Кіріспе

Скандерборг – Данияның Скандерборг муниципалитетіне қарасты қала. Ол Скандерборг көлінің солтүстік және солтүстік-шығыс жағасында орналасқан. Қаланың ішінде Lillesø, Sortesø, Døj Sø сияқты бірнеше кішкентай көлдер мен су қоймалары бар, сондай-ақ Эскебек Мозе батпақты жерлері де кездеседі. Қаланың солтүстігінде, E45 тас жолының ар жағында археологиялық тұрғыдан маңызды Іллеруп Адал жатыр. Уақыт өте қала солтүстік-шығыстағы Орхус қаласының серіктес елді мекеніне айналды, Стиллинг, Хорнинг және Хасселагер елді мекендері арқылы байланыс орнатылған. 2023 жылғы 1 қаңтардағы мәлімет бойынша, Скандерборгта 20 079 адам тұрады, ал Скандерборг муниципалитетінің жалпы халқы 65 138 адамды құрайды (2023).

Тарих

Скандерборг – көне қала, ал аймақта адамдар қоныстанған іздер табылды, олардың тарихы ең ерте скандинавиялық тас дәуіріне дейін жетеді. Мысалы, 1930 жылдары Скандерборг көлінің оңтүстік жағасындағы бұрынғы Рингклостер (ағылш. Ring Abbey) маңынан Ертебёлле мәдениетіне жататын маусымдық тұрақ табылған. Қала ерте орта ғасырларда салынған бұрынғы Скандерборг қамалының төңірегінде қалыптасты, ал 1583 жылы Скандерборгқа қала құқығы берілді.

Діни ордерлер

Скандерборг қаласы жылдар бойы, әсіресе ерте орта ғасырларда бірнеше діни қауымдарды тартты. 12 ғасырда бенедиктиндік қарындастар құрған, қазір жоқ болған Ринг аббаттығы бір кездері Скандерборг көлінің оңтүстік-шығыс жағасында орналасқан. Соңғы ғимарат 1715 жылы өртеніп, қазір сол жерде сарай тұр. Көлдің ортасындағы Кальвё деген кішкентай аралда бұрын доминикандықтар монастыры болған. Монастырь 12 ғасырдың бірінші жартысында Қара монахтар орденімен бірге кішкентай портымен бірге құрылған, бірақ 1168 жылы тек екі монах қалды және цистерциандар ордені оны өз басқаруына алды. Цистерциандар 1165 жылдан бері бірнеше жақын жерде дұрыс монастырь құруға тырысып, сәтсіздікке ұшырағаннан кейін бұл жерге келді. Сол жылы олар Аархус епархиясында жаңа қауым құру үшін Гиммерландтағы Витскёль аббаттығынан миссиялық сапарға шықты және Саброда, Силькеборгтың жанындағы Смингеде (Сминге аббаттығы) және Венг ауылына жақын жерде сынақтан өтті. Цистерциандар кішкентай Кальвё аралында тым оқшау сезінді, тіпті ауа райы нашар болғанда да, құрлықтан бірнеше күн, тіпті апталар бойы үзіліп қалатын. Төрт жылдан кейін олар мұнда да бас тартып, Скандерборгтан батысқа қарай бірнеше шақырым жердегі Моссо мен Гуденсё аралығында орналасқан Райге көшіп кетті. Бұл жерде олар 1172 жылы Ом аббаттығын құрды.

