Кіріспе

Силькеборг – Орталық Даниядағы қала.

Силькеборгтың халқы 50 866 адамды құрайды (2023 жылғы 1 қаңтар). Силькеборг – Силькеборг муниципалитетінің орталығы, 2022 жылы халқы 97 358 адамды құрады. Силькеборг Данияның географиялық орталығынан шамалы батысқа қарай, Ютландия түбегінің ортасында орналасқан. Қала Гюдена өзенінің жағасында, Søhøjlandet таулы және жасыл пейзажында, Данияның ең ірі орман аймағымен және көптеген көлдермен қоршалған. Силькеборг сондай-ақ Данияның сыртқы іс-қимылдар астанасы ретінде танымал. Гюдена өзенімен байланысқан Силькеборг пен Ры арасындағы көлдер жиынтығы Silkeborgsøerne (Силькеборг көлдері) деп аталады. Қала Силкеборг Лангсо көлімен шығыстан батысқа қарай бөлінеді, ол қаланың шығыс жағында Гюдена өзеніне құяды. ТОК

Тарих

Силькеборг – 15 ғасырда Аллинг аббаттығынан 6 км жерде қамал, монастырь және шаруашылық ендірісі орналасқан. Қазіргі заманғы қала 1844 жылы құрылған Дрюсен ог Соннер қағаз фабрикасының төңірегінде өсті. Silkeborg Papirfabrik (Silkeborg Paperfabrik) бір кезде Silkeborg қамалы тұрған Гудена өзенінің жанында орналасқан, өзен зауыт үшін энергия көзі, қағаз өндірісіне қажетті материал және тасымалдау жолы ретінде пайдаланылды. Қаланың негізін қалаушы саналатын Майкл Дрюсен зауыттың күнделікті басқаруына жауапты болды. Майкл Дрюсеннің мүсіні қазір ескі қала әкімдігі алдында тұр. 1845 жылы Силькеборгты сауда орталығы ретінде құру үшін комиссия құрылды, ал ол 1844 жылы 30 адамнан бастап 1850 жылы 556 адамға, ал 1855 жылы 1204 адамға дейін өсіп, шағын елді мекенге айналды. Қалалық кеңес және приход 1855 жылы құрылды. Теміржол 1871 жылы салынды. Силькеборг 1900 жылы базар қаласы (købstad) мәртебесіне ие болды. 1901 жылы халық саны 7228, ал 1911 жылы 8792 адамды құрады. Германия Данияны басып алған кезде, Гестапо Силькеборг Бадты (Силькеборг емдеу орталығы), бұрын муниципалдық санитариялық орталық болған, Даниядағы өзінің бас штабына айналдырды. Неміс бекіністерінің қалдықтарын әлі де көруге болады, ал олардың бірі қазір қоғамдық мұражай болып табылады.

География

Силькеборг, шығыс-орталық Ютландияда орналасқан, Søhøjlandet (көлді жота) деп аталатын аймақта жатыр. Ландшафты көбінесе көлдерден, кең орманды алқаптардан (мысалы, Силькеборг ормандары) және Данияның ең биік нүктелерінен, соның ішінде Himmelbjerget-тен тұрады. Бұл сонымен қатар Даниядағы тұру үшін ең қымбат аймақтардың бірі, ал көршілес Сейс ауылы Брассё көлінің жағасындағы әсем сарайлары мен виллаларымен әйгілі.

Экономика

Көптеген жылдар бойы қағаз фабрикасы (Silkeborg Papirfabrik) қаланың ең танымал кәсіпорны болды, бірақ 1990 жылдары қаржылық қиындықтарға тап болды. 1993 жылы неміс корпорациясы "Дрюсен Специалпапиер" фабриканы сатып алды, алайда 2000 жылы оны жабу туралы шешім қабылдады. Қаланы жаңарту жобасы қала орталығына ең жақын индустриалдық аймақтың бір бөлігін қонақ үй, кинотеатр, концерт залы, мейрамханалар мен кафелерден тұратын жаңа сауда ауданына, ал екінші бөлігін заманауи пәтерлерден тұратын жаңа тұрғын ауданына айналдырды. Қалада көптеген автосалон бар, сонымен қатар Данияның үшінші ірі банкі – Jyske Bank-тың бас кеңсесі де осы қалада орналасқан.

