«Витс Юниверсити»: Тарихы мен жетістіктері

Кіріспе

Wits University F. C. Bidvest Wits Football Club (көбінесе Wits University F. C. немесе Wits деп аталады) – Оңтүстік Африканың Йоханнесбург қаласындағы кәсіби футбол клубы, Оңтүстік Африка футбол лигасы жүйесінің жоғарғы дивизионы – Премьер футбол лигасының құрамында ойнаған. Витватерсранд университетімен тығыз байланысы болғандықтан "Ақылды балалар" немесе "Студенттер" деген есімдермен танымал болды. Клуб 2019–20 жылғы Премьер футбол лигасы маусымы аяқталғаннан кейін сатылды. Бұл Bidvest компаниясы клубтың жоғарғы лигасы статусын Tshakhuma Tsha Madzivhandila (TTM) клубына сатуға келісім жасағаннан кейін болды.

Тарих

Клубтың тамыры Йоханнесбургтегі Уитс университетінде жатыр, ол 1921 жылы университет студенттері өкілдерінің кеңесімен құрылды. Клуб түрлі турнирлер мен лигаларда өнер көрсетіп, 1975 жылы Ұлттық футбол лигасына жолдама алды – сол кездегі Оңтүстік Африканың жоғары деңгейдегі лигасы. 1970 жылдары клуб Оңтүстік Африканың ең үздік ойыншыларын тәрбиеледі, олардың ішінде Манчестер Юнайтед пен Англия құрамасында ойнаған қақпашы Гари Бейли және кейіннен Данди Юнайтед, Рейнджерс, Эвертон және Шотландия құрамасында ойнаған қорғаушы Ричард Гоф болды. Клуб өзінің алғашқы маңызды жүлдесін 1978 жылы жеңіп алды – жарыс финалында «Кайзер Чифс» командасын ұтып, Mainstay Cup иегері атанды. Алты жыл өткен соң, олар BP Top 8 турнирін жеңіп алды, ал бір жылдан кейін, 1985 жылы «Чифс» командасын тағы да жеңіп, JPS Knockout Cup финалында жеңіске жетті. Клуб 1985 жылы NSL-дің алғашқы маусымында 6-шы орынды иеленді, ал шотландтық шабуылшы Франк Макгреллис 29 лига және кубок голымен лиганың үздік мергені атанды. 1990 жылдары команданың нәтижелері әртүрлі болды. 1995 жылы бас жаттықтырушы Джон Латхан басшылығымен BP Top 8 және Coca Cola Cup турнирлерін жеңіп алды. Бірақ бір жылдан кейін, жаңадан құрылған Премьер-лигадан төмендеуге жақын қалды – маусымның соңғы күні «Джомо Космос» командасын жеңіп, құтқарылды. 1997 және 1998 жылдары орташа нәтижелерді көрсетті, ал 1999-2000 жылдары клуб 6-шы орынды иеленді – бұл клуб үшін 400-ден астам ойын өткізген және «Бафана Бафана» (Оңтүстік Африка Ұлттық құрамасы) құрамында ойнаған, сондай-ақ клубтың үздік мергені атанған Сэм Магалефаның шабыттандырған ойынының арқасында мүмкін болды. 2000-2001 жылдары клуб жаңа шотландтық жаттықтырушы Джим Боун басшылығымен көңіл көншітпейтін 13-орынды иеленді. Бір жылдан кейін бұрынғы «Бафана Бафана» қақпашысы Роджер Де Са бас жаттықтырушы болып тағайындалды және ол клубтың тәртібін жақсартты, 2002 жылы PSL-де 7-орынды иеленді, маусымның соңғы күні «Орландо Пайретс» командасын 3:1 есебімен жеңді. Де Са басшылығымен «Уитс» клубының жағдайы жақсара бастады, клуб 2003 және 2004 жылдары PSL-де 3-ші орынды иеленді. Бірақ 2005 жылы жағдай нашарлады, өйткені Де Саның қатты қорғаныс тактикасы және маусымның басында көптеген ойыншылардың келуі нәтижесінде команда 30 лигалық матчта бар болғаны 24 гол соқты және лиганың соңғы орынында қалды. 2005-2006 маусымының басында бұрынғы «Сантос Кейп Таун» және «Маритцбург Юнайтед» жаттықтырушысы Боби Соломон бас жаттықтырушы болып тағайындалды, және Соломонның алғашқы маусымында «Клевер Бойз» клубы алты жеңіспен бастағаннан кейін Мвела Алтын лигасын жеңіп алып, PSL-ге оралды. 2007 жылдың маусым айында Роджер Де Са екі жылдық үзілістен кейін клубқа қайта оралды. Ол 2006-2007 маусымда Боби Соломонның орнын басқан Эрик Тинклерді ауыстырды. 2010 жылы «Уитс» финалда «Амазулу» командасын жеңіп, Недбанк кубогын жеңіп алды. 2016-2017 маусымында «Бидвест Витс» клубы өзінің алғашқы PSL титулын жеңіп алды. «Уитс» маусымды 18 жеңіс, 6 тең түсу және 6 жеңіліспен аяқтады, және тартысты маусымда лиганы үш ұпаймен жеңіп алды. Сондай-ақ, олар 2016 жылы MTN8 кубогын (CAF Чемпиондар лигасының 2016 жылғы жеңімпазы «Мамелоди Сандаунс» командасын жеңіп) және 2017 жылы Телком кубогын (Лига кубогы) жеңіп алды.

