Кіріспе
Аңыздардағы патша Жарасанда - индус әдебиетінде кездесетін патша. Ол Магадханың күшті монархы және Махабхаратадағы кішігірім антагонист. Ол Магаданың Бархадратха әулетінің негізін қалаушы Брихадратха патшасының ұлы. Халықтың аңызына сәйкес, Брихадратханың ұрпақтары Магадада 2600 жыл бойы билік жүргізді, содан кейін Прадьёта әулеті мен Харьянка әулеті болды. Ол туралы "Махабхарата" мен "Ваю-пурана" да айтылған. Ол сондай-ақ джайнистік "Харивамса Пурана" мәтінінде тоғызыншы пратинараян ретінде аталады.
Jarasandha is a king featured in the Hindu literature. He is the powerful monarch of Magadha, and a minor antagonist in Mahabharata. He is the son of the king Brihadratha, the founder of the Barhadratha dynasty of Magadha. According to popular lore, the descendants of Brihadratha ruled Magadha for 2600 years followed by Pradyota Dynasty and the Haryanka dynasty. He is mentioned in the Mahabharata and the Vayu Purana. He is also mentioned as the ninth pratinarayana in the Jain text Harivamsa Purana.
Этимология
Жарасанда сөзін санскрит тіліндегі екі сөздің біріктірілуі деп түсіндіреді: жара (जरा) және санда (सन्ध), "қосылу".
Туу және ерте өмір
Жарасанданың әкесі Брихадратха патша Каши патшасының егіз қыздарына үйленген. Брихадратха екі әйелін де бірдей жақсы көрген, бірақ ұлдары болмады. Шандакушика деген дана адам патшаға жеміс-жидекті сыйға тартқан. Патша жемісті екі әйелінің арасына тең бөліп берді. Көп ұзамай екі әйел де жүкті болып, екі жарты денелі бала туады. Бұл екі өлі бөлікті көру өте қорқынышты болды, сондықтан Брихадратха оларды орманға лақтыруға бұйырды. Жара есімді асури екі жартысын тауып алып, бірін оң қолымен, екіншісін сол қолымен ұстап алды. Екі қолын қосып, тірі балаға айналды. Бала қатты жылап, Жараны үрейлендірді. Жара тірі баланы жеуге батылы жетпегендіктен, баланы патшаға алып барып, болған оқиғаны толықтай айтып берді. Әкесі ұлын көріп, қатты қуанып, баласына Ашуридің Жарасының құрметіне "Жарасанда" деген ат қойды.
Баларама мен Кришнамен қақтығыстар
Матураның билеушісі Камса Джарасанданың назарына түсті. Оның ерлігіне таңғалған Жарасанда Қамсаны екі қызын үйлендіріп, оны күйеу баласы етіп бекітті. Осылайша, Жарасанда Кришнаның туысы болып табылады. Кришна құдайлық пайғамбарлық бойынша Камсаны өлтірді. Жарасанда қыздарының жесір қалғанын естіп, ашуланды. Содан кейін Жарасанда Кришнадан кек алуды уәде етеді. Жарасанда Матураға 23 ақшаухиниден тұратын әскерімен шабуыл жасады, бірақ Кришна мен Баларама қалайда-ақ Жарасанда мен оның одақтастарының бүкіл әскерін басқарып алды. Жарасанда Матураға 17 рет шабуыл жасап, Кришнадан жеңілді. 