Кіріспе

Сауда-саттық бөлмесі қаржы нарығында жұмыс істейтін саудагерлерді жинап тұрады. Сауда бөлмесі көбінесе бас кеңсе деп аталады. "Дилерлік бөлме" және "сауда алаңы" терминдері де қолданылады, соңғысы ашық дауыспен қор биржасының әсерінен жасалған. Ашық наразылық электронды саудамен біртіндеп алмастырыла бастағандықтан, сауда бөлмесі қаржы нарығының нышаны болып табылатын жалғыз орынға айналады. Бұл қаржы институтында ең жаңа технологияларды оның басқа бизнес-аялдарына таратудан бұрын іске асыратын ең ықтимал орын. Сауда-саттық бөлмелерін симуляциялайтын мамандандырылған компьютерлік зертханалар университеттер мен бизнес мектептерде "сауда-саттық зертханалары" немесе "қаржы зертханалары" деп аталады.

Контекст

Сауда бөлмелері алғаш рет 1971 жылдан бастап, NASDAQ құрылуымен, олардың үй-жайларында акциялар саудасы үстелін және облигациялар саудасы үстелін қажет ететін федералды борыш өнімдерінің екіншілік нарығының өсуімен бірге, АҚШ-тың Morgan Stanley сияқты ірі брокерлері арасында пайда болды. 1982-1987 жылдар аралығында Еуропадағы сауда бөлмелерінің таралуына кейіннен Ұлыбритания мен Францияда бір мезгілде жүргізілген қаржы нарықтарын ұйымдастырудың екі реформасы ықпал етті. Ұлыбританияда Лондон қор биржасындағы Үлкен жарылыс қор брокерлері мен қор жұмысшыларының арасындағы айырмашылықты жойды және АҚШ-тың инвестициялық банктерін, осы уақытқа дейін LSE-ге кіруден айырылып, Лондон Ситиде сауда бөлмесін құруға итермеледі. Францияда капитал нарықтарын реттеуді Пьер Береговой, экономика және қаржы министрі 1984-1986 жылдар аралығында жүзеге асырды, бұл ақша нарығының құралдарын, пайыздық фьючерстік нарықты, MATIF, акциялар опционы нарығын, MONEP құруға, бірнеше аукциондық облигациялар шығарылымымен мемлекеттік борышты басқаруды оңтайландыруға және негізгі дилер мәртебесін құруға әкелді. Әр жаңа нарық сегменті сауда бөлмесінде жаңа арнайы трейдерлік позицияларға қажеттілікті арттырды.

Алғашқы жылдары

Телефон мен телепринтер брокердің алғашқы негізгі құралдары болды. Телепринтер немесе телетайп қаржы бағаларын алып, оларды тикерлі таспаға басып шығарады. АҚШ акциялары бірден үш әріптен тұратын белгімен, содан кейін соңғы баға, ең төменгі және ең жоғары баға, сондай-ақ күннің көлемімен анықталды. Эфирлік хабарлар нақты уақытқа жақындады, бағалар 15 минуттан артық кешіктірілді, бірақ берілген құндылықтың бағасын іздеген брокерге таспаны оқу керек болды 1923 жылдың басында Trans Lux компаниясы NYSE-ге үлкен экранға мөлдір тикер таспасының проекциялық жүйесін орнатқан. Бұл жүйені NYSE-ге қосылған брокерлердің көпшілігі 1960 жылға дейін қабылдады. 1956 жылы нарыққа Teleregister деп аталатын шешім келді; бұл электромеханикалық тақта NYSE-де тіркелген ең жақсы 50 немесе ең жақсы 200 бағалы қағаздың екі нұсқасында болды; бірақ біреу басқаларға емес, сол акциялармен қызығушылық танытуы керек еді. Саудагер бірнеше брокермен бір уақытта сөйлесу үшін телефондарын қолданды. Электромеханикалық, содан кейін электронды калькулятор оған негізгі есептеулерді жүргізуге мүмкіндік берді. 1970 жылдары PABX пайда болуы телефон жабдықтарын жеңілдетуге жол ашса, басқа дисплей шешімдерінің дамуы олардың үстелдеріндегі бейне мониторлардың санын көбейтуге әкелді, бұл жабдықтар олардың тиісті қаржылық деректер провайдеріне тән және меншік иелері болды. Қаржылық деректер нарығының негізгі қатысушылары: Telerate, Reuters, Bloomberg Bloomberg Terminal, Knight Ridder, әсіресе Viewtron ұсынысымен, Quotron және Bridge, бірінші үш үшін ақша нарығы, валюта нарығы, бағалы қағаздар нарығы сегменттеріне аз немесе көп маманданған.

