Әскери ғарыш команделерінің тарихы мен ұйымдастырылуы

Кіріспе

Әскери ұйымның түрі – әскери ұйымдар, және ғарыш командаларының тізімін қамтиды. Ғарыш командасы – ғарыш операциялары мен соғыс жүргізуге жауапты әскери ұйым. Ғарыш командасы әдетте бірлескен ұйым болып табылады немесе ірі әскери құрылымның құрамында ұйымдастырылады, сондай-ақ толыққанды тәуелсіз ғарыш күштерінен ерекшеленеді. Әлемдегі алғашқы ғарыш командасы – АҚШ Әуе күштерінің ғарыш командасы 1982 жылы құрылды, ал 2019 жылы ол АҚШ ғарыш күштеріне айналды.

Тарих

АҚШ пен КСРО-да алғашқы әскери ғарыш бағдарламаларын жеке әскери түрлер басқарды. АҚШ-та Әуе күштері мен оның негізгі басқарулары әскери ғарыш операцияларына жауапты болды, бірақ Әуе қорғаныс басқаруы ғарыш операцияларының көп бөлігіне жауапты болды. 1967 жылы оның ғарышқа қатысты рөлін күшейту үшін Аэроғарыш қорғаныс басқаруы қайта аталды. 1980 жылы Аэроғарыш қорғаныс басқаруы таратылғаннан кейін, АҚШ ғарыш күштері қысқа мерзімге Стратегиялық әуе күштерінің құрамында ұйымдастырылды, содан кейін 1982 жылы құрылған Ғарыш басқаруына біріктірілді. Әлемдегі алғашқы ғарыш басқаруы 1985 жылы АҚШ Бірлескен ғарыш басқаруынан ерекшелену үшін Әуе күштері Ғарыш басқаруы болып қайта аталды. Армия мен Әскери-теңіз күштерінің екеуінің де ғарыш мүмкіндіктері шектеулі болғандықтан, олардың әрқайсысының жеке ғарыш басқарулары болды, 1983 жылы Әскери-теңіз ғарыш басқаруы және 1988 жылы Армия ғарыш басқаруы құрылды. Кеңес ғарыш күштері 1964 жылы құрылған Стратегиялық зымыран күштерінің Ғарыш активтерінің орталық басқаруы аясында ұйымдастырылды, ал 1970 жылы Ғарыш активтерінің Бас басқаруына дейін жаңартылды. Кеңес Әуе қорғаныс күштерінің зымыранға қарсы және ғарыш қорғаныс күштері 1967 жылы құрылды және Стратегиялық зымыран күштерінің ғарыш күштерінің бір бөлігі болып қала берді. 1959 жылы АҚШ Әуе күштерінің әскери ғарыш бағдарламасын басып алуынан қауіптеніп, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің басқарушысы адмирал Арли Берк АҚШ әскери ғарыш операцияларын басқару үшін Қорғаныс астронавтика агенттігін құруды ұсынды. Бірлескен ғарыш басқаруын құру туралы ұсыныс 1985 жылға дейін іске аспады, ол кезде АҚШ ғарыш басқаруы АҚШ әскери ғарыш қызметін басқару үшін, Әуе күштері Ғарыш басқаруын, Әскери-теңіз ғарыш басқаруын және Армия ғарыш басқаруын бақылау үшін құрылды. Кеңес Одағы да өз ғарыш күштерінің мәртебесін арттырды, 1982 жылы Ғарыш активтерінің Бас басқаруын Стратегиялық зымыран күштерінен Кеңес Қарулы Күштерінің Бас штабына көшірді, кейін 1986 жылы оны Ғарыш активтерінің Бас басқаруына дейін жеткізіп, тікелей Қорғаныс министрлігіне бағындырды. 1992 жылы Армия ғарыш басқаруы өздерінің зымыран қорғаныс күштерімен біріктіріліп, Армия ғарыш және стратегиялық қорғаныс басқаруын құрды, ол 1997 жылы Армия ғарыш және зымыран қорғаныс басқаруы болып қайта аталды. 