Негізгі көрікті жерлер

Силкеборг мұражайы: Қаладағы ең көне сақталған ғимарат – 1767 жылы салынған Силкеборг сарайы. Бұл ғимарат қазір Силкеборг мұражайы, онда біздің заманымыздан бұрын 4 ғасырда өмір сүрген Толлунд адамының табиғи түрде мумияланған денесі қойылған. Қала алаңы: Ескі қала алаңы (Торвет) – Силкеборгтың орталығы және айналасындағы көшелермен бірге жаяу жүргіншілерге арналған аймақ. Қала алаңы Дания қонақ үйімен (Силкеборгтың ең көне қонақ үйі, 1848 жылы құрылған), Ескі қалалық әкімдік және қалалық шіркеумен (Силкеборг Кирке) қоршалған. Қала алаңында екі фонтан және Силкеборгтің негізін қалаушы Майкл Дрюсеннің қола мүсіні орналасқан. Сенбі күндері алаңда қаланың апталық базары өтеді. Хеджлен: әлемдегі ең көне бу кемесі – Хеджлен, Силкеборг портынан туристік саяхаттарды бастайды. Аква: Тұщы су аквариумы Аква – аймақтың ең танымал көрікті жерлерінің бірі. Ішкі аквариум мен ашық ауадағы жануарлар паркінде жергілікті тұрғындар мен қонақтар үшін Данияның жабайы табиғатына тән балықтар мен жануарлар көрсетіледі: балықтар, құстар, сусарлар, бобърлар және егершелер. Музей Йорн: Силкеборг COBRA ағымының суретшісі Асгер Йорнның туған қаласы, және оның ең танымал картиналарының көптегенін оның құрметіне аталған мұражайда көруге болады. Силкеборг Бад: Бұрынғы санаторий, Силкеборг Бад, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік Германияның гестапо штаб-пәтері болды. Қазір саябақта Бункер мұражайы орналасқан, ал ескі санаторий ғимараттарында өнер мұражайы ашылған. Мұражайдың көптеген мүсіндерін паркте тегін тамашалауға болады. Арнаккекильден табиғи бұлағы Орнсо көлінің жанында орналасқан. Данияның Carlsberg сыра зауыты көп жылдар бойы осы суды шишадағы бұлақ суына пайдаланады. Химмельбьерге: Даниядағы үшінші ең биік нүкте – Химмельбьерге, ол қаланың ішінде емес, тіпті Силкеборг округінде де орналаспаған. Дегенмен, ол қаламен тығыз байланысты көрікті орын болып саналады, себебі туристік кемелер барлық жазда Силкеборг портынан осы бағытқа қатынайды. Көлдегі фонтандар: Силкеборг Лангсёдегі фонтандар Солтүстік Еуропадағы ең ірілерінің бірі және қаланың айқын белгісі. 1970 жылы салынған бұл фонтандар қала әкімдігінің алдындағы көлге орналасқан. Фонтандар тамаша жарық шоуларын ұсынады, ал қараңғы түскеннен кейін судың ағыны түстерін өзгертеді. Түс өзгерісінің бағдарламасы 30-40 минутқа созылады. Инделукет: Инделукет маринасы мен демалыс аймағы Музей Йорнға жақын орналасқан және жаз айларында қоғамдық жиындар үшін танымал орын. Мұнда саябақ, мейрамхана және Даниядағы ең көне мини-гольф алаңы бар.

