Кіріспе

Сұйықтықтарды немесе сығылған газды сұйықтықтарды ұстайтын ыдыстар. Бұл термин су қоймалары (жасанды көлдер мен тоғандар) және өндірілген контейнерлер үшін қолданылуы мүмкін. "Танк" сөзін су қоймалары үшін қолдану американдық ағылшын тілінде сирек кездеседі, бірақ британдық ағылшын тілінде орташа түрде жиі кездеседі. Басқа елдерде бұл термин тек жасанды ыдыстарға қатысты қолданылады. АҚШ-та сақтау резервуарлары қысымды ыдыстардан ерекшеленіп, қысымсыз (немесе өте аз) қысыммен жұмыс істейді. Танкілер сүт, су, қалдықтар, мұнай, химиялық заттар және басқа да қауіпті материалдарды сақтауға арналған, бұл ретте олар өнеркәсіптік стандарттар мен ережелерге сәйкес келеді. Сақтау резервуарлары көптеген пішінде болады: тік және көлденең цилиндрлік; ашық және жабық; жазық түбі, конус түбі, еңіс түбі және табақ түбі. Үлкен резервуарлар тік цилиндрлік, жазық түбі бар және тұрақты сымбатты немесе жүзетін шатыры бар немесе гидростатикалық қысымға төтеп беру үшін тік бүйір қабырғасынан төменгі профильге ауысатын дөңгелек бұрыштары бар. Жер астынан салынған резервуарлар кейде қолданылады және жер асты сақтау резервуарлары (ЖЖТ) деп аталады. Қоймалар жабық болуы мүмкін, бұл жағдайда оларды жабық немесе жерасты сақтау резервуарлары немесе резервуарлар деп атауға болады. Қалалық жерлерде су қоймалары көптеп кездеседі. Танкілерді жүк көлігіне немесе жүк көлігінің арматурасына орнатуға болады. Нәтижесінде пайда болған көлік құралын автомобильдік танкер (немесе жай ғана танкер; американдық ағылшын тілінде танкерлік жүк көлігі) деп атайды. Танк вагондары - теміржол көлігі үшін жүк вагондарына орнатылған танктер.

Этимология

"Танк" сөзі бастапқыда "жасанды көл" дегенді білдіреді және Үндістаннан, мүмкін португалдық танк арқылы келді. Бұл сөздің келесі сөздермен байланысы бар: "Так" немесе "танк" деген сөздерге ұқсас кейбір үнді тілдерінде "су қоймасы" деген мағынаны білдіреді. Санскрит тілінде су қоймасы деп аталатын тоғанға тадака деп аталады. Гуджарати тіліндегі талао "адам жасаған көл" дегенді білдіреді. Осы сөз ағылшын тілінде де қолданыла бастады. Араб тіліндегі istanqa`a اِسْتَنْقَعَ = "оның [яғни кейбір сұйықтық] жиналып, тұрақтанды".

