Кіріспе
1980 жылы сандинистердің үкіметі жасаған сауаттылық науқаны Никарагуаның сауаттылық науқаны (lang es, CNA) - 1980 жылы Сандинистердің үкіметі Никарагуада сауатсыздықты азайту үшін бастаған науқан. Ол ЮНЕСКО-ның беделді сауаттылық сыйлығын алды. 1980 жылы алғашқы сауаттылық акциясы басталғаннан бері елде тағы да көптеген сауаттылық акциялары өткізілді.
The Nicaraguan Literacy Campaign (lang es, CNA) was a campaign launched in 1980 by the Sandinista government in order to reduce illiteracy in Nicaragua. It was awarded the prestigious UNESCO Literacy Award. There have been many other literacy campaigns in the country since the first one was launched in 1980.
Тарих, жоспарлау және мақсаттар
1969 жылы Сандинисттік ұлттық азаттық фронтының (FLSN) тарихи бағдарламасында Никарагуаның сауатсыздығын жою ниеттері көрсетілген. Екі апта ішінде бес айлық науқанға түрлі ортадан шыққан 60 000-ға жуық жасөспірімдер (орта мектеп және колледж жасындағылар) және 30 000 ересектер оқытылды. Азаматтар, жұмысшылар, жастар ұйымдары мен мемлекеттік мекемелер науқанға ұйымдық қолдау көрсетті. Сауаттылық науқанының мақсаттары әлеуметтік-саяси, стратегиялық және білім беру сипаты болды:
Сауаттылық науқаны
Бірінші Никарагуа сауаттылығын арттыру науқанын Сандинист үкімет бастады және 1980 жылдың 3 наурызы мен 23 тамызы аралығында өтті. Бұл жобаға қатысу үшін бүкіл елден еріктілер келді. Жобаға еріктілердің екі түрі қатысты, олар ауылға бара алмайтындар: үй шаруасындағы әйелдер, мемлекеттік қызметкерлер және жұмысшылар; олар қалалық аудандарда Азаматтар Сауаттылықты насихаттаушылар (АП) ретінде жұмыс істеді. Халықтық сауаттылық армиясының (ЭПА) еріктілерінің екінші және ең маңызды тобы - ауыл және таулы аймақтарда толық уақыт жұмыс істейтін жастар болды. Көбінесе орта мектептерден немесе университеттерден шыққан ықпалды жастар тобы Кубаның сауаттылық науқанына үлес қосқан бригадашылардан кейін аталды. Өздерінің кубалық ұстаздары сияқты бригадашылар ауыл тұрғындарын оқып-жазуға үйретумен қатар, олар отбасыларына да кірісіп, елдің ауыл және қала тұрғындары арасындағы алшақтықты жойды. Жас еріктілердің жасы 12 - ге жеткендіктен, көптеген ата-аналар оларға қатысуға рұқсат беру туралы ойлады. Оларды сендіру үшін БАҚ және жастар тобы арқылы ауқымды науқандар ұйымдастырылды. Мұғалімдерді қатысуға көндіру үшін басқа да науқандар ұйымдастырылды, өйткені олардың көпшілігі оқушылармен тығыз жұмыс істеу идеясын жек көреді. Барлығы шамамен 95,140,87 никарагуалық азаматтар науқанға өз еріктерімен атсалысты. Акцияда сауатсыздардың білім алу процесінде қатысуы мен шығармашылығын арттыру үшін тәжірибелік оқыту, диалог, топтық талқылау және проблемаларды бірлесіп шешу сияқты бірқатар тактика қолданылды. Алайда бұл тактика ойдағыдай нәтиже бермеді, себебі еріктілерді оқыту процесі өте қысқа болды және іс жүзінде науқан басталғанға дейін бір ай бұрын басталды. Оқудың алғашқы кезеңі екі апталық интенсивті семинардан тұрады, онда алғашқы оқытылғандар келесі топқа оқытады. Үшінші топты оқытқаннан кейін, мектептер мен университеттер жабылып, қалған топты оқытуға мүмкіндік берілді. Сауаттылық бойынша конгрестер өткізіліп, сауаттылық бойынша науқанның нәтижесі бағаланды. Бағалаудың нәтижесі таңғажайып болды, өйткені олар болған жерге жету үшін тас жолды қолданды. Жалпы алғанда, халықтың бестен бір бөлігі науқанға тікелей қатысып, барлық адам, кем дегенде, жанама түрде әсер еткен. Жалпы алғанда, сауатсыздық 37%-ға төмендеді, ал индустрияланған Тынық мұхит аймағында сауатсыздардың саны 7%-ға, ал аз дамыған өңірлерде 26%-ға жетті. Ауылдық жерлерде сауатсыздық деңгейі әлі де жоғары болса да, олар науқанның әсерінен 50%-ға жуық төмендеді. Никарагуаның ауылдық және қалалық аймақтарының өзара әрекеттесуі ең маңызды нәтижелердің бірі болды. Мұндай өзара іс-қимыл бір кездері мүлдем тәуелсіз болған екі аймақтың бірігуіне әкелді, бүкіл елде ұлтшылдық сезімін баулап отырды. Бұл оқиғаға әрбір тап, нәсіл, жыныс және жас қатысқан, бұл билік пен байлықты бөлудің жаңа көзқарасын тудырды. Сауаттылықты арттыруда әйелдер де үлкен рөл атқарды. Кубадағыдай, бригадашылардың 60%-ы әйелдер болды және мұндай атақ әйелдерге өз елінің революциялық процесінде өзін тиесілі және теңдей сезінуге мүмкіндік берді. Сонымен қатар, Никарагуа елі бүкіл әлем бойынша сауатсыздықты жоюға бағытталған шешімдерді табуға зор үлес қосты. 1980 жылдың қыркүйегінде ЮНЕСКО Никарагуаға сауаттылық науқанының сәттілігі үшін Надежда К. Крупская сыйлығын берді. Одан кейін 1982, 1986, 1987, 1995 және 2000 жылдардағы сауаттылық науқандары өтті, олардың барлығы да ЮНЕСКО-ның марапатына ие болды. Алайда, ол әдеби науқанның математикалық білім мен аналық тәрбиеге басқа да оң әсерін тигізгенін атап өтті. Кампанияда пайдаланылған білім беру материалдарының көпшілігі саяси болды, бұл кампанияны сандинистер үкіметінің халықты ілімдеу құралы ретінде сынға ұшыратты.
Басқа сауаттылық акциялары
1981 жылдың қазан айынан наурызына дейін Никарагуаның Кариб жағалауында 12 000-нан астам адам сауатсыздықты азайту үшін жергілікті мискито, сумо және әртүрлі креол тілдерінде, мысалы, Никарагуа креол тілінде, олардың ана тілдерінде қосымша науқандар өткізілді. Осыдан кейін бүкіл елде сауаттылықты арттыру бойынша көптеген науқандар ұйымдастырылды. Сауаттылықты арттыру науқанын Орландо Пинеда үйлестірді, оған Куба, Испания және Венесуэла қаржылай қолдау көрсетті. Сауаттылық науқанының мақсаты - Никарагуаны 2009 жылға қарай сауатсыздықтан арылту.