Электрондық кестелердің пайда болуы

1980 жылдардың басында сауда бөлмелері көбейіп, микрокомпьютерлік технологиялардың таралуынан пайдаланды. Электрондық кестелер пайда болды, ұсынылатын өнімдер MS DOS / Windows / PC әлемдері мен Unix әлемдері арасында бөлінді. PC үшін Lotus 123, жұмыс станциялары мен терминалдар үшін Excel тез алмасты. UNIX үшін басқалар арасында Applix және Wingz болды. Видео мониторлардың жанында компьютер экранын орнату үшін үстелдерде бос орын табу керек болды. Excel тез арада саудагерлер арасында өте танымал болды, шешім қабылдауды қолдау құралы ретінде өз позициясын басқару құралы ретінде және Unix немесе VAX / VMS платформасының есебінен Windows NT платформасын таңдаудың күшті факторы болып шықты. Осы онжылдықта бағдарламалық жасақтамалардың баламалары көбейгенмен, сауда бөлмесі өзара іс-қимыл және интеграция жетіспеушілігінен зардап шегіп отырды. Бастапқыда, сауда-саттық автоматтандырылған түрде, әсіресе Excel, кеңседегі үстел құралдардан корпоративтік бағдарламалық қамтамасыз етуге дейін жеткізілетін; саудагерлер өздерінің мәмілелерін бағытына байланысты (сатып алу/сату немесе қарыз алу/салық алу) әр түрлі түстегі формада толтырып тіркейді, ал кеңсе қызметкері келіп, билеттер үйірмесін тұрақты аралықта жинап алады, осылайша оларды басқа жүйеде қайтадан алуға болады.

Цифрлық революция

Видео дисплейі бар қосымшалар тек қана ауыр қораптарға оралған жоқ, олардың іздеу негізінде көрсетілген режимі көптен бері өтімділікке ие болған және енді бірнеше секунд ішінде шешім қабылдауды талап ететін нарықтарға бейімделмеді. Саудагерлер нарықтық деректерді нақты уақытта, клавиатура мен тышқанның көмегісіз, шешім қабылдауды қолдау және позицияларды басқару құралдарын үздіксіз қамтамасыз етуді күтті. 1980 жылдардың соңында басталған цифрлық революция осы күтулерді қанағаттандыруға септігін тигізді. Ол сауда бөлмесінде, деректерді санариптік түрде көрсету жүйесінің орнатылуы арқылы көрініс тапты, жергілікті желі түрі. Кіріс ағыны әртүрлі дерек берушілерден жинақталды, ал бұл синдикатталған деректер саудагерлердің үстелдеріне таратылды. Біреу астық өңдеушісін интегратордан деректерді алып, оларды жергілікті тарату жүйесіне беретін сервер деп атайды. Reuters, оның TRIARCH 2000, Teknekron, оның TIB, Telerate TTRS, Micrognosis MIPS, көп ұзамай осы өсіп келе жатқан нарықты бөлісті. Бұл инфрақұрылым осы деректерді жинап, көрсетіп, графикалық талдау жасайтын бағдарламалық жасақтаманы әр жұмыс үстеліне орнатудың алғышарты болып табылады. Бұл бағдарламалық жасақтама түрінде саудагерге тиісті ақпаратты құрама беттерге жинауға мүмкіндік береді, онда мәтіндік форматтағы жаңалықтар панелі бар, ол төменнен жоғарыға қарай нақты уақытта жылжытылады, бағалар панелі, мысалы, АҚШ долларына қатысты спот бағалары, әрбір баға жаңарту немесе тик бір немесе екі секунд ішінде кері бейнеде көрсетіледі, графикалық талдау панелі, жылжымалы орташа көрсеткіштері, MACD, шамшақтар немесе басқа техникалық көрсеткіштер, әртүрлі брокерлердің бәсекеге қабілетті бағаларын көрсететін басқа панель және т.б. Бұл құралдардың жаңа буынына екі бағдарламалық пакет туысы кірді, біреуі Windows NT платформаларына арналған, екіншісі Unix және VMS платформаларына арналған. Алайда, Bloomberg және басқа, негізінен, отандық, провайдерлер бұл қозғалыстан бас тартып, әр жұмыс үстеліне негізделген монитор тек сатушының үй-жайларында сақталатын және өңделетін деректерді көрсететін қызмет бюросының үлгісіне жабысуға ұмтылды. Бұл провайдерлердің тәсілдері олардың дерекқорын және функционалдылығын жеткілікті түрде байыту болды, сондықтан олардың деректерін кез-келген электронды кестеге немесе үшінші тараптың жүйесіне ашу мәселесі мәнсіз болады. Бұл онжылдықта сауда бөлмелері ішінде теледидарлардың пайда болуы да байқалады. Орталық банк басшыларының баспасөз конференциялары енді асыға күтілетін оқиғалар болып табылады, онда тон мен ым-ишараларды шешу. Саудагердің бір көзі теледидар, екіншісі компьютер экранында, нарықтың декларацияларға қалай жауап беретінін көру үшін, ал жиі телефон арқылы бір клиенті болады. Reuters, Bloomberg, CNN, CNBC әрқайсысы қаржы нарықтарына арнап жаңалықтар арнасын ұсынады.

