Кіріспе

Замбиялық футболшы Дэвид Эффорд Чабала (2 ақпан 1960 27 сәуір 1993), Efford Chabala ретінде танымал, 1983 жылдан 1993 жылы Габон жағалауында болған ұшақ апатынан қайтыс болғанға дейін Замбияның бірінші таңдаулы қақпашысы болды. Ол Замбияның ең көп ойыншыларының бірі, 108 толық халықаралық кездесуі бар. Чабала 1984 жылы Угандада өткен финалда 3 - 0 есебімен Малавиге қарсы соққыдан 3 пенальтиді сақтап, Замбияның алғашқы Шығыс және Орталық Африка чемпионатында жеңіске жетуіне ықпал етті. 1985 жылы Замбияның Жыл спортшысы атанды.

Ойын мансабы

Шабала әкесі кенші болған Мюфулира қаласында туған. Ол шабуылшы ретінде ойнаған. Ол 17 жасында қақпашы ретінде карьерасын бастаған. Бір жаттығу кезінде қақпашы болмағандықтан, Чабалаға өз әріптестерімен қатар қақпаға отыруға тура келді. Ол келісуге қарсы болды, бірақ өте жақсы ойнады және қақпаға ойнауды ұнатты, сондықтан ол алмасуды тұрақты етуге шешім қабылдады. Көп ұзамай ол "Муфуlira Wanderers" клубының резервтік қақпашысы болып жаттықтырушылар Сэмюэл Ндхолуву мен Диксон Маквазадан қабылданды. Көп ұзамай ол Бернард Кабеге бірінші командада орын алды. Ол өзінің дебютін 1980 жылы 27 шілдеде Муфулирадағы Шинде стадионында Лусака Тайгерсіне қарсы лигалық кездесуде жасады. "Вандерс" жарты ойынға 2 - 0 есебімен артта қалған кезде Чабала Кабеудің орнын басып, "Майти" командасы 3 - 2 есебімен жеңіске жетті. Осылайша ол 1971 жылы дәл осы жарыстың финалында хет-трик жасаған "Вандерерс" клубының тағы бір ұлы қақпашысы Абрахам Нколе ізімен жүрді. Чабала қақпашы болып қайта оралды, бірақ 1990 жылғы маусымда тағы бірнеше ойын үшін шабуылшы рөлін қайталады, содан кейін ол бағаналар арасында қайта оралды. 1991/92 жылғы маусымда Аргентинада Аргентинос Хуниорс командасында қысқа уақыт болды, бірақ 1992 жылдың наурыз айында "Уандерерс" клубына оралды. Ол келісімшарттың шарттары қанағаттанарлық емес екенін және клуб оларды өзгертуге дайын емес екенін мәлімдеді. 1992 жылдың желтоқсан айында Чабала "Нкана Ред Девлз" командасына қарсы Тәуелсіздік кубогының финалында 3 гол соққаннан кейін, "Уандерерс" командасы 2-0 есебімен алда тұрды, бірақ 3-2 есебімен жеңілді. Ол "Ашолс Мелу" клубының көмекші жаттықтырушысы болып тағайындалғанына көңілі толмай, ойынды сатып жіберді. Мелу мен Чабала екеуі де өз ара қақтығысты жоққа шығарды, олар жақсы достар екенін айтты, ал Чабала сол күні формасы нашар болғанын және оның орнына кішкентай кезірек келгенін айтты. Ол "Уандерс" клубының келесі бес матчынан тыс қалды, бірақ көп ұзамай өз орнын қайта алды.

