Кіріспе

Жыныстық мүшелер қыртысы (немесе жыныс бездерінің қыртысы) жыныс бездерінің алғысы болып табылады. Жыныстық мүшелердегі қырқалар бастапқыда негізінен мезенхимадан және мезонефрик шығу тегінің жасушаларынан тұрады. Оогониялар осы аймаққа кіргеннен кейін соматикалық жасушалармен байланысуға тырысады. Оғонияның дамуы жалғасады және ол жасушалар қабатымен (гранулоза алды жасушалары) толықтай қоршалады. Жыныстық мүшелердегі қырқа шамамен бес аптада пайда болады және жыныстық байланыстар пайда болады.

Қатысқан гендер

Гонаданың дамуына байланысты гендер жыныстық бейтараптықты қалыптастыратын, бейтараптықтың еркек немесе әйел болып ажыратылуын анықтайтын және еркек немесе әйел бөліктеріне ажыратылуын көтермелейтін гендерге жіктелуі мүмкін. Жыныстық бейтарап жыныстық безді құрайтын гендер - SF1 және WT1. Жынысты анықтайтын гендер - SRY, SOX9 және DAX1. Ерлер мен әйелдер құрылысына дифференциацияны басқаратын гендер - SF1, WT1 және WNT4. Басқа гендердің дамудағы рөлі тек жыныстық қатынасқа байланысты емес.

DMRT1

Дәлелдерге сүйенсек, жыныстық дамуға DM доменінің гени DMRT1 қатысады. Бұл ген 9- хромосомада орналасқан. Оның орналасуы оның ұрықшалардың дамуы үшін қажет екенін көрсетеді. XY адамдары 9p хромосомасы үшін, DMRT1 орналасқан жерде, көбінесе әйелшеленеді. Бұл феминизация екіжақты жыныстық мүшелерден бастап XY жыныстық кері айналымға дейін созылуы мүмкін. Құстың ДМРТ1 гомологы Z хромосомасында орналастырылған. Құстарда гетерогаметтік әйелдер (ZW) және гомогаметтік еркектер (ZZ) болады. Құстардың Z хромосомасы адамның 9-хромосомасымен синтезделеді. ZZ эмбриондарында DMRT1 дозасы жоғары, сондықтан олардың экспрессиясы жоғары болуы мүмкін. Dmrt1 экспрессиясының жоғары экспрессиясы бар эмбриондар еркек болып, ал төмен экспрессиясы бар эмбриондар әйел болып дамуы мүмкін деген болжам бар. Тышқанның гонадалық бастапқы бөлігінде аралық мезодермадан түзілген жыныс мүшелерінің жотасы E10.5 кезінде морфологиялық жағынан ерекшеленеді. Е12-ге қарай жыныс безінің жыныстық дифференциациясы айқын көрінеді, бұл бипотенциалдық жыныс безінің пайда болуына қатысы бар гендердің Е10.5 және Е12-ден бұрын экспрессияланатындығын көрсетеді. E10.5 алдында Dmrt1 XX және XY эмбриондарының жыныс мүшелерінің жоталарында ұқсас деңгейде экспрессияланады. E12.5 және E13.5 бойынша ДМРТ1 жыныстық ерекше құрылымдар қалыптаса бастаған кезде деференциалды түрде көрінеді. E14.5 және E15.5 арқылы DMRT1 экспрессиясы ұрықта сақталады, ал жұмыртқалықта азая бастайды.

СРЮ

Тышқанда жыныстық жотада сүтқоректілердің жынысын анықтау үшін жауапты Y хромосомалық ген SRY транскрипті орналасқан. Урогенитальды қыртыс гондальдық аналог пен мезонефростан тұрады. Мезонефроз ұрықтың дамуына қатысады, бірақ оның рөлі анықтау емес, дифференциациялауға байланысты. Бұл мезонефрозда SRY экспрессиясының болмауынан көрінеді. SRY экспрессиясы тек дамушы жыныс безінде ғана байқалады, эмбриондар мен ересектерде басқа тіндерде жоқ.