Кіріспе

Вестминстер жүйесіндегі парламенттердегі ұсыныстар

Вестминстер парламенттік жүйесінде ертерек ұсыныс (EDM) – Парламент мүшесі ұсынған, бірақ Үкіметтің (парламенттік істерді басқаратын) күнтізбесіне әлі енбеген, бір ғана сөйлем түріндегі ұсыныс болып табылады.

Тарих және қолданылу

Атауы, бір депутат ұсынғанда, сол мәселе бойынша пікір талас өткізуді талап ететін "ерте күні" тақырыпты талқылау идеясынан туындаған. Іс жүзінде, ерте күндік ұсыныстар Палатада сирек талқыланады, олардың басты мақсаты – назар аударуды қажет ететін белгілі бір мәселелерге назар аудару. Үкімет министрлері, партиялық тәртіп сақтаушылар (Whips), Парламенттік жеке хатшылар, Төменгі палата спикері және оның орынбасарлары әдетте EDM-ге қол қоймайды. EDM-дер парламент сессиясы аяқталғанға дейін қол қоюға ашық болады. EDM-дер тривиалды немесе әзіл-қалжың тақырыптардан бастап, маңызды мәселелерге дейін қамтылуы мүмкін. Джеймс Каллахеннің лейбористік үкіметінің сенімсіздік дауысы ерте күндік ұсыныстан (1978–79 жылдарғы №351) бастау алды, оны Маргарет Тэтчер 1979 жылдың 22 наурызында ұсынған. Депутаттар EDM мәтінінің Хансардта жариялануын қамтамасыз ету үшін, Төменгі палатаның бизнес-мәлімдемесінен кейін (әдетте, палата отырыста болған бейсенбі күні) Төменгі палата басшысына қойылған сұрақтарда оның нөмірін атап өтуі мүмкін. Маңызды мәселелерге арналған EDM-дердің арасында Нельсон Манделаның апартеидтік Оңтүстік Африкада түрмеде отырған кезде босатылуын талап ету және ата-анасының рұқсатынсыз мектептерде балалардың саусақ іздерін алу туралы кеңес беруге шақыру сияқты ұсыныстар болды. 2005 жылғы жалпы сайлаудан кейін 646 депутаттың 412-сі климаттық өзгерістер туралы заң жобасын талап ететін EDM 178-ге қол қойды; 400-ден астам депутат қол қойған тағы үш ғана ерте күндік ұсыныс болған. 2021–2022 жылғы парламент сессиясында WAVE Trust ұйымының 2030 жылға дейін балаларға жасалатын зорлық-зомбылықты 70%-ға азайту мақсатын көздейтін 70/30 науқанына қолдау білдірген EDM 151 парламентарийдің қолдауын алды және осылайша сол сессияның ең көп қолдауға ие болған EDM-і атанды.

Сын

Консервативті депутат Роберт Кортс EDM-ді ашық сынап, оларды "парламенттік граффити" деп атады. Кортс EDM-дердің көбінесе "лоббистер немесе өзін бір нәрсе жасағандай көрсетуге тырысатын топтар" тарапынан депутаттар ұсынылатынын, олардың "саяси күші жоқ" екенін және салық төлеушілердің ақшасын бекер шығындау екенін айтты.