11 қыркүйекке жасалған шабуылдан кейін АҚШ ғарыш күштері терроризмге қарсы күреске назар аударғандықтан, екінші орынға түсірілді. 2002 жылы АҚШ ғарыш басқаруы таратылды және оның бірлескен ғарыш жауапкершілігі АҚШ Стратегиялық басқаруына берілді, ал Әскери-теңіз ғарыш басқаруы таратылды, оның көптеген мүмкіндіктері Әуе күштері Ғарыш басқаруына берілді. 2005 жылдан бастап АҚШ Стратегиялық басқаруы өзінің ғарыш күштерін жартылай тәуелсіз ұйымдастыра бастады, алдымен Бірлескен ғарыш операциялары, содан кейін 2006 жылы Ғарышқа арналған Бірлескен функционалдық компонент басқаруы және 2017 жылы Бірлескен күштің ғарыш компонент басқаруы құрылды. 2019 жылы АҚШ АҚШ ғарыш басқаруын қайта құрды, ал 2020 жылы Әуе күштері Ғарыш басқаруын АҚШ ғарыш күштері болып қайта ұйымдастырды, ол толыққанды тәуелсіз әскери түрге айналды, ал Ғарыш операциялары басқаруы оның негізгі ғарыш басқаруы ретінде қызмет етеді. АҚШ ғарыш басқаруын қолдау үшін 2020 жылы Әскери-теңіз күштері Кибер-командалық флоттың операциялық бөлімі ретінде АҚШ-тың 10-шы флотымен бірге Әскери-теңіз күштерінің ғарыш басқаруын құрды. Ғарыш операцияларының маңыздылығын мойындаған Франция 2010 жылы өзінің ғарыш мүмкіндіктерін басқару үшін Француз Әуе күштерінің құрамында Бірлескен ғарыш басқаруын құрды, оны 2019 жылы Француз Әуе күштері мен Ғарыш күштеріне үлкен трансформацияның бөлігі ретінде Француз Ғарыш басқаруына қайта ұйымдастырды. Ресей де өз ғарыш күштерін қайта ұйымдастырды, олардың ғарыш күштері мен Ресей Әуе күштерінің әуе қорғаныс элементтерін біріктіріп, 2011 жылы Ресей Әуе-ғарыш қорғаныс күштерін құрды, ғарыш элементтерін Әуе-ғарыш қорғаныс күштерінің Ресейлік ғарыш басқаруына көшірді. 2015 жылы ол өзінің ғарыш күштерін қайтадан қайта ұйымдастырды, Ресей Әуе күштері мен Ресей Әуе-ғарыш қорғаныс күштерін біріктіріп, Ресей Әуе-ғарыш күштерін құрды және Ресей ғарыш күштерін қосалқы түр ретінде қайта құрды, Ресейлік ғарыш басқаруын алмастырды. 2015 жылы Қытай Халық Азаттық Армиясы да өз ғарыш күштерін жаңа Стратегиялық қолдау күштерінің Ғарыш жүйелері бөлімі ретінде біріктірді. 2018 жылы Үндістан өзінің ғарыш күштерін үш түрлі қызметтерден құралған Қорғаныс ғарыш агенттігінде біріктірді, ол алдағы жылдары толыққанды басқаруға айналуы күтілуде. 2020 жылы Иран да Ислам революциялық гвардиясының ғарыш күштерінің құрамында өздерінің ғарыш басқаруын жариялады. 2020 жылы НАТО да Бірлескен Әуе басқаруының құрамында Ғарыш орталығын құрды. 2021 жылы Ұлыбритания Қарулы Күштері Корольдік Әуе күштерінің басшылығымен Бірлескен басқару ретінде Ұлыбритания ғарыш басқаруын құрды, Ұлыбритания Стратегиялық басқаруынан ғарыш жауапкершілігін қабылдады. 2021 жылы Корольдік Австралия Әуе күштерінің Бас штабы Австралия ғарыш басқаруын құру ниетін жариялады.

