Кіріспе
Исабел провинциясындағы арал, Соломон аралдары Санта-Исабель (Исабель, Исабель және Махага деп те аталады) - Исабел провинциясындағы Соломон аралдарындағы ең үлкен арал. Сонымен қатар, бұл ең ұзын арал, жер бетінің көлемі бойынша үшінші орында.
Santa Isabel (also known as Isabel, Ysabel and Mahaga) is the largest island in Isabel Province, Solomon Islands. It is also the longest island, with the third largest surface area, in the country.
Орналасуы және географиялық деректері
Шойсеул солтүстік-батыста, Малаята оңтүстік-шығыста орналасқан. Солтүстікке Тынық мұхиты, оңтүстікке Гуадалканал (Исатабу) орналасқан. Санта-Исабельдің ең биік нүктесі Сасари тауы болып табылады. Маруто өзені Сасари тауынан Хофиде мұхитқа қарай ағады. Бұл орталықтан аралдың екінші шетіндегі Катова жағында орналасқан өзендер мен бұлақтардан басқа барлық өзендер немесе бұлақтар ағады. Әкімшілік орталығы - Буала. Ең жақын әуежай - көршілес Фера аралында орналасқан Фера әуежайы.
Тарих
Соломон аралдарына алғаш рет еуропалықтар Санта-Исабель аралында 1568 жылы 7 ақпанда испан зерттеушісі Альваро де Менданямен келген. Ол Санта-Исабель де ла Эстрелла (испанша "Жұлдыздың қасиетті Елизаветасы") деп аталған. Испандықтар қоныс тепті, ал айналадағы теңіз бен аралдарды зерттеу және картаға түсіру үшін кішкентай қайық (есептерде "бригантин" деп аталады) жасалды. Маэстре де капе Педро Ортега Валенсия мен Альферес Эрнандо Энрикестің бастамасымен жүргізілген бұл жергілікті зерттеулер Малаита, Гуадалканал, Саво, Вангуну, Чоисеул, Макира, Улава, Малаупаина, Малаулало, Али'ите және Уги аралдарының "азық-түсін" әкелді. Испандықтар Соломон аралдарының тұрғындарымен бірден байланысқа түсті және бастапқыда қарым-қатынас жылы болды. Алайда испан экспедициясының тазы азық-түлік пен суға деген қажеттілігі тез арада шиеленісу мен қақтығысқа әкелді, Соломон аралдарының тіршілік ету экономикасы испандықтарды үздіксіз қамтамасыз ете алмады. Алтын таппай, азық-түлік аз болғандықтан, шабуылдар мен аурулар кезінде испан отаршылары өз колониясын Гуадалканалдағы қазіргі Хониараға көшірді, ал Санта-Исабельдегі қоныс аудармалары тасталды. Санта-Исабель аралдарының тұрғындары он тоғызыншы ғасырда қара құстардан (Квинсленд пен Фиджидегі қант плантацияларына жұмысшыларды жиі қатыгез түрде жалдау немесе ұрлау) шабуылдан зардап шекті. 1885 жылы сәуірде Солтүстік Соломон аралдарында, соның ішінде Санта-Исабель аралында Германия протектораты жарияланды. 1900 жылы Берлин келісімінің шарттары бойынша 1899 жылы 14 қарашада қол қойылған Германия Солтүстік Соломон аралдарын (Бугаенвилл мен оның айналасындағы аралдардан басқа) Британдық Соломон аралдары протекторатына алмастырды. Санта-Исабель аралына екі протектораттың да бақылауында миссионерлер келіп, халықтың көпшілігін христиан дініне айналдырды. ХХ ғасырдың басында бірнеше британдық және австралиялық фирмалар кокосты кең көлемде отырғыза бастады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жапон императорлық әскери-теңіз флоты солтүстік-шығыс жағалаудағы Реката шығанағында гидроұшақ базасын құрды. 1942 жылдың тамызынан 1943 жылдың тамызына дейін базаны американдық әскерлер бомбалады. Келесі айда жапондықтар базаны эвакуациялады. Бұрынғы жапон базасының жанында әлі күнге дейін бомбалардың үлкен кратерлерін көруге болады. 1978 жылы шілдеде Соломон аралдары тәуелсіздік алғаннан бері Санта-Исабель аралы Исабель провинциясының бөлігі ретінде басқарылады. 2011 жылдың 27 мамырында 17 адам тұтқындалды, олар өзен жағасындағы Улубеа елді мекеніндегі үйлерді, барлығы 33 үйді, мүлік даулары нәтижесінде өртеп жіберді. Кейін бұл сан 31-ге дейін көбейтілді.