Кіріспе

Индуизмде Парашураманың әкесі – Жамадагни индуизм әдебиетіндегі дана. Ол индуистік дәстүрде Манвантараның 7-ші және қазіргі заманындағы Саптаришидің (Жеті Ведалық даналардың) бірі деп есептеледі. Жамадагни – жаратушы құдай Брахманың жаратқан Пражапатилерінің бірі – Бхригудың ұрпағы. Жамадагни әйелі Ренукамен бес бала сүйеді, олардың ең кішісі – Вишнудың аватары Парашурама.

Туу

Бхагавата Пуранаға сәйкес, патша Гади ақылды Ричикадан Сатьяватиге үйлену үшін қара құлақты мың ақ жылқы әкелуін сұрады. Ришика Варунаның көмегімен сол аттарды алып келді, ал патша Ришикаға Сатьяватиге үйленуге рұқсат берді. Тойдан кейін Сатьявати мен оның анасы Ричикадан ұл туғаны үшін бата сұрады. Осыған орай, дана әрқайсысына екі порция сүтпен қайнатылған күріш дайындады: біреуін Брахма мантрасымен (Сатьявати үшін), екіншісін Кшатра мантрасымен (қайын енесі үшін). Тиісті порцияларын берген соң, Ришика тазару рәсіміне баруға кетті. Сол кезде Сатьяватидің анасы қызына порцияларын ауыстыруды бұйырды. Қызы осыған бағынды. Ришика бұл туралы білгенде, қайын анасынан туған баласы ұлы брахман болатынын, ал оның ұлы осы дүниеге қан төгістер әкелетін қатыгез жауынгер болатынын айтты. Сатьявати бұл жағдайды өзгертуді тіледі, осылайша оның ұлы ұлы брахман болып дүниеге келсін, ал оның немересі қатыгез жауынгер болсын. Нәтижесінде Жамадагни Сатьяватидан дана ретінде дүниеге келді, ал кейін Жамадагнидің ұлы Парашурама – қорқынышты даңққа ие жауынгер болып туды. Осылайша, Жамадагни Ричика мен Сатьяватидың ұлы болды. Сонымен қатар, Жамадагни дүниеге келген шамада, Гадидің әйелі (Сатьяватидің анасы, есімі аталмаған) Кшатриялық қасиеттері бар Каушика есімді ұл тапты. Кейіннен ол тумысынан Кшатрия болған, бірақ кейін Брахмариши дәрежесіне көтерілген әйгілі Вишвамитра болды.

Үй иесі

Жамадагни өскен сайын жақсы оқып, Ведаларды оқып-үйренуде мол білім жинады. Ол ешқандай ресми оқытусыз, әкесінің жетекшілігімен қару-жарақ ғылымын меңгерген делінеді. Қазір жоғалып қалған Аушанаса Дханурведа кітабында Жамадагни мен Ушананың соғыс өнері жаттығулары туралы әңгімесі баяндалған. Риши дәрежесіне жеткен соң, Жамадагни көптеген қасиетті орындарды аралап, соңында Күн әулетінің патшасы Прасенажиттің сарайына келді. Ол оның қызы, ханшайым Ренуканы көріп, ғашық болып, патшадан оның қолын сұрады. Одан кейін екеуі үйленді және бес ұлдары болды: Рұманван, Сухотра, Васу, Вишвавасу және Рама, кейін Паршурама атымен танылды. Олар Нармада өзенінің жағасында тапасья жасады. Ол әкесі Ричикадан Вишнудың аспандық садағы Шаранганы алды.

Ренуканың өлімі

Брахманда Пуранаға сәйкес, Ренука бір күні Нармада өзенінің жағасына су алуға барды. Сол жерде ол Салва елдігінің патшасының әйелімен суда ойнап жатқанын көрді. Ол сол көрген сұлулыққа қызығып, бір тұрып қалды. Сумен күйеуінің ашрамына келгенде, ол қатты кешікті. Шаңқаған Жамаданни оның кешігу себебін естіп, ашуланып, ұлдарын бірінен соң бірін шақырып, оны өлтіруге бұйырды. Олардың әрқайсысы өз анасын өлтіруден бас тартты. Алайда Парашурама шығып, бір жебемен анасының басын кесіп тастады. Риши, оның үлкен төрт ұлын бағынбағандықтары үшін орманға қуды. Парашураманың өзіне деген адалдығына риза болған ол, ұлына қалаған тілегін орындады. Парашурама анасын қайта тірілтуді тіледі, және оның тілегі орындалды.