Өзгерістер және техникалық қызмет көрсету

Болат пен бетон танкілер үшін ең танымал таңдау болып қала береді, ал шынымен бекітілген пластикалық, термопластикалық және полиэтилендік танкілер танымалдылығы артып келеді. Олар құрылыс шығындарының төмендеуін және химиялық заттарға төзімділігін арттырады, әсіресе арнайы химиялық заттарды сақтау үшін. Британдық стандарт 4994 (1989), DVS 2205 және ASME RTP 1 сияқты бірнеше тиісті стандарттар бар, олар қабырға қалыңдығы, сапаны бақылау процедуралары, сынақ процедуралары, аккредиттеу, түпкілікті өнімнің өндірісі мен жобалау критерийлері туралы кеңес береді. Кейбір қоймаларға бекітілген шатыр мен құрылысқа қосымша немесе орнына жүзбелі шатыр қажет. Бұл жүзуші шатыр резервуардағы сұйықтық деңгейімен көтеріледі және төмендейді, осылайша сұйықтық деңгейінен жоғары бу кеңістігін азайтады. Жүгіретін шатырлар қауіпсіздік талабы ретінде және көптеген өнеркәсіптер үшін ластануды болдырмау шарасы ретінде қарастырылады, соның ішінде мұнай өңдеу. Ыдыстың көлемін өлшеу үшін, әдетте, тиісті стандарттарды қолдану арқылы жасалған сыйымдылық кестесі болады. Топырақпен жанасатын болатқа арналған коррозияға қарсы ең тиімді және кең таралған әдіс - катодтық қорғау. АҚШ-тан тыс жерлерде және АҚШ-тың кейбір жерлерінде құм битум қоспасымен бітірілген жоғары орналасқан резервуарларды қолдау негіздері жиі қолданылады. Бұл типті іргетастар резервуардың төменгі пластиналарын судан сақтайды, сондықтан коррозияға жол бермейді. Қоймаларды жобалау мен қолданудан басқа, олардың қауіпсіздігі мен тиімділігін қамтамасыз етуде техникалық қызмет көрсету мен тексерудің маңызы зор. Тұрақты тексеру коррозия, сусыну, құрылымдық кемшіліктер және экологиялық ережелерге сәйкестік сияқты ықтимал мәселелерді анықтау үшін өте маңызды. Бұл тексерулер жиілігі мен егжей-тегжейлілігі резервуардың түріне, сақталған материалға және резервуар пайдаланылатын жерде қолданылатын нормативтік талаптарға байланысты өзгеруі мүмкін. Мысалы, қауіпті материалдарды сақтайтын резервуарлар қауіпті емес материалдарға қарағанда жиі және мұқият тексеруді талап етуі мүмкін. Сақтау хаттамалары, оның ішінде тазалау, жөндеу және алдын алу шаралары, резервуарлардың өмір сүру мерзімін ұзарту және қоршаған ортаның ластануын немесе апаттарды болдырмау үшін маңызды. Қашықтан зондтау, ультрадыбыстық тексеру және қашықтан басқарылатын ұшқыштар сияқты роботтық тексеру құралдары сияқты озық технологиялар осы тексеру процестерінің тиімділігі мен қауіпсіздігін арттыру үшін көбірек қолданылады. Қоймаларды пайдаланушылар үшін тиісті тексеру және техникалық қызмет көрсету кестелерін түсіну және іске асыру қауіпсіздік стандарттарын сақтау және пайдалану сенімділігін қамтамасыз ету үшін өте маңызды. Қоймаларды жобалау мен пайдалану кезінде, көбінесе, ондағы сұйықтықтың сипатына байланысты, бірнеше экологиялық ереже қолданылады. Осыған ұқсас технология Данияның жылу жүйелерінде кеңінен қолданыла бастады. Жылу сақтау құралы - ірі, терең емес, қабырғасы жабық, топырақ пен шөппен жабылған шұңқырлардағы шагыл мен су. Мұз және шұңқыр резервуарлары ауа-райына арналған қысқа мерзімді суық сақтау үшін пайдаланылады, бұл электр қуаты арзан болған кезде түнде тоңазытқыш жабдықтарын іске қосуға мүмкіндік береді, бірақ күндіз ыстық уақытта салқындатуды қамтамасыз етеді.

Сүт резервуарлары

Ірі сүтті салқындату резервуары - сүт фермасының сүтханасында орналасқан, сүтті суыту және сұйық сүтті төмен температурада ұстау үшін пайдаланылатын, оны сүт тасушы машинамен жинап алғанға дейін қолданылатын сақтау резервуары. Сүт қарыннан шамамен 35 °C температурада шығатындықтан, сүт резервуарлары жаңа шикі сүтті 4 °C-тан 6 °C-қа дейін сақтау температурасына дейін тез суыту үшін қажет, осылайша микроорганизмдердің өсуін баяулайды. Көбінесе сүтті салқындату резервуарлары дат баспайтын болаттан жасалады және санитарлық талаптарға сай жасалады. Олар сүт жинағаннан кейін тазалануы керек. Сүт салқындату резервуары фермердің меншігі болуы мүмкін немесе оны фермер сүт зауытынан жалға алады.

Септик резервуарлар

Септик - шағын ауаны тазарту жүйесінің бөлігі. Септика жүйелері ауыл және қала маңындағы үйлер мен шағын кәсіпорындардың ағынды суларын тазарту үшін жиі қолданылады. Ол резервуар мен септикалық ағынды алаңнан тұрады. Су қоймасына ағынды сулар түседі, онда қатты заттар жиналып, қоқыс жүзіп жүреді. Тұндырылған қатты денелерде анаэробты қорыту пайда болады, қатты денелердің көлемін азайтады. Жүйеден шығарылған су әдетте ағынды сумен тазартылмайды.