Интернет пен жолақты кеңдік

Интернетке қол жеткізудің дамуы ақпараттың, соның ішінде қаржылық ақпараттың құнының төмендеуіне әкелді. Бұл Reuters сияқты интеграторларға ауыр соққы болды, олар бұған дейін нарыққа деректерді жаппай және нақты уақытта жеткізуге көп қаржы жұмсады, бірақ бұдан былай деректерді абоненттік тіркеуді тоқтату толқыны тіркелді, сондай-ақ деректерді тарату және дисплей бағдарламалық жасақтамаларын сатудың белгісі. Сонымен қатар, кабель операторларының инвестициялары бүкіл әлем бойынша ақпараттық тасымалдау қуатының үлкен өсуіне әкеледі. Әлемде бірнеше сауда бөлмелері бар мекемелер осы жолақты пайдаланып, шетелдік сайттарын орталық және тілші модельде өздерінің штаб-пәтерлерімен байланыстырды. Citrix сияқты технологиялардың пайда болуы осы эволюцияны қолдады, өйткені олар қашықтан пайдаланушыларға виртуалды үстелге қосылуға мүмкіндік береді, содан кейін олар жергілікті пайдаланушыға ұқсас ыңғайлылық деңгейімен штаб-пәтердегі қосымшаларға қол жеткізеді. Бұрын инвестициялық банкке әр сауда бөлмесінде бағдарламалық қамтамасыз етуді енгізу керек болса, қазір ол осындай инвестицияны бір ғана сайтқа шектей алады. Шетелдегі сайтты іске асыру шығындары негізінен телекоммуникация бюджетіне кетеді. Және IT-архитектурасы оңайлатылғандықтан және орталықтандырылғандықтан, оны аутсорсингке беру мүмкін. Соңғы жылдары сауда бөлмелері нарығында белсенді болып отырған негізгі технология берушілер хостинг қызметтерін дамытып келеді.

Бағдарламалық жабдық

1980 жылдардың соңынан бастап жұмыс парақтары саудагерлердің үстелінде тез таралды, ал сауда бөлмесінің басшысы әлі де нақты уақыт пен дәлдігі жоқ шоғырландырылған позицияларға сүйенуге мәжбүр болды. Бағалау алгоритмдерінің әртүрлілігі, маңызды деректерді жоғалту қаупі бар жұмыс парақтарының әлсіздігі, ауыр есептеулерді жүргізген кезде компьютерлердің жауап беру уақытының орташалығы, саудагерлердің іс-әрекеттерінің көрінбеуі, барлығы ортақ ақпараттық технологиялардың немесе кәсіпорынның қосымшаларының қажеттілігін арттырды. Бірақ мекемелердің басқа да талаптары бар, олар сауда немесе инвестиция саласына байланысты.