In the United States and Soviet Union, the early military space programs were managed by individual military services. In the United States, the Air Force and its various major commands were responsible for military space operations, however Air Defense Command was responsible for the majority of space operations. In 1967, it was redesignated Aerospace Defense Command to emphasize its increased space role. Following the inactivation of Aerospace Defense Command in 1980, U. S. space forces were briefly organized under Strategic Air Command, before being organized into Space Command, which was activated in 1982. Space Command, which was the first space command in the world, was redesignated Air Force Space Command in 1985 to distinguish it from the joint U. S. Space Command. The Army and Navy, both possessing smaller space capabilities, both had their own space commands, with Naval Space Command activated in 1983 and Army Space Command activated in 1988. Soviet space forces were organized under the Strategic Rocket Forces' Central Directorate of Space Assets, which was activated in 1964, before being upgraded to the Main Directorate of Space Assets in 1970. The Soviet Air Defense Forces' Anti Ballistic Missile and Anti Space Defense Forces were activated in 1967 and remained a part from the Strategic Missile Forces' space forces. In 1959, fearing U. S. Air Force dominance of the military space program, the United States Navy's chief of naval operations, Admiral Arleigh Burke, proposed the creation of a Defense Astronautical Agency to manage U. S. military space operations. The proposal of a joint space command did not come to pass until 1985, when United States Space Command was activated to manage U. S. military space activities, overseeing Air Force Space Command, Naval Space Command, and Army Space Command. The Soviet Union also rose the profile of their space forces, moving the Main Directorate of Space Assets from the Strategic Missile Forces to the Soviet Armed Forces General Staff in 1982, before upgrading it into the Chief Directorate of Space Assets and placing it directly in the Ministry of Defence in 1986. U. S. Army space forces also underwent reorganization, with the Army Space Command being merged with its missile defense forces to form Army Space and Strategic Defense Command in 1992, being redesignated as Army Space and Missile Defense Command in 1997. With the September 11 Attacks, U. S. space forces were sidelined with the change in focus to the War on Terror. In 2002, U. S. Space Command was inactivated and its joint space responsibilities were transferred to United States Strategic Command and Naval Space Command was inactivated, transferring most of its capabilities to Air Force Space Command. Starting in 2005, U. S. Strategic Command began to organize its space forces semi–independently, first as Joint Space Operations, then in 2006 as the Joint Functional Component Command for Space, and in 2017 the Joint Force Space Component Command. In 2019, the United States reestablished United States Space Command, and in 2020, reorganized Air Force Space Command into the United States Space Force, becoming a full independent military branch, with Space Operations Command serving as its primary space command. To support U. S. Space Command, in 2020 the Navy created Navy Space Command, with United States Tenth Fleet as its operational arm, out of Fleet Cyber Command. Recognizing the growing importance of space operations, France created the Joint Space Command within the French Air Force in 2010 to manage its space capabilities, reorganizing it into the French Space Command as part of a larger transformation of the French Air Force into the French Air and Space Force in 2019. Russia also reorganized their Space Forces, merging together their Space Forces and air defense elements of the Russian Air Force to form the Russian Aerospace Defense Forces in 2011, moving the space elements into the Aerospace Defense Forces' Russian Space Command. In 2015, it reorganized its space forces again, merging the Russian Air Force and Russian Aerospace Defense Forces to form the Russian Aerospace Forces and recreating the Russian Space Forces as a sub branch, replacing the Russian Space Command. In 2015, the People's Liberation Army also centralized their space forces as part of the new Strategic Support Force's Space Systems Department. In 2018, India centralized its space forces in a tri service Defence Space Agency, which is expected to become a full command in the coming years. In 2020, Iran also unveiled their own Space Command under the Islamic Revolutionary Guard Corps Aerospace Force. In 2020, NATO also established a Space Centre as part of Allied Air Command. In 2021, the British Armed Forces established United Kingdom Space Command as a joint command under the leadership of the Royal Air Force, taking over space responsibilities from United Kingdom Strategic Command. In 2021, the Royal Australian Air Force Chief of Air Force announced the intended creation of an Australian Space Command.