында нақты бір адам конфигурациялауға жауапты болды. Операциялар кезінде бұйрықтарды орындаушылар WhatsApp және Surespot сияқты ұштан-ұшқа шифрланған қосымшаларды пайдалана отырып, тек телефондарындағы контактілермен ғана байланыса алды.

Sintonia da Ajuda ("көмек синтониясы")

зейнетақы мен қажетті азық-түлік сияқты көмек таратуды жүзеге асырады.

Ндрангета

"Ндрангета" 1970 жылдан бері Бразилияда қызмет етеді, бірақ 2010 жылдардың ортасынан бастап әртүрлі "ндрин" кландары мен "Пермьеро Командо да Капитал" арасындағы одақ елде мафияның ықпалын күшейтті. Бразилиядан келетін кокаиннің үздіксіз ағыны "Ндрангетаның" Еуропа кокаин нарығындағы билігі үшін маңызды, ал бұл одақ ПКК-ға Африка, Еуропа және Азиядағы түрлі нарықтарға қол жеткізу арқылы шетелде кеңінен таралуға мүмкіндік берді. Бразилияда Доменико Пеле, Никола Ассизи және Рокко Морабито сияқты бірнеше маңызды "Ндрангета" басшылары тұтқындалды. Тергеулерге сәйкес, Морабито Андре Македо Оливейраның ("André do Rap" деп белгілі) негізгі серіктестерінің бірі саналады, ол қазіргі уақытта ПКК-ның жетекшілерінің бірі болып есептеледі.

Хезболла

Бразилия Федералды полициясының мәліметінше, ХКК ливандық «Хезболла» ұйымымен және әскери топпен коммерциялық қарым-қатынас жасайды, әсіресе заңсыз темекі контрабандасы, қару-жарақ саудасы және ақша жылу схемалары бойынша. Екі топтың арасындағы ынтымақтастық көбінесе Бразилия, Парагвай және Аргентина арасындағы үш шекара аймағында жүзеге асады. 2023 жылдың маусым айында Сан-Паулу азаматтық полициясы «Хезболламен» байланысы бар түрік химигі Гарип Учты Прая-Грандедегі операция кезінде ұстады. Кейінгі тергеулер марокколық гашиштің Бразилияға ХКК, «Ндрангета», Балқан мафиясы және «Хезболла» қатысқан қылмыстық желі арқылы, үш шекарада қызмет ететін Баракат кланының кәсіпкерлері арқылы тасымалданғанын көрсетті.

2012 жылғы шабуылдар

2012 жылдың маусым айына қарай полицияға қарсы шабуылдардың келесі толқыны басталды. 28 мамырда РОТА мүшелерімен болған атыста ХКК-нің алты мүшесі қаза тапты. Бірақ кейіннен жүргізілген тергеулер көрсеткендей, 31 жастағы күдікті Андерсон Минхано оқиға орнынан тірі алып, РОТА машинасына отырғызылған. Оның екі ай бұрын полиция қызметкерін жақыннан өлтіргені үшін іздестіріліп жатқаны анықталды. Кейін ХКК мүшесі Айртон Сенна тас жолына апарылып, жол бойында азаптап өлтірді, бұл оқиғаға бір жаяу жүргінші куә болды. Осыдан кейін ХКК басшылығы әскери полицияға қарсы қайтар шаралар қолдануға бұйрық берді, соның нәтижесінде ұйымға қарызы бар мүшелер полиция қызметкерлерін өлтіру арқылы қарыздарынан құтылуға мүмкіндік алды. Келесі бірнеше айда жұмыстан келіп-кету кезінде, дүкенге бару кезінде немесе қосымша жұмыс істеу кезінде кезектегі полиция қызметкерлеріне шабуыл жасалды, сондай-ақ автобустар өртке тоғыстырылды. Полиция да жауап берді, полиция тарапынан жасалған өлтірулердің саны күрт өсті, ал полицияның өздігінен құрылған топтары есірткі сату орындарында бірнеше адамды өлтіргені туралы хабарлар тарады. Жыл бойы 775 адам қаза тапты, оның 84-і полицияның араласуы салдарынан, ал олардың 84-і РОТА тарапынан өлтірілді.