Электрондық сауда

Телефонды терезесіз (OTC) нарықтарда пайдалану қате түсінікке ұшырайды. Егер екі тарап сауда шарттарын бір-бірімен нақты түсінбесе, алынған растау аномалияны көрсеткеннен кейін мәмілені өзгерту үшін тым кеш болуы мүмкін. Электронды сауда-саттықты алғаш рет шетелдік валюта нарықтары ашқан. Рейтер 1981 жылы өзінің Reuter Monitor Дилинг Сервисін құрды. Қарсы тараптар бір-бірімен экран арқылы кездеседі және деректер еркін құрылымдалған видеотекст режимінде мәміле туралы келісімге келеді. Электрондық сауда әлемінде бірнеше өнімдер пайда болады, соның ішінде Bloomberg Terminal, BrokerTec, TradeWeb және Reuters 3000 Xtra бағалы қағаздар мен валюта үшін. Италияда туған Telematico (MTS) мемлекеттік борышты саудалау үшін Еуропалық сауда бөлмелерінде өз орнын табады. Соңғы уақытта басқа да арнайы өнімдер нарыққа келді, мысалы Swapswire, пайыздық ставкаларды айырбастау үшін, немесе SecFinex және EquiLend, бағалы қағаздарды несиелеу немесе қарыз алу үшін (қарыз алушы қызметке жазылу ақысын төлейді). Алайда, бұл жүйелерде жалпы алғанда өтімділік жетіспейді. Көптеген болжамдарға қайшы, электрондық сауда-саттық дилерлер арасындағы дәстүрлі брокерлік қызметті жойған жоқ. Сонымен қатар, саудагерлер екі режимді де араластыруды жөн көреді: бағаны анықтау үшін экран және үлкен транзакцияларды ұйымдастыру үшін дауыс.

Тапсырмаларды басқару және маршруттау

Ұйымдастырылған нарықтар өнімдері үшін процестер басқаша: клиенттердің тапсырыстары жинақталуы және орталықтандырылуы керек; олардың бір бөлігі ішкі сәйкестендіру үшін, аталмыш баламалы сауда жүйелері (АТС) арқылы ауыстырылуы мүмкін; ірі мөлшердегі немесе өтімділігі төмен акциялар бойынша немесе шетелдік биржада тіркелген тапсырыстар және сауда бөлмесінде орналасқан сату байланысы бар корпоративтік клиенттердің тапсырыстары брокерлерге немесе көпжақты сауда жүйелеріне (МТС) бағытталады; қалғандары тікелей жергілікті қор биржасына, онда мекеме электрондық түрде қосылған. Тапсырмалар кейіннен ішінара немесе толық орындалады, содан кейін тиісті клиент шоттарына бөлінеді. Тіркелген өнімдер мен сауда орындарының санының артуы осы тапсырыс кітапшасын тиісті бағдарламалық қамтамасыз ету арқылы басқаруды қажет етті. Қор биржалары мен фьючерстік нарықтар өздерінің тапсырыстарды түсіріп, жіберу үшін өздерінің алдыңғы аяқ жүйесін немесе, мүмкін, бағдарламалау интерфейсін ұсынады, бұл мүше мекемелерге өздері үйде әзірлеген тапсырыстарды басқару жүйесін қосуға мүмкіндік береді. Бірақ бағдарламалық қамтамасыз ету шығарушылар көп ұзамай осы нарықтарға әртүрлі байланыс протоколдарын басқаратын пакеттер сатады; Ұлыбританияда орналасқан Fidessa LSE мүшелерінің арасында күшті орын алады; Sungard Global Trading және швед Orc Software оның ең үлкен бәсекелестері болып табылады.

Портфельді басқару

Тапсырмаларды орындау қайта басталған кезде, инвестициялық қордың басқарушысы, сондай-ақ инвестициялық банктің трейдері өздерінің позицияларын жаңартуы керек. Алайда, менеджерге өз портфелін нақты уақытта қайта бағалаудың қажеті жоқ: уақыт көкжиегі күндізгі болып табылатын трейдерге қарағанда, портфель менеджерінің орта және ұзақ мерзімді перспективасы бар. Дегенмен, менеджерге ол сатуға не керек болса, оның депозиттік шотында бар екенін тексеру керек; оған сонымен қатар оның портфельінің өнімділігін өзінің эталонды көрсеткішпен салыстыра алатын салыстырмалы функционалдық қажет; егер ол тым көп болса, оған портфельді бөлу эталонды көрсеткішпен қайта үйлесімдесу үшін автоматты түрде бірнеше сатып алулар мен сатулар арқылы оны қайта теңестіру механизмі қажет.