Дхарманың сынағы

Махабхаратаның Ашвамедха парвасында Дхарма ашу түрінде пайда болып, Жамадагни ашрамында көрінді. Ол ришинің Камадену сиырын сауғаннан кейін сүтін құмыраға салып қойғанын көрді. Ашу ретінде Дхарма сол құмыраның ішіне кірді. Жамадагни оны ішкенімен, тыныш қалды. Мұны байқаған Дхарма ришидің алдына брахман болып келіп, болашақта да әділ болады деп бата берді.

Сурьяның сыйлығы

Махабхарата бойынша, бір кезде Жамадагни күн құдайы Сурьяның тым көп ыстық тудыруына ашуланған. Батыр дана аспанға бірнеше жебе атып, Сурьяны қорқытқан. Сосын Сурья ришидің алдына брахман түрінде пайда болып, адамзатқа оның ыстығына қарсы тұруға көмектесетін екі нәрсе – сандал мен қолшатыр сыйлаған.

Өлім

Бірде Жамадагниге Хайяя патшасы Картавирия Арджуна және оның сүйікті серіктері (мың қолдары болған делінеді) келіп, оларға құдайлық сиыр Камаденуден сыйлық ретінде дастархан жайды. Патша Чандрагупта есімді министрін жіберді, ол осы молшылық сиырды сатып алу үшін он миллион сиырды немесе тіпті патшалықтың жартысын ұсынды, бірақ Жамадагни одан айырылуға бас тартты. Чандрагупта мен оның адамдары келісімге келмей, күшпен сиырды тартып алып, өздерімен бірге алып кетті. Сиырды жақсы көретін әлсіз риши, олардың орман арқылы қашқанын қуып жете алмады, оны ұрлауға жол бермеді. Оның қарсылығына ашуланған министр Жамадагниді өлтіріп, Камаденуді патшаның Махисмати астанасына алып барды. Ұзақ күткен соң Ренука күйеуін іздеп, оны өзінің қанында жатыр деп тапты, жаралы және өлімге жуық. Ренука осы көріністен есінен танып, есін жиған соң аңырау салды. Парашурама мен оның шәкірті Акритваран оны тапқанда, ол оған бет бұрып, жиырма бір рет кеудесін соқты. Парашурама әлемді жиырма бір рет аралап, кездесетін кшатрия патшаларының барлығын жоямын деп шешті. Жамадагнинің мәйітін өртеген кезде, дана Шүкір келіп, Мртасанживани мантрасымен ришидің өмірін қайта жаңғыртты. Парашурама мен Акритваран Камаденуді үйге қайтару үшін Махисматиге сапар шекті. Қала қақпаларында олар Картавирия Арджуна мен оның әскерін кездестіріп, шайқаста оларды жеңіп алды. Олар құдайлық сиырды Жамадагниге қайтарды. Риши ұлына күнәларынан тазару үшін Махендрагириде аскетизм жасауды бұйырды. Парашурама осы аскетизмге кеткен кезде, Картавирия Арджунаның ұлы Шурасена және оның серіктері Жамадагнидің ашрамына шабуыл жасап, оны өлтіріп, қайта тірілту мүмкін болмауы үшін оның басын алып кетті. Парашурама мен Жамадагнидің шәкірттері ришиді өртеп жіберді, ал оның әйелі Ренука сатилік ритуалын орындады. Содан кейін Парашурама, құлаған әкесінің Сарангасын мұраға алып, кшатриялардың патшаларын жою үшін жиырма бір жорыққа шықты. Будда Жамадагниге құрмет көрсетіп, Ведалардың (Шрутидің) нағыз түрі бастапқы Ведалық ришилерге, соның ішінде Жамадагниге ашылғанын мәлімдеді.