Жыл сайынғы іс-шаралар

SCC кантри музыка фестивалі 1986 жылдан бері жыл сайын өткізіліп келеді. Фестиваль Инделукетте тамыздың екінші апта соңында өтеді. Riverboat Jazz фестивалі жыл сайын маусымның соңғы апта соңында өтеді. Фестиваль белгілі бір орынмен байланысты емес, оның орнына қаланың әртүрлі сахналарында, ең бастысы портта және қала алаңында кездеседі. Hede Rytmer (ағылшын тілінде: Hot rhythms) – жаздың басында Инделукетте өткізілетін жыл сайынғы рок және поп фестивалі. 2011 жылы 3 күндік фестивальде Boney M., 10CC және The Orchestra, бұрынғы Electric Light Orchestra өнер көрсетті. Силкеборг регги фестивалі, сондай-ақ Raggapak деп те аталады, регги фестивалі болды.

Регатта

1899 жылдан бері Силькеборг қаласында "Ildfestregatta" деп аталатын шара өткізіліп келеді, бұл "отты той регатасы" деген мағынаны білдіреді. Шара үш жылда бір рет ұйымдастырылады. Регата барысында кешке қала көшелері көлік қозғалысы үшін жабылады және тікелей музыка орындалатын, тауар сатылатын сауда орындары мен ойын-сауық паркі орналасқан уақытша алаңдарға айналады. Гуденå өзенінің жағасындағы үйлер мен осы уақытта портына кіретін көптеген қайықтар түрлі-түсті шамдармен безендіріледі. Сәрсенбі, бейсенбі және жұма күндері сағат 00:00-де Данияның бейресми отшашу чемпионаты өтеді. Әр күні әртүрлі компаниялар отшашу көрсетілімін ұйымдастырады және жеңімпаз сенбі күні жарияланады. Сенбі күні кешке үш жыл бұрынғы жеңімпаз қала әкімдігінің демеушілігімен масштабты отшашу шоуын көрсетеді. Бүгінгі таңда отшашулар Силькеборг көліндегі үлкен салдан, қала әкімдігі ғимаратының жанынан ұшырылады, бірақ бұрынғы жылдары шоу ескі қағаз фабрикасының шатырынан өткізілген.

Спорт

Силькеборгтағы ең танымал спорт түрлері – футбол және гандбол. Қаланың кәсіби футбол командасы, «Силкеборг ИФ», Дания футбол лигасының жоғары лигасында, Дания Суперлигасында ойнайды. Команда 1994 жылы Лига кубогын, 2001 жылы Дания кубогын және 1997 жылы УЕФА Интертото кубогын жеңіп алды. «Силкеборг ИФ» үй матчтарын «Силкеборг» стадионында өткізеді, ол «Mascot» тоқыма өндіруші компаниясы стадион атын алу құқығын сатып алғаннан кейін «Mascot Park» деп аталды. Стадион қала орталығына жақын орналасқан және 10 000 адамды қабылдай алады. Силькеборгтың кәсіби гандбол командасы – BSV (Бьеррингбро, Силькеборг және Воэль қалаларының аттарымен аталады). Команда Дания гандбол лигасының құрамына кіреді және үй матчтарын «Jysk Arena» аренасында, бұрын «Силкеборг Халлерне» деп аталған, қала орталығынан солтүстік-шығысқа қарай орналасқан спорт орталығында өткізеді. Әйелдер гандбол командасы «Силкеборг Воэль» үй матчтарын көбінесе Силькеборгтан 10 км қашықтықтағы «Воэль Халлерне» стадионында өткізеді. «Jyllands Ringen» автожарыс трассасы Резенбродада, қала орталығынан шығысқа қарай 5 км жерде орналасқан. Трассаның ұзындығы 2,3 км. Бұрын ол DTC (Данияның туристік автомобиль чемпионаты) құрамына кірген, ал қазір TCR Скандинавия туристік автомобиль чемпионаты мен TCR Дания туристік автомобиль сериясының бөлігі болып табылады. «Silkeborg IF Cykling» – Силькеборг қаласындағы велосипед спорты клубы. 2004 жылы клуб «Team Designa Køkken» деп аталған элиталық әуесқойлар командасын құрды. Оның ең үлкен жетістігі 2008 жылы велошабаншы Якоб Фугльсангтың «Danmark Rundt» (яғни Дания туры) жеңіп алған кезде болды. Силькеборгта қыс айларында табиғи қар жауатын шаңғы курорты бар, сонымен қатар жыл бойы шаңғы тебуге мүмкіндік беретін нейлон жол да бар. Шаңғы курорты Gjern қаласында, қала орталығынан 15 км қашықтықта орналасқан. 2019 жылдың наурыз айында Силькеборг әйелдер арасындағы керлингтен әлем чемпионатын қабылдады.

