Солтүстік Америка мұздықтары және соңғы мұз дәуірі
Wisconsin glaciation
Солтүстік Америка мұздықтары: Висконсин мұздық кезеңі, мұздықтардың қалыптасуы, теңіз деңгейінің төмендеуі, Беринг жолағы және ландшафт өзгерістері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік Америка мұздық қабаты
North American glacial ice sheet
Висконсин мұздық эпохасы, сондай-ақ Висконсин мұз басуы деп те аталады, Солтүстік Америка мұздық кешенінің ең соңғы мұздық периоды болды, ол 20,000 жылдан астам уақыт бұрынғы шаңырағына жетті. Бұл мұз басуға Солтүстік Американың солтүстік Кордильерасында пайда болған Кордильер мұздық қабаты, Канаданың Арктикалық архипелагы арқылы созылған Иннуит мұздық қабаты, Гренландия мұздық қабаты және осы мұздықтардың таста қалдырған іздерін оңай көруге болатын алып Лорантид мұздық қабаты кірді. Оңтүстік-батыс Саскачеван және оңтүстік-шығыс Альбертада Лорентид және Кордильер мұздықтарының арасындағы қосылыс аймағы Солтүстік Американың континенттік мұздық қабаттардың оңтүстігінде қалған ең солтүстік нүктесі болып табылатын Кипресс төбелерін құрады. Мұз басудың көп бөлігінде теңіз деңгейі төмендеп, құрлықтағы жануарлардың, соның ішінде адамдардың Берингияны (Беринг жер көпірі) мекендеуіне және Солтүстік Америка мен Сібір арасында көшуіне мүмкіндік берді. Мұздықтар шегінген кезде, мұздық көлдері үлкен мұздық көлдерінің су тасқынынан бұзылып, қазіргі Чикагоның оңтүстігіндегі Огайо және Миссисипи өзендеріне дейінгі ландшафтты өзгертіп жаңартты.
The Wisconsin Glacial Episode, also called the Wisconsin glaciation, was the most recent glacial period of the North American ice sheet complex, peaking more than 20,000 years ago. This advance included the Cordilleran Ice Sheet, which nucleated in the northern North American Cordillera; the Innuitian ice sheet, which extended across the Canadian Arctic Archipelago; the Greenland ice sheet; and the massive Laurentide Ice Sheet, the grooves left in rock by these glaciers can be easily observed. In southwestern Saskatchewan and southeastern Alberta a suture zone between the Laurentide and Cordilleran ice sheets formed the Cypress Hills, North America's northernmost point that remained south of the continental ice sheets. During much of the glaciation, sea level was low enough to permit land animals, including humans, to occupy Beringia (the Bering Land Bridge) and move between North America and Siberia. As the glaciers retreated, glacial lakes were breached in great glacial lake outburst floods such as the Kankakee Torrent, which reshaped the landscape south of modern Chicago as far as the Ohio and Mississippi Rivers.
Лабрадор мұздық табағы
Лабрадор мұз қабатының орталығы Гудзон шығанағының шығысында орналасқан. Оңтүстік-батысқа қарай кеңейіп, Манитобаның шығыс жиегіне және Ұлы көлдер арқылы Огайо өзеніне дейін, бастауынан 1600 миль (2575 км) қашықтыққа жеткен. Оның шығыс бөліктері Жаңа Англияны жапқан және оңтүстікке қарай Кейп-Код пен Лонг-Айлендке, Нью-Йорк штатына дейін созылған.
The Labrador Ice Sheet centered east of Hudson Bay. Expanding towards the southwest, it reached into the eastern edge of Manitoba and across the Great Lakes to the Ohio River, upwards of 1600 mile (2575 km) from its source. Its eastern lobes covered New England and reached south to Cape Cod and Long Island, New York.
Мұз жапырақтары
III кесте Лорантид мұздықтары Висконсин мұз басу кезеңінің соңындағы Оңтүстік Лорантид мұздықтарының мұздық жапырақтары мен кіші жапырақтары. Басты жапырақтар Кіші жапырақтар Де-Мойнс Грантсбург Сент-Луис Рейни көлі Жоғары Батыс мұзы Шығыс мұзы Шамамен жылдар бұрын Мұз шекарасының орны Манкато Вальдерс 25 000 Солтүстік Вашингтон, Айдахо және Монтана Континентальдық бөлінуге дейін – Эдмонтоннан солтүстікке – Эдмонтоннан шығысқа қарай 65 миль – Солтүстік Дакотаның солтүстік-батыс бұрышы – Де-Мойнс – Жоғары көлдің батыс жағы – Милуоки – Порт-Хурон – Буффало – Скайлервилл – Сент-Джонсбери. (Мұздың айтарлықтай азаюы) Кэри 27 500 Миннеаполис – Солтүстік Висконсин – Чикагоның оңтүстігінде – Орталық Огайо – Буффалодан оңтүстікке 50 миль – Бингемтон – Нортгемптон – Тейзвелл 40 000 Рокфорд, Иллинойс – Пейория – Индианаполистен оңтүстікке – Цинциннатидің солтүстігінде – Солтүстік-батыс Пенсильвания – Орталық Лонг-Айленд Айован Белгісіз мұз 65 500 Солтүстік Вашингтон, Айдахо және Монтана – Солтүстік-батыс Солтүстік Дакота – Шығыс-орталық Айова – Миннеаполис.
Table III Laurentide Ice Sheet Glacial lobes and sublobes of the southern Laurentide Ice Sheet during the late Wisconsin Glaciation. Major Lobes Minor Lobes Des Moines Grantsburg St. Louis Rainey Lake Superior Western Ice Eastern Ice Proximate years ago Position of ice border Mankato Valders25,000 Northern Washington, Idaho, and Montana to the Continental Divide – north of Edmonton – 65 miles east of Edmonton – northwest corner of North Dakota – Des Moines – west end of Lake Superior – Milwaukee – Port Huron – Buffalo – Schuylerville – St. Johnsbury. (Great reduction of ice) Cary27,500 Minneapolis – north Wisconsin – south of Chicago – Central Ohio – 50 miles south of Buffalo – Binghamton Northampton Tazewell40,000 Rockford, Ill. – Peoria – south of Indianapolis – north of Cincinnati – northwestern Pennsylvania – central Long Island Iowan No known ice65,500 Northern Washington, Idaho, and Montana – northwest North Dakota – east central Iowa Minneapolis
Адамның көші-қонындағы рөлі
Тарихқа дейінгі адамдардың көші-қоны, осы соңғы мұздық кезеңнің ықпалымен күшті түрде жүрген болуы мүмкін. Висконсин дәуірінің көп бөлігінде Беринг бұғазы арқылы Берингия деп аталатын құрлық көпірінің қалыптасуы, осы аймақты адамдар қоныстандыруға мүмкіндік берді деп саналады. Бұл Азиядағы Солтүстік Америка мен Сібір арасындағы ең алғашқы адамдардың біріне өтуге жағдай жасады (Америкаға қоныстану тарихын қараңыз). Еуропа мен Азиядағы мұз аралық кезеңдерде басқа да адамдар көшіп-қону жолдары ашылды.
Prehistoric human migration was likely greatly influenced by this last glacial period, as during much of the Wisconsin era, the formation of a land bridge known as Beringia across the Bering Strait is believed to have allowed human occupation of this area which provided potential access for some of the first humans to move between North America and Siberia in Asia (see Settlement of the Americas). Other human migration routes also opened during interglacial periods in both Europe and Asia.