Ұлттық құрама

Шабаланың "Уандерерс" командасының арасындағы өнерін ұлттық құрама іріктеушілері байқады. 1980 жылы 27 қарашада Замбияның "Б" командасы үшін ұлттық түстерде алғаш рет пайда болды. Алайда, оның толық халықаралық дебюті 1983 жылы 10 сәуірде Хартумда Суданға қарсы өткен КАН-дың квалификациялық матчында болды, ол Замбияға 2:1 есебімен ұтылып қалды. Содан бері Шабала келесі 10 жыл бойы Замбияның қақпасында тұрақты орын алды. Ол 1984 жылы Замбияны CECAFA Ағалар Кубогына алып барды, ол 30 айыппұл соққысынан кейін 3 айыппұлды сақтап қалды. Шабала 1986 жылы Африка елдері кубогының жеңімпазы атанған Замбия құрамасының қақпасында болды. 1987 жылы Олимпиада ойындарына іріктеу кезінде Ганаға қарсы жасаған ерлігі Замбияға 1988 жылғы Сеул Олимпиадасына қатысуға мүмкіндік берді. Замбия өз үйінде 2:0 есебімен жеңіске жетті және өз командасының жеңіс күтіп отырған үй жанкүйерлерімен Акраға барды. Гана ойын басталғаннан бастап шабуыл жасап, замбиялықтарға бәрін салды. Тони Ебоа бірінші жартысында гол соққанмен, ойынның ойыншысы Чабала барлық кедергілерді жойғанмен, жалпы 21 есебімен жеңіске жетті, оның ішінде Эммануэль Кваршидің айыппұл салуынан аман қалды. Ойыннан кейін Ганалық қақпашы Чабалаға жүгіріп барып, оның құпиясы не екенін сұрады, ал Чабаланың бемба жауабы Замбияның футбол ортасында аңызға айналды "Kuiposafye (Сізге тек өзіңізді тастау керек) ". Олимпиада ойындарында Замбия таңғажайып нәтижелерге қол жеткізді, Шарль Мусонда ортада және Калуша Бвалиямен қирату формасында, Иракпен 22 тең және Италия мен Гватемаланы 40 есебімен шеттетіп, ширек финалға өтті. Алайда, төртінші кезеңнің финалында Запад Германияға қарсы кездесуде Замбия 4 - 0 есебімен жеңілді, Юрген Клинсманн жақсы формада болды. Бұл ұятқа қалдырғаннан кейін, Замбиядағы көп адам команданың 1990 жылы Италияда өткен әлем чемпионатына қатысатын сапалы ойыншылары бар деп сенді. Өз үйінде өткен барлық ойындарында жеңіске жеткен Замбия өз үйінен тыс ойында бірде-бір нәтижеге қол жеткізе алмады және әлем чемпионатына жолдама алды. 1990 жылы өткен Африка елдері кубогында журналистер оны турнирдің ең үздік қақпашысы деп таныды, ол бес ойыннан төрт рет таза алаңға шықты және Замбияға үшінші орынға көтерілуге көмектесті. Оның соңғы кездесуі 1992 жылы Сенегалда болды, онда Замбия тағы да төмен нәтиже көрсетті, 1/4 финалда қосымша уақытта 1-0 есебімен жеңімпаз болған Пил Сүйегі Жағалауына түсті. 1992 жылы 20 желтоқсанда Замбия Мадагаскарға 2:0 есебімен жеңіліп, әлем чемпионатына іріктеуден өтті. Нәтижесінде Чабала командадан шығарылды және Замбияның келесі екі іріктеу ойындарын өткізіп жіберді. Алайда ол бұл әрекетіне таң қалмайтынын айтып, Замбия футбол ассоциациясының сайлауына дейін басшылық қол алмасуы керек деген пікірін білдіргені үшін баға төлеп жатқанын айтты, бұл жаңа президент Майкл Муапеге жақсы әсер етпеді. Муапе өз кезегінде Чабаланың тәуелсіздік кубогының финалында Нканадан жеңілгеніне байланысты клубта істен шыққандығы туралы хабарлар шыққаннан кейін шығарылғанын айтты. Wanderers клубының мәліметінше, Шабала Мадагаскарға қарсы ойында 5 матчқа тыйым салынған. Осыдан кейін FAZ оны Замбия құрамасына қайтадан жіберді және ол тез арада өзінің орынбасары Ричард Мванзадан ұлттық құрамадағы орнын қайтарып алды.

Өлім

1993 жылы 27 ақпанда әлем чемпионатының іріктеу кезеңіндегі топтық кезеңге өту үшін Замбияға жеңіске жету қажет болды, ол Лусакада Мадагаскарды 31 есебімен жеңді. Замбиялықтар Марокко мен Сенегалмен бір топқа түсті және көптеген адамдар Замбияның әлем чемпионатына жолдама алу уақыты келді деп ойлады, өйткені олардың командасы өте жақсы, олар біраз уақыт бірге болды, командаға шабыт беретін жаттықтырушылармен. 1993 жылы 10 сәуірде Замбия өз алаңында Зимбабвеге қарсы Африка халықтары кубогының іріктеу матчында голсыз тең түсті. Екі аптадан кейін замбиялықтар порт-луисте Маврикийді 3:0 есебімен жеңді, шабала капитан болды, ал Келвин Мутале хет-трик жасады. Сол жерден команда Сенегалға барып, топтық кезеңдегі әлем чемпионатына іріктеу ойындарының біріншісін өткізді. Команданың көлігі Замбияның әуе күштері DHC 5D Buffalo ұшағы болды. Либревиллде жанармай құюдан кейін ұшақта проблемалар пайда болды және 1993 жылдың 27 сәуірінде теңізге құлап, оның ішінде Замбия футбол федерациясының президенті Майкл Мвапе мен әуе күштері экипажының мүшелері бар 30 адам қаза тапты. Бүкіл ел шоққа ұшырап, ұлы трагедияның масштабы ұшақпен ұшып келіп, сүйікті командасының сүйегін 30 сандыққа салып, мемлекеттік жерлеу рәсіміне әкелді. Ұшақ апаты тек Чабаланың ғана емес, сондай-ақ Замбияның талантты футболшылары мен жаттықтырушыларының бүкіл командасының мансабына нұқсан келтірді. Шабаланың екі әйелі Джойс және Петронелла Мвамба Муленга және алты баласы бар, олардың бесеуі Джойс пен біреуі Петронелладан (оның ұлының аты Каласа Эффорд Дэвид Шабала).