Медиа

Силькеборгты екі бұқаралық ақпарат құралы қамтамасыз етеді: газет және радиостанция. Екеуінің ескісі – күнделікті шығатын Midtjyllands Avis газеті, ол 1857 жылы Silkeborg Avis деп құрылған. Бұл Даниядағы ең көне газеттердің алтыншысы және Силькеборг қаласы құрылғанына 11 жыл болған кезде негізі салынған. Газет көп жылдар бойы өз қағаз басу цехына ие болды, бірақ қазір Jyllands Posten нысанында басылады. Midtjyllands Avis қазір Silkeborg Avis тобына тиесілі. Бұл топ сондай-ақ Radio 1 (бұрын Radio Silkeborg деп аталған) коммерциялық радиостанциясының бірлескен иесі болып табылады, ол Орталық Ютландия аймағында онлайн және FM арқылы хабар таратады. Радиостанция көбінесе поп-музыка мен жергілікті жаңалықтарды эфирге береді. Бауырлас станса Silkeborg Guld, ескі даниялық және ағылшын музыкасына қызығушылық танытқан тыңдаушылар үшін арналған бағдарламаларын жарнамалармен үзеді. Газет пен радиостанцияның бас кеңсесі Papirfabrikken-де орналасқан. 2013 жылдың 16 тамызында Radio Silkeborg-тың Radio ABC тобына берілетіні жарияланды. Осының салдарынан бес қызметкер жұмыстан босатылды, бірақ бағдарламалар сол FM жиілігінде таратуын жалғастырады.

Көлік

Жол: Силькеборг автожолдар арқылы Орхус, Хернинг, Хорсенс, Рандерс және Виборг қалаларымен байланысады. 2016 жылдың қыркүйегінде Силькеборгты Орхус және Хернингке жалғайтын жаңа автожол аяқталды. Аймақтық автобустар айналасындағы қалаларға теміржол станциясынан кетеді. Жергілікті қоғамдық көлік құралына қала орталығы мен шағын қалаларды қамтитын 12 жергілікті автобус маршруты кіреді. Темір жол: Басты станция, Силькеборг теміржол станциясы, Орхус және Хернинг арасындағы теміржол желісінде орналасқан, қазіргі уақытта GoCollective операторымен жұмыс істейді. Бұрынғы теміржол байланыстары 1960 жылдары жабылған, осылайша қала тек шығыс және батыс бағытындағы пойыздармен қалды. Су жолы: Гуденья өзені көп жылдар бойы жолаушылар мен жүк тасымалы үшін маңызды көлік арнасы болды, бірақ қазір өзен арқылы жолаушылар тасымалы тек жаз айларында туристерге ғана қолжетімді. Әуежай: Midtjyllands Lufthavn (Каруп әуежайы) қаладан солтүстік-батысқа қарай 40 км қашықтықта орналасқан ең жақын әуежай. Әуежай Дания астанасы Копенгагенге күн сайын бірнеше рейс ұсынады.

Туған қалалар бауырлас қалалар

2016 жылы Silkeborg барлық қалалармен әріптестік байланыстарын үзіп жіберді.