The club has its roots at Wits University in Johannesburg, where it was formed in 1921 by the university's Students Representatives Council. The club competed in a variety of tournaments and leagues before eventually winning promotion to the National Football League in 1975 – then South Africa's top domestic league. During the 1970s the club produced some of South Africa's finest players – amongst them goalkeeper Gary Bailey, who went on to play for Manchester United and England and defender Richard Gough, who later played for Dundee United, Rangers, Everton and Scotland. The club won their first major title in 1978 – winning the Mainstay Cup after beating Kaizer Chiefs in the final of the competition. Six years later they picked up the BP Top 8, and a year later in 1985 they again beat Chiefs, this time in the final of the JPS Knockout Cup. The club finished 6th in the inaugural NSL season in 1985 while Scottish striker Frank McGrellis was crowned the league's top scorer with a total of 29 league and cup goals. The 1990s saw mixed fortunes for the team. They won two trophies, the BP Top 8 and the Coca Cola Cup in 1995 under coach John Lathan. But a year later they dropped dangerously close to being relegated from the newly formed Premier Soccer League – only surviving thanks to a spirited win on the final day of the season against Jomo Cosmos. Mid table finishes followed in 1997 and 1998 before the club finished sixth in 1999–00 – helped largely by the inspirational form of centre back Peter Gordon, who played over 400 times for the club and won caps for Bafana Bafana (the South African National Team), and Sam Magalefa who finished as the club's top goalscorer. In 2000–01 the club finished a disappointing 13th under new Scottish coach Jim Bone. A year later former Bafana Bafana goalkeeper Roger De Sa was appointed head coach, and he immediately restored order with the club finishing 7th in the PSL in 2002, thanks to a 3–1 victory on the final day of the season over Orlando Pirates. Under De Sa's reign things appeared to be looking up for Wits, with the club securing third placed finishes in the PSL in 2003 and again in 2004. But in 2005 things took a turn for the worse, as De Sa's ultra defensive tactics, coupled with a mass player exodus at the start of the season, saw the side score just 24 goals in 30 league matches to finish bottom of the league. At the start of the 2005–06 season, former Santos Cape Town and Maritzburg United coach Boebie Solomons was appointed as head coach, and Solomons' first season in charge brought a return to the PSL for the Clever Boys, with the club comfortably winning the Mvela Golden League (the second tier of South African football) after starting the season with six successive victories. In June 2007 Roger De Sa rejoined the club after a two year absence. He replaced caretaker Eric Tinkler who succeeded Boebie Solomons during the 2006–07 season. In 2010 Wits managed to win the Nedbank Cup defeating AmaZulu in the final. The 2016–17 season saw Bidvest Wits win their first PSL title. Wits finished the season with 18 wins, 6 draws and 6 losses, and won the league by three points in a tightly contested season. They also won the MTN8 Cup in 2016 (beating 2016 CAF Champions League winners Mamelodi Sundowns) and the Telkom Cup (League Cup) in 2017.