Кіріспе

Нгарлежи Коджи Йоргонгар Ле Моинбан - Чадтың саясаткері. Ол радикалды оппозициялық партияның Федерация, Республика үшін іс-қимыл (фр. Fédération, action pour la république немесе FAR) атқарушы федералды үйлестірушісі, сондай-ақ Чадтың Ұлттық Ассамблеясының депутаты және Федерация парламенттік тобының президенті.

Ерте мансап

Саясаттануға дейін Йоронгар Чадтың мемлекеттік қызметінде жұмыс істеген. Оның алғашқы жұмысы Н'Джаменада Қаржы министрлігінде болды; содан кейін ол Моундуның вице-префекті, Мбайнармардың вице-префекті, префекттің бірінші көмекшісі, содан кейін Гера префекті болды. Осы кезде Йоргонгар Чадтан тыс жерде жұмыс істеді, алдымен Парижде Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымының (ЭЫДҰ) кеңесшісі, содан кейін Кисанганидегі (Заир) Африка білім беру ғылымдарының бюросының (BASE) директоры, ақырында Яундедегі (Камерун) Халықаралық сақтандыру институтының (IIA) директоры.

Саяси мансап

Саяси себептермен тұтқындалғандардың алғашқысы 1994 жылдың наурыз айында болды, ол бес күн қамауда болды. 1996 жылы маусымда өткен президент сайлауында Ернұғар сайлаушылардың 2,08%-ын жинап, бірінші турда оныншы орынға ие болды. 1996 жылдың 3 шілдесінде ол ордерсіз тұтқындалып, ұрып-соғылып, заң бойынша рұқсат етілгеннен артық уақыт бойы айыптаусыз ұсталды. Ақырында, ол президент сайлауының екінші турында кандидаттардың бірі Вадел Абделькадер Камуге үшін заңсыз үгіт-насихат жүргізді және көтерілісшілермен қару-жарақ саудасына қатысты. Кейін бұл айыптар алынып тасталып, ол босатылды. 1997 жылғы парламент сайлауының бірінші турында FAR кандидаты ретінде Ұлттық Ассамблеяға сайланды. Ол сайлауда орын алған FAR-дың жалғыз кандидаты болды. 1997 жылдың шілдесінде берген сұхбатында ол сол кезде Ұлттық Ассамблеяның президенті болған Камугени Чад Камерун мұнай өндіру және құбыржол жобасының серіктесі Эльфтен 15 миллион француз франкы пара алғаны үшін айыптапты. Өткен айда ол президент Идрис Дебиді мұнай өнеркәсібін басқаруда непотизмге кінәлады. 1998 жылы 26 мамырда Камугэ Йорронгарға жала жабуды айыптап, оның депутаттық иммунитеті алынды. Ол 3 маусымда тұтқындалған. 20 шілдеде Amnesty International әділ емес деп тапқан сот процесінен кейін, ол жамандау үшін кінәлі деп танылып, үш жылға бас бостандығынан айырылды және 500 000 CFA франк айыппұл төленді. Ол сегіз ай қамауда болғаннан кейін 1999 жылдың 5 ақпанында босатылды. 2001 жылдың 22 наурызында 120 шадиалықтардың атынан Йоргонгар Дүниежүзілік банктің инспекциялық комиссиясына құбыр желісін тексеру туралы өтініш берді. Сондай-ақ, өтініште жергілікті қоғамдастықтармен тиісті кеңесулер жүргізілмегені және оларға ақпарат берілмегені айтылды. 2001 жылғы президенттік сайлауда, онда билік басындағы Идрис Деби екінші мандат алды, Йорроңгар 396,864 дауыс (16,35%) алып, екінші орын алды. Логон Ориентал департаментіндегі Бебеджа сайлау округінің FAR кандидаты ретінде.

2008 жылғы тұтқындалу

Нджаменада үкіметтік күштер мен көтерілісшілер арасындағы шайқас кезінде сарбаздар Йоргонгардың үйін қоршап алып, оны 2008 жылдың 3 ақпанында тұтқындады. 9 ақпанда Йоронгардың ұлы Роукулмиан Йоронгар 2001 жылы азап шеккенін еске алып, әкесі үшін қорқатынын айтты. Роукулмианның айтуынша, оның әкесі бүлікшілермен жұмыс істемеген, өйткені ол өзгерістерге қол жеткізудің құралы ретінде зорлық-зомбылық емес, жан-жақты диалогты қолдаған. 22 ақпанда үкімет Йоргонгардың Нджаменаның Мурсал ауданында қайта пайда болғанын мәлімдеді, бірақ бұл дау туды. Йоргонгардың ұлы мен оппозициялық заңгердің айтуынша, ауданнан ешкім Йоргонгарды көргенін хабарлаған жоқ. Адвокат Махамат Хасан Абакар үкімет тек француздарға француз президенті Николя Саркозидің Чадқа барады деген үмітпен кепілдік беруге тырысатынын айтты. 2008 жылдың 1 наурызында "Африке" журналы Йоронгармен телефон арқылы сұхбат жариялады. Бұл сұхбатта Йоронгар 3 ақпанда әскерлер тұтқындағанын (және бір мезгілде ұрып-соққанын) айтып берді. Оны кішкентай камерада ұстап, аяғын шынжырмен бұғаулап, 21 ақпанда зиратқа алып барып, екі қабірдің арасында жатқызуға мәжбүр етті. Содан кейін оның көзін байлап, шынжырларын алып тастады; оны ұстап алғандар оған екі рет атып, кетіп қалды. Ол Камерунға қашып кеткенін айтады. Сұхбатта ол көтерілісшілермен ешқандай байланысы жоқ екенін айтты. 2 наурызда Камерунның солтүстігіндегі Маруадан Яундеге ұшып барып, 6 наурызда Парижге келді. Ол тұтқында болған кездегі жағдайдың өте нашар екенін және улануы мүмкін деп қорқатынын айтты; ол Салехтың өліп қалғанына сенетінін айтты. Француз үкіметі Йоронгарға саяси баспана беруді ұсынды, бірақ Йоронгар сол кезде оны сұрағысы келмейтінін айтты. 2008 жылдың 7 наурызында берген сұхбатында Йоронгар француздарды Чад үкіметін Дебидің барлық қуғын-сүргін қарсыластарының оралуына рұқсат беруге және бүлікшілерді қамтитын ұлттық диалогты жүргізуге қысым жасауға шақырды. Ол Дебидің оппозицияны жоюға тырысқанын айтты, өйткені, Йоронгардың пікірінше, ол ашық сайлауда жеңіске жете алмайды. Сондай-ақ, Йоронгар өзінің визасы үш айға ғана берілгенін және сол уақыт ішінде Францияда қалуға ниетті екенін айтты. 2008 жылдың 8 желтоқсанында Йоронгар Франциядан Чадқа оралды.