2017 жылғы Парагвайдағы тонау

2017 жылдың сәуір айында Бразилия, Аргентина және Парагвайдың үш шекарасындағы Сиудад-дель-Эсте қаласында орналасқан Prosegur компаниясы кем дегенде 30 адамнан тұратын, ауыр қару-жарақпен келген топ тарапынан тоналанды. Алғашқы хабарламалар 40 миллион доллар ұрланғанын көрсетті, бірақ кейін бұл көрсеткіш 8 миллион долларға түзетілді. Топ автоматты мылтықтар, инфрақызыл көру құралдары, авиацияға қарсы қарулар, жарылғыш заттар, брондалған автокөліктер, жылдам қайықтар қолданды және өртенген көліктер мен жүк көліктерін пайдаланып жолдарды жапты. Жергілікті тұрғындар бұл тонауды "фильмдегідей" деп сипаттады. 2015 және 2016 жылдары Кампинас, Рибейрао Прето және Сантос қалаларында болған бұрынғы тонаулардың тәсіліне ұқсас болғандықтан, басты күдік ПКК-ға түсті, бірақ бұл ешқашан расталмады. Бұл Парагвай тарихындағы ең ірі тонау болып есептеледі. Оқиға кезінде бір полицей қаза тауып, төрт адам жарақат алды.

2023 жылы террорлық шабуылдар болдырмалды

2023 жылдың 22 наурызында Федералдық полиция (ФП) «Секуаз» операциясын бастады, ол Бразилияның бірнеше шенеунігін өлтіруді жоспарлаған төрт штаттан 11 ПКК мүшесін ұстауға бағытталған. Олардың ішінде сенатор және бұрынғы «Lava Jato» судьясы Серхио Моро және Сан-Паулу штатының прокуроры Линкольн Гакия болды. Болсонару әкімшілігіндегі Әділет министрі ретінде Моро Марколаны және 21 басқа да жоғары тұрған ПКК мүшесін мемлекеттік түрмелерден федералдық түрмелерге ауыстыруға жауапты болды. Әділет министрі Флавио Дино операцияны атап өтіп, «Федералдық полицияның маңызды жұмысы үшін оларға құттықтауларын жолдады». Бразилия президенті Лула да Силва операцияға күмән келтіріп, оны «Мороның тағы бір құрылысы» деп атады. «Секуаз» операциясы барысында жиналған ақпаратқа сәйкес, ПКК «Федералды округтегі миссияны» жоспарлау үшін үш адамнан тұратын топты Бразилияға жіберген. Операция кезінде ұсталған күдіктілердің ұялы телефондарынан Федералдық полиция Депутаттар палатасының төрағасы Артур Лира мен Федералды Сенат төрағасы Родриго Пачекоға тиесілі үйлердің суреттерін тапты. Мороны өлтіруді жоспарлаған жетекші Янерсон Апаресидо Мариано Гомес («Нефо») 2014 жылы ПКК жоғары құпиялылық пен жоғары тәуекелді операцияларға жауапты «Синтония Рестрита» («шектелген синтония») деп аталатын бөлім («синтония» немесе «синтония») құрғанын мәлімдеді. «Синтония Рестрита» мүшелері Парагвай Халық Армиясымен оқытылып, «Синтония Гераль Финал» («жалпы соңғы синтония») деп аталатын ПКК басшылығының тікелей бұйрықтарымен жұмыс істейтін, негізінен саясаткерлер мен сот жүйесінің өкілдері қоса алғанда, билікке қарсы шабуылдар жасады.

Танымал мәдениетте

Netflix-тің "Sintonia" және HBO-ның "Pico da Neblina" сериалдарындағы кейбір кейіпкерлер PCC-ге негізделген қылмыстық әрекеттермен айналысады. Netflix-тің "Irmandade" сериалы PCC-ге негізделген түрмедегі қылмыстық ұйым туралы. Netflix-тің "DNA do Crime" сериалы PCC-ге негізделген қылмыстық ұйымды терген бір оқиғаны орталыққа қояды.