Кіріспе

Лапворт көлі - Ұлыбританиядағы мұздық көлі, соңғы мұз дәуірі кезінде, мұздықтар Северннің солтүстік сағасын аяқтаған кезде пайда болған деп есептеледі. Бұл Ди өзені арқылы (Chester арқылы өтеді) өтті. Кейбір жерлерінде мұздықтарға ұшырап, көлді пайда етеді. Бұл су Шропширдегі Телфордқа жақын жердегі Айронбридж ойысын кесіп, оңтүстікке қарай ағып кетті. Бұл Северн су ағызу бассейнінің көп бөлігін оңтүстікке қарай ағып жатқан қазіргі бассейнге ауыстырды.

Этимология

Көлге 1924 жылы Леонард Джонстон Уиллз 1898 жылы оның бар екенін ұсынған марқұм Чарльз Лапворттың (1920) есімімен атады. Фредерик Уильям Хармер (1835-1923) 1907 жылы Шропшир жазығында табылған мұздық көл шөгінділерін қарастырғаннан кейін, дәл осындай себепті және уақытты ұсынды. Бұл геологиялық кезең шамамен 2,580,000 жылдан 11,700 жылға дейін созылып, әлемдегі ең соңғы қайталанатын мұздық кезеңін қамтиды. Аквалат-Мер - Лапворт көлінің қалдығы. Темір көпір ойысын қиып алған су тасқыны көмір, темір, от балшығы мен әк тасты кен орындарын ашып көрсетті. Бұл минералдар мен кендердің жақын жерде болуы 18-ғасырда өнеркәсіптік революцияны бастаған темір зауыттарының дамуына ықпал етті. Шропширдің Ньюпорт қаласы соңғы мұз дәуірінде Лапворт көліне орналасқан арал немесе түбекте орналасқан құмтасты жотаның басында орналасқан. Бұл көлдің жоғалып кеткенінен кейін ертедегі адамдар балық аулап, Ньюпорттан екі ағаш қайықты тауып алған. Олардың бірі сақталып қалды және қазір Шропширдегі Эдгмондтағы Харпер Адамс университетінде.

Қайта бағалау

Уиллстің теориясы 1980-жылдарға дейін кеңінен қабылданды, бірақ 1970-жылдардан бастап жүргізілген зерттеулер Северн өзенінің ағысы астында 120 м тереңдікте, Melverley аймағынан шығысқа қарай Шрусбериден төменгі Железді көпір ойысының басына дейін орналасқан. Бұл Шропшир мен Чеширдің бетінен төменгі жер астындағы бірнеше осындай көмілген траншеялардың бірі, оның формасы айтарлықтай қысыммен суб-мұздық еріген судың эрозиясын көрсетеді, бұл және басқалардың ұзын профилі толқынды, яғни кейбір бөліктерінде су үстіне ағып жатыр. Бұл Северннің мұз астындағы нұсқасы мұздың бетінде көтеріліп, ойысты кесіп тастады деп болжанады; бұл сценарийде көл қажет емес. Бұл процесс 450 000 жыл бұрын Англия мұздық кезеңінде басталған болуы мүмкін және девенс кезеңінде жалғасты. Лапворт көлінің жағалауы ретінде түсіндірілген ерекшеліктер бойынша басқа жұмыстар деңгейлері бір аймақтан екіншісіне сәйкес келмейтінін көрсетті, бұл бір үлкен көлдің орнына әртүрлі уақытта бірнеше кіші көлдердің болуы мүмкіндігін қалдырды.