18 шабуыл кезінде Яван патшасы Калаявана Матураға да үлкен әскермен шабуыл жасады. Қалиавананың майдан даласында өлмейтін сыйлығы бар еді, сондықтан Кришна оны дуэльге шақырды. Ұрыс кезінде Кришна оны ұлы патша Мучукунда ұйықтап жатқан таудың ішіне тартып әкеледі. Мучунда патшалығын тастап, ассурларға қарсы ұлы соғыста деваларға көмектесу үшін қалды. Индра Мучукандаға олар оған кез-келген нәрсені бере алатындығын сұрайды, бірақ Мучуканда оларға көмектесудің өзі қуаныш екенін және ол тек үйге оралуды қалайтынын айтады. Индра қайғылы жауап береді, бірақ Сваргада 1 жыл ғана өтті. Жер бетінде 360 жыл өтті және оның бүкіл отбасы қайтыс болды. Мұхукунда қатты қапаланып, одан мәңгілік ұйқы сұрағандықтан, Индра оған ұйқысын бұзған әркім күлге айналады деген батасын береді. Кришна Махакунданың тауда ұйықтап жатқанын білетін, бірақ Калаявана білмейтін, сондықтан Кришна Мучукунданы тапқанда, ол оны Кришна киген шальмен жауып тастайды. Қалайавана ұйықтап жатқан адамды Кришнаның шалымен жамылған көргенде, Кришна одан қашу үшін ұйықтап жатқандай болып көрінеді деп ойлады, өйткені ұйықтап жатқан адамға шабуыл жасау соғыс ережелеріне қайшы келеді. Қалайавана оны тік тұруға мәжбүрлеу үшін тепкілейді, бұл Мучукунданы оятады және оның көзінен үлкен жалын шашып, Калайавананың күйіп кетуіне әкеледі. Содан кейін Кришна Мучукундаға мокша, немесе өлім мен қайта тулудан азат етуді береді. Жарасанда Матураға шабуыл жасай береді, ақыр соңында Кришна Вишвакармаға, яғни құдайлық сәулетшіге, теңізге жақын керемет қала салуды тапсырады, бұл бір түнде жасалады, содан кейін Кришна Матураның бүкіл халқын Дварака деп аталатын жаңа қалаға көшіреді. Жарасанда қайтадан шабуыл жасағанда Матура қаласын өртеп жібереді, Кришна мен Баларама күш-қуатын Дваракаға барар алдында пайдаланып, зардап шекпейді. Жарасанда Кришнаның өліп қалғанын ойлап, өз еліне қайтады. Бірақ аз уақыттан кейін Дратхараштраның ордасында отырған Жарасанда Кришнаның тек астананы өзгерткенін біледі.
Кейінгі өмір және өлім
Маха-Бхараттың "Шанти Парва" романында Джарасанда Карнамен Читрангаданың қызы (Бханумати) сваямварадан кейін шайқасқан. Қиын күрес соңында Карна оны жеңді. Қарнаға жағымды болу үшін Жарасанда оған Малини жерін сыйға тартты. Сонымен қатар, ол Юдхиштхираның құрбандық шалуды шешкен кездегі басты кедергі болды. Жарасанда мықты жауынгер болғандықтан, Пандавалар оны жоюы керек болды. Кришна, Бхима және Арджуна брахмандар болып маскараланған Магадаға барып, Джарасандамен кездесті. Ресми кездесуден кейін Джарасанда олардың ниеттері туралы сұрады. Кришна, Бхима және Арджуна өздерінің шынайы тұлғаларын ашты. Содан кейін Кришна Жарасандаға дуэлге шақырып, оған кез келген жауынгерді таңдау еркіндігін берді. Жарасанда Биманы дуэльге таңдады. Бхима мен Жарасанда екеуі де жақсы күрескерлер еді. Бірнеше күн бойы айтыс жалғасты, бірақ олардың ешқайсысы да берілмеді. Ұзақ шайқастан кейін Джарасанда шаршады. Кришна Бхимаға шаршағанда, тым қатты қысым жасаса, адам өлуі мүмкін екенін білдірді. Бхима Кришнаның нұсқауын түсініп, Жарасанданы көкке көтеріп, тізесін Жарасанданың арқа сүйегіне басып, оны бірден өлтіреді. Жарасанданың ұлы Сахадева (ең жас Пандавамен шатастырмау керек) Магаданың тағына отырды және ол Пандавалардың вассалы болуға келісті. Ол Курукшетра соғысында Шакунимен бірге өзінің туған ағасы Жаядевамен бірге қаза тапты.