Кіріспе

Хабарламаны бұрмалау түрі

Криптография және компьютерлік қауіпсіздікте ортадағы адам (MITM) шабуылы немесе жол бойындағы шабуыл – шабуылшы екі тараптың бір-бірімен тікелей байланыс жасайды деп ойлайтындай етіп, олардың арасындағы байланысты жасырын түрде қайталап, мүмкін өзгертетін кибершабуыл. MITM шабуылдарының бір мысалы – белсенді тыңшылық, онда шабуылшы құрбандармен жеке байланыс орнатып, олардың арасындағы хабарларды қайтарады, осылайша олар бір-бірімен тікелей, жеке байланыс арқылы сөйлесіп жатыр деп сендіреді, бірақ шындығында барлық әңгіме шабуылшының бақылауында болады. Бұл жағдайда шабуылшы екі құрбан арасындағы барлық маңызды хабарламаларды ұстап алып, жаңаларын енгізе білуі керек. Көптеген жағдайларда бұл оңай; мысалы, шифрланбаған желіге хостинг қызметін көрсететін Wi-Fi қолжетімділік нүктесінің радиусы ішіндегі шабуылшы өзін ортадағы адам ретінде қосып алуы мүмкін. Өзара аутентификацияны айналып өтуге бағытталғандықтан, MITM шабуылы шабуылшы олардың күтіктерін толық қанағаттандыратын дәрежеде әрбір соңғы нүктенің орнына өте алғанда ғана сәтті болады. Көптеген криптографиялық протоколдар MITM шабуылдарын болдырмау үшін соңғы нүктені аутентификациялаудың әртүрлі әдістерін қамтиды. Мысалы, TLS өзара сенімді сертификаттау органы арқылы бір немесе екі тарапты куәландыра алады.

Қорғаныс және анықтау

MITM шабуылдарын екі жолмен болдырмауға немесе анықтауға болады: растау және қолдан келген өзгерістерді анықтау. Растау, белгілі бір хабарламаның нақты көзден келгеніне қамтамасыз етеді. Қолдан келген өзгерістерді анықтау хабарлама өзгертілген болуы мүмкін екенін ғана көрсетеді.

Аутентификация

MITM шабуылдарына қарсы қауіпсіздігі қамтамасыз етілген барлық криптографиялық жүйелер хабарламаларды аутентификациялаудың белгілі бір әдісін ұсынады. Көбінесе, қауіпсіз арна арқылы хабарламамен қатар ақпарат алмасу қажет (мысалы, ашық кілттер). Мұндай протоколдар, көбінесе кілт келісім протоколдарын қолдана отырып, қауіпсіз арнаға қойылатын қауіпсіздік талаптарын ескере отырып жасалған, бірақ кейбіреулері мүлдем қауіпсіз арнаның қажеттілігін жоюға тырысқан. Ашық кілт инфрақұрылымы, мысалы, Транспорттық қабатты қауіпсіздігі (TLS), MITM шабуылдарына қарсы Трансмиссиялық бақылау протоколын (TCP) нығайтуға мүмкіндік береді. Мұндай құрылымдарда клиенттер мен серверлер сертификаттарды алмасады, оларды сертификаттау органы (CA) деп аталатын сенімді үшінші тарап шығарып, растайды. Егер осы CA-ны аутентификациялауға арналған бастапқы кілт MITM шабуылға ұшырамаса, онда CA берген сертификаттар осы сертификаттың иесі жіберген хабарламаларды аутентификациялау үшін қолданылуы мүмкін. Өзара аутентификацияны қолдану, яғни сервер мен клиент бір-бірінің байланысын тексеру, MITM шабуылдың екі жағын қамтиды. Егер сервердің немесе клиенттің сәйкестігі тексерілмесе немесе жарамсыз деп табылса, сессия аяқталады. Дегенмен, көптеген қосылымдардың әдепкі мінез-құлқы тек серверді аутентификациялау болып табылады, яғни өзара аутентификация әрқашан қолданылмайды және MITM шабуылдары орын алуы мүмкін. MITM шабуылдарын болдырмау үшін ортақ құндылық туралы ауызша хабарламалар (ZRTP сияқты) немесе ашық кілттік хэштің аудио/визуалды жазбалары сияқты жазбалар қолданылады, себебі визуалды материалды қарапайым деректер пакеттерімен салыстырғанда еліктеу әлдеқайда қиын және уақытты қажет етеді. Алайда, бұл әдістер сәтті орындалуы үшін транзакцияға адамның қатысуы қажет. HTTP Public Key Pinning (HPKP), кейде «сертификатты бекіту» деп аталады, сертификаттық органның өзіне шабуыл жасалған MITM шабуылдарын болдырмауға көмектеседі, сервер алғашқы транзакция кезінде «бекітілген» ашық кілттік хэштердің тізімін ұсынады. Келесі транзакциялар үшін сервер осы транзакцияны аутентификациялау үшін тізімдегі бір немесе бірнеше кілттерді пайдалануы керек. DNSSEC DNS протоколын DNS жазбаларын аутентификациялау үшін қолтаңбаларды пайдалану арқылы кеңейтеді, бұл қарапайым MITM шабуылдарының клиентті зиянды IP мекенжайға бағыттауын болдырмайды.

Құқық бұзушылықты анықтау

Латенттілікті тексеру шабуылды белгілі бір жағдайларда анықтауға мүмкіндік береді, мысалы, хэш-функциялар сияқты ондаған секундқа созылатын ұзақ есептеулер кезінде. Әлеуетті шабуылдарды анықтау үшін тараптар жауап беру уақытындағы айырмашылықтарды тексереді. Мысалы, екі тараптың белгілі бір транзакцияны орындауға әдетте белгілі бір уақыт кетсе, ал сол транзакцияның біреуі екінші тарапқа жеткенге ерекше ұзақ уақыт талап етсе, бұл үшінші тараптың транзакцияға қосымша кідіріс енгізіп, араласуы мүмкін екенін көрсетеді. Кванттық криптография теориялық тұрғыдан, клондау теоремасы арқылы транзакциялардың құпиялылығын бұзуға қарсы дәлелдер ұсынады. Кванттық криптографияға негізделген протоколдар, әдетте, олардың классикалық байланысының бір бөлігін немесе толығымен, шартты түрде қауіпсіз аутентификация схемасымен растайды. Мысалы, Вегман-Картер аутентификациясы.