Қозғалтқыштар

"Қойма" резервуарлары қатаң болмаса да, жылжымалы резервуарлар сақтау резервуарларының көптеген ерекшеліктерін бөліседі. Сонымен қатар, олар ауыр жүкпен және соқтығысу немесе басқа да апат қаупімен күресу үшін жобалануы тиіс. Олардың ішінде мұхитқа баратын мұнай танкерлері мен СЖК тасымалдаушы кемелері, темір жол танкерлері мен автомобиль танкерлері бар. Сонымен қатар, RV, қайық және ұшақтардағы дәретхана қалдықтарын сақтайтын резервуарлар кіреді.

Химиялық заттар үшін пайдалану

Химиялық резервуарлар - химиялық өнеркәсіпте кеңінен қолданылатын химиялық заттар үшін сақтау контейнерлері. Олар әр түрлі өлшемдер мен пішіндерде болады және шикізатты да, дайын химиялық өнімді де статикалық сақтау мен тасымалдау үшін қолданылады. Химиялық резервуар белгілі бір химиялық зат үшін міндетті түрде жасалған. Химиялық заттардың коррозияға әсер етуі әр түрлі, сондықтан химиялық резервуарлардың көлемі мен ерекшеліктері әр түрлі. Химиялық резервуарларды жобалауда химиялық кедергілер бірінші кезекте болады. Таңдалған материалдар сақталған химиялық заттарға дизайн мен экономика мүмкіндік бергендей төзімді болуы тиіс. Бұл кішігірім элементтерді, мысалы, тығыздағыштар мен сантехника материалдарын таңдауды қамтиды. Еске алу керек басқа параметрлер: жылу, суық, вакуум, қысым, экзотермиялық реактивтілік және химиялық заттың агрессивті табиғаты (қышқылдар, қозғыш және т.б.). Екіншілік қамау - бұл бастапқы контейнердің ықтимал ақауларын азайту үшін кейде қолданылатын резервтік стратегия. Екіншілік қаптамасы бар ыдыстың типтік профилі - негізгі ыдысты сыртқы ыдыс қабығымен қамтитын, кем дегенде 100% сыйымдылығы бар негізгі ыдыс. Екіншілік ыдыстар полиэтилен, шыны талшықтан және металлдан жасалады. Барлық қауіпті химиялық заттар үшін қосалқы сақтау резервуарлары ұсынылады.

Танктың істен шығуы

Көптеген апатты сақтау резервуарлары бұзылып кетті, олардың ең атақтысы 1919 жылы 14 қаңтарда Бостонда болды. Бір үлкен резервуар сегіз рет қана толғанда, ол істен шығып, меласса толқынынан 21 адам қаза тапты. Бостондық мелас апатының себебі - қабырғаның нашар дизайны мен құрылымы, оның ішіндегі заттардың қайта-қайта жүктемелерін көтеруге қабырғаның жұқалығы себеп болды. Резервуарды пайдалану алдында сумен толтыру арқылы сынақтан өткізбеген, сондай-ақ нашар қапталған. Алқабының иесі - АҚШ-тың өнеркәсіптік алкоголь компаниясы зардап шеккендерге немесе олардың туыстарына 300 000 АҚШ долларын (2012 жылы 4 миллионға жуық доллар) өтемақы төледі. Содан бері танкілердің салдарынан басқа да көптеген апаттар болды, көбінесе дұрыс емес дәнекерлеуден немесе стандарттан төмен болаттан туындады. Жаңа өнертабыстар кем дегенде кейбір жалпы проблемаларды шешті. Алайда, сақтау резервуарлары бос болған кезде таңқаларлық басқа проблеманы тудырады. Егер олар мұнай немесе бензин сияқты мұнай өнімдерін сақтауға пайдаланылса, онда цистерналардағы атмосфера жарылғыш болуы мүмкін, өйткені ол кеңістік көмірсутектермен толтырылады. Егер жаңа дәнекерлеу жұмыстары басталса, онда ұшқырлар ішіндегі заттарды оңай тұтандырып, дәнекерлеушілер үшін апатты нәтижелерге әкелуі мүмкін. Бұл мәселе танкерлік кемелердің бос бункерлеріне ұқсас, олар қалдықтардан жарылғыш атмосфераның пайда болуын болдырмау үшін инертті газ жабын пайдалану керек.