Арнайы кеңсемен қарым-қатынастар

Көптеген елдерде банктік реттеуде алдыңғы кеңсе мен артқы кеңсе арасындағы тәуелсіздік қағидаты талап етіледі: сауда бөлмесі жасаған мәмілені артқы кеңсе растауы керек, содан кейін ол қарсы тарапқа расталуы, есеп айырысуы және есепке алынуы керек. Екі қызмет те иерархияның ең жоғары деңгейінде әрқайсысынан тәуелсіз бөлімдерге есеп беруі тиіс. Германияда ереже одан да ары қарай, "төрт көздің қағидаты" бойынша, кез келген саудагердің әрбір келіссөзін басқа саудагер көруі керек, содан кейін ол кеңсеге жіберіледі. Континентальдық Еуропада институттар 1990-шы жылдардың басынан бері тікелей өңдеуге (STP) басымдық беріп келеді, яғни сауда-саттықтарды автоматтандыру. Олардың мақсаты - сауда-саттыққа қайта қол жеткізуді растау процесімен алмастыру арқылы кеңсе қызметкерлерінің өнімділігін арттыру. Тәуекелдерді басқару немесе активтерді басқару бағдарламалық қамтамасыз етуін шығарушылар осы күттірмеге жауап береді, я өздерінің жүйелеріне осыған дейін фронт-офиске арналған бэк-офис функционалдықтарын қосу арқылы, немесе өздерінің байланыс байланыстарын дамыту арқылы, сауда-саттықты тиісті бэк-офиске бағытталған пакетке оңайлатады. Англосаксондық мекемелер, қосымша қызметкерлерді арткы кеңселерге жалдау бойынша шектеулер аз, бірнеше жылдан кейін ғана осындай интерфейстерді автоматтандыруға және дамытуға қажеттілігі аз. Бағалы қағаздар нарығында есеп айырысуды 3 жұмыс күнінен 1 күнге немесе тіпті 0 күнге дейін қысқартуға бағытталған институционалдық реформалар деректерді автоматтандыру процесін жүргізудің маңызды драйвері бола алады. Алдыңғы кеңсе мен артқы кеңселер бөлек жұмыс істейтін кезде, саудагерлер өздерінің мәмілелерін алдыңғы кеңсе жүйесінде өздері түсіруге асықпайды, олар, әрине, электронды кестеден гөрі күрделірек деп санайды, олар көмекшіге немесе орта кеңсе қызметкеріне қарай өздерін тастап кетуге азғырылады. STP саясаты - бұл саудагерлерді өз бетінше аулауға мәжбүрлеудің жанама құралы. Сонымен қатар, сауда-саттықты ақпараттық технологиямен анықтау, нақты келіссөздерден бастап қысқа мерзімде, жылдар бойы "ең жақсы тәжірибе" немесе тіпті ереже ретінде қарастырылуда. Банктік реттеу трейдерлерді өздерінің позицияларын өздері таңдаған бағамен қайта бағалау мүмкіндігінен айырады. Алайда, кеңсе қызметкерлері саудагерлер ұсынған күрделі немесе өте ликвидті құралдар бағасын сынға алуға дайын емес және Bloomberg сияқты тәуелсіз көздер жарияламайды.

Жарақат алған бөлмелер

1996 жылы 5 мамырда сенбі мен жексенбіге қараған түні қылмысты деп күтілетін өрт Crédit Lyonnais сауда бөлмесін қиратты; сауда кәсіпорындары бірнеше күн ішінде Париждің сыртындағы резервтік немесе апаттан құтқару алаңына көшірілді. 2001 жылдың 11 қыркүйегінде Дүниежүзілік сауда орталығына жасалған шабуыл Кантор Фицджеральдтың сауда бөлмесін қиратып, 658 адамды, яғни оның жұмыс күшінің үштен екісін өлтірді. Алайда бір аптадан кейін жұмыс қайта басталды.

Құмар ойындар

Сауда бөлмелері спорттық ойын-сауық саласында да қолданылады. Бұл термин көбінесе букмекерлік кеңселердің міндеттемелерді және ставкаларды белгілеу бөлімдеріне қатысты қолданылады, онда міндеттемелерді басқару және ставкалар түзетіледі. Мысалға Кариб бассейнінде орналасқан интернет-букмекерлер және Ұлыбританияда William Hill, Ladbrokes және Coral сияқты заңды букмекерлік операциялар жатады, олар өз тәуекелін басқару үшін сауда бөлмелерін басқарады. Betfair секілді ойын-сауық биржаларының өсуі кәсіби ойыншыларға арналған "сауда бөлмелерінің" пайда болуына әкелді. (сығарма: Racing Post газетінің 19/7/07) Бірінші осындай мекеме 2003 жылы Эдинбургте ашылды, бірақ кейіннен жабылып қалды. Кәсіпкерлік ойыншылар әдетте күн сайын 30 фунт стерлингке жуық "орын" төлейді, бұл ставкалар үшін пайдаланылатын IT-құрылымдары мен спорттық спутниктік арналарды пайдалану үшін. Бүгінде Ұлыбританияда сегіз осындай сауда бөлмесі бар, олардың екеуі Лондонда, біреуі Хайгейтте және біреуі Канарьи Уорфта орналасқан.