Скандерборг қамалы

Скандерборг қамалының патшалық резиденциясы, әлдебір дәрежеде, Скандерборг тарихындағы ең маңызды және ықпалды ғимарат болды, бірақ ол 18 ғасырда тас-тас қиратылды. Шамамен 1200 жылы ерте орта ғасырларда негірленген, король Фредерик II 1570 жылдар шамасында ескі ортағасырлық қаланы түбегейлі қайта жаңартып, кеңейтті. Оның жобасының масштабы зор болды. Толығымен жаңа, ірі Ренессанс сарайы салынды және басқа да жобалармен қатар, Skanderbrog Dyrehave елендер паркі құрылды. Скандерборгтың батысындағы қиратылған Øm аббатханасының тастары құрылыс материалы ретінде қолданылды. Көптеген бастапқы құрылыстар жобадан аман қалды және жаңа ғимараттарға енгізілді, олардың ішінде ескі қамал шіркеуі де бар. 12-16 ғасырларда Скандерборг қамалы Дания патшаларының дәстүрлі аң ауына арналған орын ретінде қызмет етті. Қаланың солтүстік-шығыс бөлігіндегі Højvangens Torv алаңы, Campus Højvangen деп аталатын білім беру кампусының орталығы болып табылады. Кампуста мемлекеттік мектеп, бизнес колледжі (HHX институты), техникалық колледж (Аархус Tech аясындағы HTX институты), ересектерге арналған білім беру орталығы, Скандерборг гимназиясы және т.б. сияқты білім беру мекемелері орналасқан. Гимназияны Friis & Moltke архитектуралық фирмасы жобалап, 1973 жылы салған. Sølund ауылы – ауыр дене және психикалық кемістіктері бар адамдарға арналған тұру орыны және үй. Ол Скандерборг Dyrehave саябағында, Lillesø көлінің жанында, қалаға жақын орналасқан. Басты ғимараттар 1935 жылы салынды және C. F. Møller Architects архитектуралық фирмасы жобалады. Скандерборг мұражайының бас кеңсесі Адельгаде 5 мекенжайында орналасқан, бұл 18 ғасырдың ортасынан бастап бұрынғы сот приставының (даниялық: foged) үйі. Ғимараттар қаланың ең көне бөлігінде, Lillesø көлінің жанында орналасқан. Мұражай, Скандерборг қаласы мен айналасындағы бірнеше мұражайлардың, соның ішінде Museet på Adelgade, Øm Kloster Museum, Museet på Gammel Rye Mølle, Ferskvandsmuseet және Skanderborg Bunkerne мұражайларының бас ұйымы ретінде жұмыс істейді. Skanderborg Bunkerne – Скандерборг Dyrehave-дегі тасталған неміс бекіністерінде орналасқан Екінші дүниежүзілік соғыс мұражайы. Неміс Люфтваффе осы жерде Даниядағы штабын салған, ал кейіннен бірінен бекініс "суық соғыс" кезеңінде азаматтық қорғаныс агенттігінің басқару орталығы ретінде пайдаланылды. Øm Kloster мұражайы қала сыртында, Моссо көлінің солтүстік жағалауындағы Øm аббатханасының ескі қираған орындарында орналасқан. Скандерборг мұражайы муниципалитет аумағындағы археология және мәдени-тарихи мұраны сақтауға жауапты ұйым.

Елендер саябағы

Қаланың оңтүстік бөлігінде Скандерборг орманының ішінде Скандерборг Дирехаве аңдар паркі орналасқан. Аңдар паркі 1580 жылдары король Фредерик II-нің аң аулауға деген құмарлығын қанағаттандыру үшін құрылған. Парк аумағы қоршалды, ал елік, қызыл елік, жабайы шошқалар және қояндар босатылды. Фазан, сұр бөдене және түркиялық құстар өсірілді, сондай-ақ балық аулауға арналған көлдер мен тоғандар қазылды.

Көл

Skanderborg Sø (Ағылшын тілінде: Skanderborg Lake) соңғы мұз дәуірінде пайда болды және қалған мұздың балқыған бөлігінен қалыптасты, осылайша қазандық ойыс деп аталады. Көлдің пішіні дұрыс емес, ол Hylke және Store Sø деп аталатын екі үлкен көлге бөлінген, олардың жалпы ауданы 8,6 шаршы километрді құрайды. Көлдің орташа тереңдігі 8 метр, ал ең терең жері 18,8 метрге жетеді. Ол теңіз деңгейінен 23,5 метр биіктікте шамамен 49,3 миллион текше метр тұщы суды сақтайды және батыста Тёнинг А өзенінің қысқа арнасы арқылы Mossø көліне құяды. Көлде Kalvø, Æbelø, Sct. Thomas және Sct. Helene сияқты бірнеше кішкентай аралдар бар.

Темір жол

Скандерборг қаласына Скандерборг теміржол станциясы қызмет көрсетеді. Ол Фредерисия–Орхус және Скандерборг–Скьерн теміржол бағыттарында орналасқан. Копенгаген, Орхус, Ольборг және Фредериксхавенге тікелей InterCity пойыздары, ал Орхус, Фредерисия, Хернинг, Силькеборг және Скьернге аймақтық пойыз қатынасы бар.

Оқиғалар

1980 жылдан бері Скандерборг фестивалі, жыл сайынғы музыка фестивалі, тамыз айында Скандерборг Драйхавесінде өтіп келеді. Сонымен қатар, Скандерборгта маусым айында дамуда қалып қойған адамдарға арналған музыкалық фестиваль ұйымдастырылады. Бұл фестивальді Сёлунд институты ұйымдастырады және ол әлемдегі осы сияқты ең ірі фестиваль болып есептеледі.